Հայ քննադատություն. Գիրք Ա

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Literature

Հայոց լեզու և գրականություն ոլորտի «Հայոց լեզու և հայ գրականություն 4-րդ շտեմարան»-ը միջինից բարձր մակարդակի ուսումնական և քննություններին նախապատրաստող առաջադրանքների հավաքածու է, որը նախատեսված է սովորողների լեզվական գիտելիքների ամրապնդման և գրական վերլուծական կարողությունների զարգացման համար, այստեղ ընդգրկվում են քերականական ավելի բարդ թեմաներ՝ շարահյուսական կառուցվածքների վերլուծություն, խոսքի մասերի կիրառման խորացում, ուղղագրության և կետադրության կանոնների ամրապնդում, ինչպես նաև գրական ստեղծագործությունների ուսումնասիրություն՝ հեղինակների գաղափարների, կերպարների, թեմաների և գեղարվեստական առանձնահատկությունների վերլուծությամբ, շտեմարանում տեղ գտած առաջադրանքները հաճախ պահանջում են տեքստի մեկնաբանում, համեմատական վերլուծություն և սեփական կարծիքի հիմնավորված շարադրում, որի նպատակը սովորողի լեզվական գրագիտության բարձրացումն է և գրական մտածողության զարգացումը, ինչպես նաև պատրաստումը ավարտական և ընդունելության քննությունների ավելի բարդ պահանջներին, որտեղ կարևոր է ոչ միայն հիշողությունը, այլև վերլուծական և ստեղծագործական մոտեցումը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում ֆիզիկայի խորացված ուսուցման մեթոդիկայի կատարելագործման հիմնախնդրին՝ շեշտադրելով սովորողների գիտելիքների խորացման, հետազոտական և վերլուծական կարողությունների զարգացման, ինչպես նաև ֆիզիկայի նկատմամբ հետաքրքրության և ճանաչողական ակտիվության բարձրացման արդյունավետ ուղիները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ֆիզիկայի խորացված ուսուցման տեսական և մեթոդական հիմքերը, ավագ դպրոցականների տարիքային և ճանաչողական առանձնահատկությունները, ուսումնական նյութի ընտրության ու կառուցվածքի սկզբունքները և դասավանդման այնպիսի մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները, որոնք նպաստում են ոչ միայն տեսական գիտելիքների յուրացմանը, այլև դրանց գործնական կիրառմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խնդրային և հետազոտական ուսուցմանը, փորձարարական աշխատանքներին, ֆիզիկական խնդիրների լուծման տարբեր ռազմավարություններին, միջառարկայական կապերի ձևավորմանը, տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների օգտագործմանը, ինչպես նաև սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպմանը։ Կարևորվում է նաև ուսուցման անհատականացումը և տարբեր կարողություններ ունեցող աշակերտների համար համապատասխան առաջադրանքների ու ուսումնառության պայմանների ստեղծումը, քանի որ խորացված ուսուցման արդյունավետությունը մեծապես կախված է սովորողի ակտիվ ներգրավվածությունից և սեփական ուսումնառության գործընթացի նկատմամբ պատասխանատվությունից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել ավագ դպրոցում ֆիզիկայի դասավանդման առկա խնդիրները, կիրառվող մեթոդների արդյունավետությունը, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածության առանձնահատկությունները և ուսումնառության արդյունքների գնահատման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տեսության և փորձի փոխկապակցումը, որի միջոցով սովորողները հնարավորություն են ստանում ֆիզիկական օրենքներն ու երևույթները ոչ միայն վերարտադրել, այլև դիտարկել, չափել, համեմատել, մեկնաբանել և կիրառել նոր իրավիճակներում։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու այն մանկավարժական և մեթոդական պայմանները, որոնց առկայության դեպքում հնարավոր կլինի բարձրացնել խորացված ֆիզիկայի ուսուցման արդյունավետությունը և ապահովել սովորողների գիտական մտածողության, տրամաբանական դատողության, խնդիրների լուծման և հետազոտական հմտությունների համակողմանի զարգացումը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության կազմակերպիչների, ապագա ուսուցիչների և ոլորտի հետազոտողների համար՝ որպես ավագ դպրոցում ֆիզիկայի խորացված ուսուցման կազմակերպման և կատարելագործման մեթոդական հիմք։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է ռուսերենով բանավոր մենախոսական հաղորդակցության ուսուցման համալիր և համակարգված մոտեցման ուսումնասիրությանը՝ հատկապես բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների շրջանում։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարն է, որ օտար կամ ոչ մայրենի լեզվով ազատ և կառուցվածքային խոսք ձևավորելը չի սահմանափակվում բառապաշարի ու քերականական կանոնների յուրացմամբ․ անհրաժեշտ է միաժամանակ զարգացնել ուսանողի հաղորդակցական, լեզվական, խոսքային, ճանաչողական և մասնագիտական կարողությունները։ Աշխատության մեջ բանավոր մենախոսական խոսքը դիտարկվում է որպես նպատակային հաղորդակցական գործունեություն, որի ընթացքում ուսանողը պետք է կարողանա ինքնուրույն ձևակերպել միտքը, պահպանել խոսքի տրամաբանական հաջորդականությունը, ընտրել իրավիճակին և թեմային համապատասխան լեզվական միջոցներ, կառուցել ամբողջական արտահայտություն և փոխանցել մասնագիտական բովանդակություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում մասնագիտությանը վերաբերող տեքստերին, որոնք հանդես են գալիս ոչ միայն որպես լեզվական նյութ, այլև որպես ուսուցման կարևոր գործիք։ Այդպիսի տեքստերի հիման վրա ուսանողները կարող են միաժամանակ ընդլայնել իրենց մասնագիտական գիտելիքները, յուրացնել համապատասխան տերմինաբանությունը, սովորել մասնագիտական ոճի առանձնահատկությունները և զարգացնել ստացած տեղեկատվությունը սեփական խոսքում վերարտադրելու ու վերակազմակերպելու կարողությունը։ Համալիր մոտեցումը ենթադրում է ուսումնական գործընթացի տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցում՝ ընթերցանություն, տեքստի ըմբռնում և վերլուծություն, բառապաշարի աշխատանք, քերականական նյութի կիրառություն, վերարտադրողական և ստեղծագործական խոսքային առաջադրանքներ, քննարկումներ, հարցադրումներ, վերապատմում, մասնագիտական թեմաների ներկայացում և ինքնուրույն մենախոսական արտահայտություններ։ Այս համակարգի նպատակն է ուսանողին աստիճանաբար տեղափոխել պատրաստի լեզվական նմուշների վերարտադրումից դեպի ինքնուրույն և գիտակցված խոսքային գործունեություն։ Աշխատության կարևոր կողմերից մեկն այն է, որ ուսուցման նյութը կապվում է ապագա բանասերի մասնագիտական գործունեության հետ։ Այդ պատճառով շեշտադրվում է այնպիսի խոսքային հմտությունների ձևավորումը, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել ակադեմիական և մասնագիտական միջավայրում՝ գիտական կամ մասնագիտական տեքստի բովանդակության ներկայացում, երևույթի նկարագրություն, տեսակետների համեմատություն, փաստարկում, եզրահանգում, տեղեկատվության համակարգում և սեփական կարծիքի հիմնավորում։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս լեզվի ուսուցումը դարձնել ավելի նպատակային և գործնական, քանի որ ուսանողը սովորում է լեզուն ոչ թե մեկուսացված վարժությունների միջոցով, այլ իրական մասնագիտական հաղորդակցության համար։ Հետազոտության մեթոդական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ բանավոր մենախոսական խոսքի զարգացումը դիտարկվում է փուլային գործընթացի տեսանկյունից․ սկզբնական փուլում հնարավոր է հենվել տեքստի, բառային հուշումների և հարցերի վրա, իսկ հետագա փուլերում աստիճանաբար նվազեցնել արտաքին աջակցությունը և խթանել ինքնուրույն խոսքի ստեղծումը։ Այսպիսի կազմակերպումը նպաստում է խոսքի կառուցվածքային ամբողջականությանը, տրամաբանական կապակցվածությանը, լեզվական ճշգրտությանը և հաղորդակցական նպատակահարմարությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի դասավանդմամբ զբաղվող մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին, ապագա ուսուցիչներին, բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողներին և օտար լեզվի կամ ռուսերենի՝ որպես ոչ մայրենի լեզվի ուսուցման մեթոդաբանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ներկայացված մոտեցումը կարևորում է լեզվական և մասնագիտական պատրաստվածության միասնությունը՝ նպատակ ունենալով ձևավորել այնպիսի սովորող, որը ոչ միայն հասկանում է ռուսերեն մասնագիտական տեքստերը, այլև կարողանում է դրանց հիման վրա ինքնուրույն, հետևողական, բովանդակալից և մասնագիտական առումով համապատասխան բանավոր խոսք կառուցել։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է 1918 թվականի հայ-վրացական զինված հակամարտության ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով փաստական տվյալների, արխիվային նյութերի և ժամանակակից փաստաթղթերի քննության վրա, որի նպատակն է վերականգնել իրադարձությունների իրական ընթացքը և վերլուծել դրանց քաղաքական, ռազմական և սոցիալական պատճառները։ Հեղինակը ներկայացնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Հարավային Կովկասում ձևավորված բարդ իրավիճակը, երբ նորաստեղծ Հայաստանի և Վրաստանի հանրապետությունները բախվեցին սահմանային հարցերի շուրջ՝ հատկապես Լոռու, Բորչալուի և Ջավախքի շրջաններում, որոնք ունեն խառը բնակչություն և ռազմավարական նշանակություն։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է, որ հակամարտությունը ծագել է ինչպես տարածքային պահանջներից, այնպես էլ ազգային ինքնորոշման գործընթացների և նախկին կայսերական վարչական սահմանների փլուզման հետևանքով առաջացած վակուումից։ Մանրամասն նկարագրվում են ռազմական գործողությունները 1918 թվականի դեկտեմբերին, ներառյալ առանձին ճակատամարտերը, զորքերի տեղաշարժերը և կողմերի ռազմական հնարավորությունները, ինչպես նաև տեղական բնակչության մասնակցությունը և ազդեցությունը հակամարտության ընթացքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական միջամտությանը՝ մասնավորապես բրիտանական կողմի դերակատարությանը, որը հանգեցրեց զինադադարի հաստատմանը և Լոռու տարածքում չեզոք գոտու ստեղծմանը։ Աշխատության աղբյուրագիտական հիմքը կազմված է տարբեր արխիվային փաստաթղթերից, պաշտոնական հաղորդագրություններից, ռազմական զեկույցներից և ժամանակակից պատմագրական ուսումնասիրություններից, որոնք համադրվում են՝ փորձելով նվազեցնել ազգային պատմագրությունների կողմնակալությունները և վերականգնել իրադարձությունների բազմակողմանի պատկերը։ Բացի ռազմական և քաղաքական վերլուծությունից, քննարկվում են նաև հակամարտության սոցիալական հետևանքները՝ ներառյալ քաղաքացիական բնակչության տեղաշարժերը, ձերբակալությունները և տարածաշրջանային լարվածության աճը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1918 թվականի հայ-վրացական զինված հակամարտությունը որպես բարդ և բազմաշերտ պատմական երևույթ, որը ձևավորվել է տարածաշրջանային պետականության ձևավորման դժվարին պայմաններում և հետագայում ազդել է հայ-վրացական հարաբերությունների զարգացման վրա։

Chemistry

Նանոտեխնոլոգիան գիտության և տեխնոլոգիայի միջդիսցիպլինար ուղղություն է, որը ուսումնասիրում և կիրառում է նյութերի կառուցվածքը և հատկությունները նանոմաշտաբում՝ սովորաբար 1-ից մինչև 100 նանոմետր չափերի սահմաններում։ Այս մակարդակում նյութերը կարող են դրսևորել այնպիսի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկություններ, որոնք զգալիորեն տարբերվում են իրենց մակրոմասշտաբային վիճակից, ինչի շնորհիվ հնարավոր է ստեղծել նոր նյութեր և սարքեր՝ բարձր արդյունավետությամբ և յուրահատուկ գործառույթներով։ Նանոտեխնոլոգիան լայն կիրառություն ունի բժշկության մեջ՝ դեղերի նպատակային հասցման, ախտորոշման և բուժման նոր մեթոդների ստեղծման համար, էլեկտրոնիկայում՝ ավելի փոքր, արագ և էներգախնայող սարքերի մշակման համար, ինչպես նաև էներգետիկայում, բնապահպանությունում և նյութագիտությունում։ Նանոմասնիկների և նանոկառուցվածքների միջոցով հնարավոր է բարելավել նյութերի ամրությունը, հաղորդունակությունը, հակաբակտերիալ հատկությունները և այլ կարևոր բնութագրեր։ Չնայած իր մեծ հնարավորություններին՝ նանոտեխնոլոգիան առաջացնում է նաև որոշ ռիսկեր, մասնավորապես՝ մարդու առողջության և շրջակա միջավայրի վրա նանոմասնիկների հնարավոր ազդեցության հետ կապված, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է մանրակրկիտ հետազոտություն և վերահսկում։ Այսպիսով, նանոտեխնոլոգիան հանդիսանում է ժամանակակից գիտության արագ զարգացող ուղղություն, որը մեծապես նպաստում է տեխնոլոգիական առաջընթացին և նորարարական լուծումների ստեղծմանը տարբեր ոլորտներում։