Մեդիան և քաղաքական տեխնոլոգիաները (ՀՀ լրատվադաշտի օրինակով)

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է արաբերենի և Անտիոքի հայերեն խոսվածքների երկարատև լեզվական շփման հետևանքով առաջացած ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական փոփոխություններն են, որոնք ձևավորվել են արաբական լեզվամշակութային միջավայրում գոյատևած հայ համայնքների խոսքում։ Անտիոքի հայերեն խոսվածքները դարեր շարունակ գտնվել են արաբերենի հետ անմիջական շփման պայմաններում, ինչի հետևանքով դրանց բառապաշարում, հնչյունական համակարգում և լեզվական այլ մակարդակներում առաջացել են արաբերենից փոխառված կամ արաբերենի ազդեցությամբ ձևավորված միավորներ։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Անտիոքի հայերեն խոսվածքների արաբական ազդեցությունը միայն բառերի մեխանիկական փոխառությամբ չի սահմանափակվում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել արաբերենից անցած բառերի հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային և գործառական փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց հարմարեցումը հայերենի տվյալ խոսվածքների ներքին օրինաչափություններին։ Գիտական ուսումնասիրություններում նշվում է, որ Անտիոքի հայերեն բարբառախմբի արաբական փոխառությունների մի մասը չի հակասում հայերեն խոսվածքների հնչյունական օրենքներին, իսկ որոշ փոխառություններ ենթարկվել են դրանց ազդեցությանը։ Միաժամանակ որոշ բառերում նկատվող հնչյունական առանձնահատկությունները կարող են վկայել միջնորդավորված փոխառության մասին, երբ արաբերեն ծագում ունեցող բառը հայերեն է անցել մեկ այլ լեզվի, օրինակ՝ թուրքերենի միջնորդությամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արաբական փոխառությունների բառապաշարային քննությունը։ Կարող են առանձնացվել կենցաղային կյանքի, սննդի, հագուստի, արհեստների, առևտրի, հասարակական հարաբերությունների, բնության, վարչական կյանքի և այլ ոլորտների բառեր, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ներթափանցել են խոսվածք։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, թե փոխառված բառերը պահպանե՞լ են իրենց սկզբնական իմաստը, թե՞ հայերեն խոսվածքում ձեռք են բերել նոր կամ լրացուցիչ նշանակություններ։ Այս գործընթացը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն լեզվական փոխազդեցությունը, այլև այն հասարակական ու մշակութային միջավայրը, որում տեղի է ունեցել փոխառությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև արաբերեն բառերի հայերենացման ձևերը։ Փոխառված միավորները կարող են հնչյունականորեն համապատասխանեցվել Անտիոքի հայերեն խոսվածքի առանձնահատկություններին, ենթարկվել հայերենի քերականական կանոններին և ստանալ հայերեն բառափոխական կամ բառակազմական ձևեր։ Այսպիսով՝ օտարածին բառը ժամանակի ընթացքում կարող է դառնալ տվյալ խոսվածքի բնական և լիարժեք բառապաշարային միավոր։ Կարևոր է նաև արաբերենի ազդեցության տարբերակումը այլ լեզուների ազդեցությունից, քանի որ տարածաշրջանը պատմականորեն բազմալեզու միջավայր է եղել։ Որոշ արաբերեն ծագում ունեցող բառեր հայերեն կարող էին անցնել ոչ թե անմիջական շփման, այլ թուրքերենի կամ մեկ այլ միջնորդ լեզվի միջոցով, ինչն արտահայտվում է դրանց հնչյունական և երբեմն իմաստային առանձնահատկություններում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև խոսվածքների հնչյունական համակարգի վրա արաբերենի ազդեցությանը՝ հատկապես փոխառյալ բառերում ձայնավորների և բաղաձայնների դրսևորումների համեմատական քննությամբ։ Այդպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե փոխառության ընթացքում որ փոփոխություններն են պայմանավորված արաբերենի սկզբնական հնչյունական կառուցվածքով, իսկ որոնք՝ հայերեն խոսվածքի ներքին օրինաչափություններով։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն Անտիոքի հայերեն խոսվածքները դիտարկում է որպես երկարատև լեզվական շփման արդյունք և հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզուների փոխազդեցության կոնկրետ մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել նաև արևմտահայերենի և նրա բարբառների պատմական զարգացման, արաբահայ համայնքների լեզվական ժառանգության և Մերձավոր Արևելքի բազմալեզու միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Թեմայի վերաբերյալ ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի հրապարակումներում Սոնա Միքայելյանի ուսումնասիրությունը նշվում է որպես Անտիոքի հայերեն խոսվածքներում արաբերենի ազդեցությանը նվիրված առանձին գիտական ուղղություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բարբառագետներին, հայերենագետներին, արաբագետներին, լեզվական շփումների և փոխառությունների տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև արևմտահայերենի պատմությամբ ու Անտիոքի հայ համայնքի լեզվամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Literature

Երվանդ Օտյան հուշագրական ստեղծագործությունը վերաբերում է նրա կյանքի և փորձառության այն հատվածներին, որտեղ անձնական հիշողությունները միախառնվում են պատմական իրադարձությունների, հասարակական կյանքի և գրողի դիտարկումների հետ։ Նրա հուշագրական էջերում առանձնանում է սուր երգիծական մտածողությունը, որով նա նկարագրում է ոչ միայն մարդկանց վարքագիծը և սոցիալական միջավայրը, այլ նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային մթնոլորտը՝ հաճախ օգտագործելով հեգնանք, սարկազմ և ճշգրիտ դիտողականություն։ Հուշերում նա անդրադառնում է իր ապրած դժվարություններին, հատկապես Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների ճգնաժամերին, տեղահանումներին և պատերազմական իրականությանը, որոնց միջով անցնելիս ձևավորվել է նրա աշխարհընկալումը որպես գրողի և հրապարակախոսի։ Միաժամանակ այդ գրությունները արժեքավոր են նաև որպես փաստագրական աղբյուր, քանի որ պարունակում են վկայություններ տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղի, մարդկանց հարաբերությունների և քաղաքական իրադարձությունների մասին՝ ներկայացված անձնական փորձի տեսանկյունից։ Նրա հուշագրությունը չի սահմանափակվում զուտ հիշողությունների շարադրանքով, այլ դառնում է գեղարվեստական վերլուծություն, որտեղ իրականությունը վերածվում է երգիծական պատումի և սոցիալական քննադատության միջոցի։

Biology

Գիրքը նվիրված է շիզոֆրենիայի դեպքում իմունային համակարգի խանգարումների ուսումնասիրմանը՝ մոլեկուլային-գենետիկական տեսանկյունից։ Աշխատության առանցքում այն գաղափարն է, որ այս հոգեկան խանգարման առաջացման և զարգացման մեխանիզմները կարող են կապված լինել ոչ միայն նյարդային համակարգի աշխատանքի, այլև իմունային պատասխանների, բորբոքային գործընթացների և դրանց կարգավորմանը մասնակցող գենետիկական գործոնների հետ։ Հեղինակը դիտարկում է մոլեկուլային-գենետիկական մարկերների նշանակությունը՝ փորձելով բացահայտել այն կենսաբանական փոփոխությունները, որոնք կարող են ուղեկցել իմունային համակարգի դիսֆունկցիաներին շիզոֆրենիայի ժամանակ։ Նյութը հետաքրքիր է հատկապես այն պատճառով, որ միավորում է մի քանի փոխկապակցված ոլորտներ՝ բժշկական գենետիկա, իմունոլոգիա, նյարդակենսաբանություն և հոգեբուժություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գենետիկական առանձնահատկությունների և իմունային համակարգի գործունեության միջև հնարավոր կապերին, ինչպես նաև այն հարցին, թե որքանով կարող են որոշակի մոլեկուլային ցուցանիշներ արտացոլել հիվանդության կենսաբանական հիմքը, ընթացքը կամ անհատական առանձնահատկությունները։ Մոլեկուլային մարկերների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև գործնական տեսանկյունից, քանի որ նման հետազոտությունները կարող են նպաստել շիզոֆրենիայի ախտորոշման, հիվանդության տարբեր ձևերի տարբերակման, կանխատեսման և ապագայում ավելի անհատականացված բուժական մոտեցումների զարգացմանը։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր կարող է լինել բժշկական և կենսաբանական գիտությունների ուսանողների, ասպիրանտների, հետազոտողների, հոգեբույժների, իմունոլոգների, գենետիկների և նյարդակենսաբանության ոլորտով հետաքրքրվող մասնագետների համար։ Այն ներկայացնում է շիզոֆրենիան ոչ միայն որպես հոգեբուժական ախտորոշում, այլև որպես բարդ, բազմագործոն կենսաբանական գործընթաց, որի ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ է միաժամանակ հաշվի առնել գենետիկական նախատրամադրվածությունը, իմունային կարգավորման առանձնահատկությունները և օրգանիզմում տեղի ունեցող մոլեկուլային փոփոխությունները։

Other Subjects

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Linguistics

Այս աշխատությունը նվիրված է անգլերեն լեզվում կրավորական սեռի արտահայտման միջոցների բազմազանության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է կրավորական կառուցվածքների տարբեր տեսակները, դրանց քերականական, իմաստաբանական և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կիրառման պայմաններն ու գործառույթները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է դասական և ժամանակակից լեզվական ձևերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր քերականական և շարահյուսական միջոցներ նպաստում գործողության, կատարողի և արդյունքի տարբեր հարաբերությունների արտահայտմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ և կրավորական կառույցների փոխակերպումներին, խոսքային համատեքստի ազդեցությանը, ինչպես նաև գրավոր և բանավոր լեզվում դրանց կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը հիմնված է լեզվաբանական տեսական վերլուծության և բազմաթիվ օրինակների վրա՝ հնարավորություն տալով խորությամբ հասկանալ անգլերեն քերականության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, անգլերեն լեզվի դասախոսներին, ուսանողներին, թարգմանիչներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են անգլերեն քերականության, շարահյուսության և լեզվական արտահայտչամիջոցների խորացված ուսումնասիրությամբ։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է եռաչափ ուլտրաձայնային հետազոտության հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ արգանդի խոռոչի T-աձև անոմալիա ունեցող պացիենտների մոտ օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների կիրառման արդյունքների գնահատման և կանխատեսման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են արգանդի խոռոչի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր նշանակությունը վերարտադրողական գործընթացների համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եռաչափ սոնոգրաֆիայի միջոցով արգանդի անատոմիական կառուցվածքի տարածական պատկերմանը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու խոռոչի ձևը, չափերը, պատերի կառուցվածքային հարաբերակցությունները և սովորական երկչափ հետազոտությամբ ոչ միշտ լիարժեք գնահատվող որոշ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրվում է պատկերային տարբեր ցուցանիշների հնարավոր կապը օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների արդյունքների հետ՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել այն չափանիշները, որոնք կարող են ունենալ կանխատեսողական նշանակություն։ Կարևորվում է նաև էնդոմետրիումի վիճակի և կառուցվածքային բնութագրերի գնահատումը, քանի որ դրանք դիտարկվում են վերարտադրողական բուժման ընդհանուր կլինիկական պատկերի բաղադրիչներից մեկը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել եռաչափ ուլտրաձայնային տվյալները պացիենտների կլինիկական առանձնահատկությունների, վերարտադրողական պատմության և բուժման արդյունքների հետ՝ պարզելու տարբեր ցուցանիշների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ախտորոշիչ չափանիշների ճշգրտմանը և կառուցվածքային փոփոխությունների աստիճանի գնահատմանը, ինչը կարող է նպաստել պացիենտների առավել հիմնավորված կլինիկական խմբավորմանը։ Քննվում է նաև մեթոդի կիրառման նշանակությունը բուժման անհատական պլանավորման և հետագա բժշկական հսկողության կազմակերպման համար։ Եռաչափ պատկերման տվյալների համակարգված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել արգանդի խոռոչի անատոմիական առանձնահատկությունների և վերարտադրողական բուժման արդյունքների միջև հնարավոր կապերի մասին։ Միաժամանակ հաշվի է առնվում, որ բուժման ելքը բազմագործոն է և կարող է կախված լինել ոչ միայն արգանդի կառուցվածքից, այլև բազմաթիվ այլ կլինիկական ու կենսաբանական գործոններից, ուստի ուլտրաձայնային ցուցանիշները գնահատվում են համալիր ախտորոշման շրջանակում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել պատկերային ախտորոշման հնարավորությունների կատարելագործմանը, կլինիկական որոշումների հիմնավորվածությանը և օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների կիրառման ընթացքում պացիենտների անհատական գնահատմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, ուլտրաձայնային ախտորոշման և օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների ոլորտներում աշխատող բժիշկների, հետազոտողների ու բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար։