Աբեղյանական ընթերցումներ

Other Subjects

Հրատարակությունը պատմաիրավական և տնտեսական բնույթի սկզբնաղբյուր է, որը ներկայացնում է կաթնամթերքի արտադրության ու իրացման նպատակով ստեղծված արտելային կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող կանոնների և կազմակերպական սկզբունքների ամբողջությունը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կոոպերատիվ տնտեսավարման ձևերի կառուցվածքը, անդամակցության պայմանները, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, ընդհանուր կառավարման մարմինների իրավասությունները և համատեղ տնտեսական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտելին կից գործող առևտրային կետի կարգավիճակին, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող էր իրականացնել արտադրանքի վաճառքը և անմիջական կապ հաստատել սպառողների հետ։ Կանոնադրական դրույթները կարող են վերաբերել անդամների ընդունման և դուրս գալու ընթացակարգերին, ներդրումներին, ընդհանուր գույքի ձևավորմանը, եկամուտների և ծախսերի հաշվառմանը, աշխատանքի կազմակերպմանը, պատասխանատվության բաշխմանը և որոշումների ընդունման կարգին։ Այդպիսի փաստաթղթերը կարևոր են նաև գյուղատնտեսական արտադրության ու մանր առևտրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտելային մոդելը միավորում էր արտադրական, տնտեսական և իրացման գործառույթները։ Կաթնամթերքի ոլորտի առանձնահատկությունները պայմանավորում էին արտադրանքի որակի, պահպանման, մատակարարման և վաճառքի կազմակերպման նկատմամբ որոշակի պահանջների առկայությունը, որոնք կարող էին արտացոլվել կազմակերպության ներքին կանոններում։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նաև այն մասին, թե իրավական կարգավորումը ինչպես էր օգտագործվում անդամների տնտեսական շահերի համաձայնեցման, ընդհանուր սեփականության կառավարման և համատեղ ձեռնարկատիրական գործունեության կայունության ապահովման համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից այն արժեքավոր է կոոպերատիվ շարժման, գյուղատնտեսական տնտեսության, առևտրի և հասարակական ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրության կառուցվածքի և բովանդակության վերլուծությունը կարող է նաև ցույց տալ տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված տնտեսական կազմակերպությունների կառավարման մշակույթը և իրավական ձևակերպումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է արտելային տնտեսության զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման և կոոպերատիվ կազմակերպությունների պատմաիրավական հիմքերի ուսումնասիրման համար։

History

Աշխատությունը պատմագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայկական պետականության և հայ ժողովրդի պատմական անցյալի համակարգված ներկայացմանը՝ հին և միջնադարյան պատմության վերաբերյալ հեղինակներին հասանելի աղբյուրների ու պատմագրական պատկերացումների հիման վրա։ Բովանդակության առանցքում հայկական թագավորությունների առաջացման, զարգացման, քաղաքական հարաբերությունների, իշխանական համակարգերի և հարևան պետությունների հետ փոխհարաբերությունների պատմությունն է։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ժամանակագրական հաջորդականությամբ՝ փորձելով ամբողջական պատկեր ստեղծել Հայաստանի քաղաքական պատմության հիմնական փուլերի վերաբերյալ։ Ուշադրություն է հատկացվում հայկական պետական կազմավորումների իշխանական կառուցվածքին, թագավորական տոհմերին, գահակալական հաջորդականությանը, պատերազմներին, դիվանագիտական հարաբերություններին և երկրի ներքին քաղաքական զարգացումներին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հայաստանի և տարածաշրջանային խոշոր տերությունների փոխհարաբերությունները, որոնց համատեքստում ներկայացվում են հայկական պետականության պահպանման, վերականգնման կամ քաղաքական դիրքի փոփոխության տարբեր ժամանակաշրջաններ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն իր հաղորդած պատմական նյութով, այլև որպես պատմագրական հուշարձան, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի գիտական միջավայրում Հայաստանի պատմության ընկալման և շարադրման առանձնահատկությունները։ Հեղինակների կողմից օգտագործված տեղեկությունների քննությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպիսի պատմական աղբյուրներ և նախորդ աշխատություններ էին հասանելի նրանց և ինչպես էին այդ նյութերը համադրվում միասնական պատմական շարադրանքի մեջ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայկական և օտար պատմագրական ավանդույթների հնարավոր փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հայոց պատմության առանձին դրվագների մեկնաբանման եղանակների համեմատությունը հետագա պատմագիտական մոտեցումների հետ։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից կարևոր է տարբերակել աշխատության մեջ ներկայացված պատմական տեղեկությունները և հեղինակների սեփական մեկնաբանությունները՝ հաշվի առնելով այն ժամանակաշրջանի պատմագիտության մեթոդաբանական առանձնահատկությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նաև Հայաստանի պատմության վերաբերյալ ռուսալեզու պատմագրության ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես էին հայկական պետականության պատմությունը, քաղաքական ավանդույթները և տարածաշրջանային հարաբերությունները ներկայացվում ավելի վաղ պատմագիտական գրականության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայագետների, պատմաբանների և աղբյուրագետների համար՝ միաժամանակ ծառայելով որպես նյութ հայոց պատմության պատմագրության, հայկական պետականության վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման և պատմագիտական գիտելիքի տարածման ուղիների ուսումնասիրության համար։

Law

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների և որոշումների կատարման իրավական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական կառուցակարգերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության համակարգի արդյունավետության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում Եվրոպական կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր իրավական ուժը, դրանց կատարման նկատմամբ միջազգային վերահսկողության մեխանիզմները և անդամ պետությունների պատասխանատվությունը ստանձնած պարտավորությունների պատշաճ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի վերահսկողական լիազորություններին, դատարանի վճիռների կատարման ընթացակարգերին, ինչպես նաև պետությունների կողմից անհատական և ընդհանուր բնույթի միջոցառումների իրականացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են մարդու խախտված իրավունքների վերականգնման իրավական հնարավորությունները, արդարացի փոխհատուցման տրամադրման կարգը, անհրաժեշտության դեպքում դատական վարույթների վերաբացման մեխանիզմները և իրավախախտումների կրկնությունը կանխարգելող օրենսդրական ու վարչական բարեփոխումների նշանակությունը։ Քննարկվում են միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական իրավական համակարգերի փոխհարաբերությունները, ազգային դատարանների ու պետական մարմինների դերակատարությունը, ինչպես նաև միջազգային պարտավորությունների իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական և գործնական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում դատարանի վճիռների կատարման վերահսկողության ընթացակարգերին, պետությունների կողմից ներկայացվող գործողությունների ծրագրերին և հաշվետվություններին, կատարման գործընթացի գնահատման չափանիշներին ու միջազգային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային և ներպետական իրավական կառուցակարգերի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով իրավունքի գերակայության, իրավական որոշակիության, արդյունավետ դատական պաշտպանության և մարդու հիմնարար իրավունքների երաշխավորման սկզբունքները։ Առանձին ուշադրության են արժանանում Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում եվրոպական դատական նախադեպերի կիրառման, միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական օրենսդրության կատարելագործման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև դատական իշխանության անկախության, պետական մարմինների հաշվետվողականության, իրավակիրառ պրակտիկայի բարելավման և մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների ամրապնդման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, միջազգային դատական վերահսկողության նշանակության և դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարման համար անհրաժեշտ իրավական ու կազմակերպական նախադրյալների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, միջազգային և սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավապաշտպանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության և եվրոպական իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական և պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ տնտեսագետ, հասարակական գործիչ և կոոպերատիվ շարժման տեսաբան Վահան Տոտոմյանցի տնտեսագիտական հայացքների, գիտական ժառանգության և հասարակական-տնտեսական գաղափարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա տնտեսական մտածողության ձևավորման պատմական նախադրյալները, ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմանները և տնտեսագիտական տարբեր ուղղությունների ազդեցությունը նրա տեսական մոտեցումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոոպերացիայի տնտեսական և սոցիալական նշանակության, համագործակցային տնտեսավարման սկզբունքների, արտադրողների ու սպառողների միավորումների և տնտեսական ինքնակազմակերպման վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Վերլուծվում են կոոպերատիվ կազմակերպությունների դերը տնտեսական հարաբերությունների զարգացման, փոքր արտադրողների շահերի պաշտպանության, սոցիալական համերաշխության ամրապնդման և բնակչության տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման գործում։ Քննարկվում են նաև սեփականության ձևերի, տնտեսական ազատության, հասարակական պատասխանատվության, շուկայական հարաբերությունների և պետական կարգավորման փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տնտեսագիտական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Տոտոմյանցի աշխատությունների գաղափարական բովանդակությունը, նրա գիտական գործունեության միջազգային կապերը և կոոպերատիվ շարժման զարգացման գործում ունեցած մտավոր ներդրումը։ Անդրադարձ է կատարվում նրա տնտեսագիտական ժառանգության տեղին հայ տնտեսական մտքի պատմության մեջ, ինչպես նաև համագործակցային տնտեսավարման գաղափարների արդիական նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտական մտքի պատմության, կոոպերացիայի տեսության, տնտեսական սոցիոլոգիայի և հայ հասարակական-տնտեսական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Учебник по лексикологии աշխատությունը լեզվաբանության ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է բառագիտության (լեքսիկոլոգիայի) տեսական և կիրառական հիմունքներին, այն ուսումնասիրում է բառի կառուցվածքը, իմաստային համակարգը և բառապաշարի կազմակերպման օրենքները, գիրքը բացատրում է բառի բազմիմաստությունը, հոմանիշության և հականիշության երևույթները, բառային համակցությունները, ինչպես նաև ֆրազեոլոգիայի հիմնական սկզբունքները, միաժամանակ անդրադառնում է բառապաշարի զարգացման գործընթացներին՝ ներառյալ նորաբանությունների ձևավորումը, փոխառությունները և բառերի պատմական փոփոխությունները, ձեռնարկը ներկայացնում է նաև բառագիտական վերլուծության մեթոդներ և լեզվական համակարգի ներսում բառապաշարի դերը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր լեզվաբանության, թարգմանագիտության և լեզվի ուսուցման ոլորտների համար։

Finance

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է ֆինանսական շուկաների տարածման ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության և ագրարային ոլորտի զարգացման վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության Քոգիլուե և Բոյեր Ահմադ նահանգի օրինակին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես են ֆինանսական ինստիտուտների հասանելիության ընդլայնումը, վարկային մեխանիզմների զարգացումը և կապիտալի հոսքերի ակտիվացումը նպաստում գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը և գյուղական տնտեսությունների կայուն զարգացմանը։ Վերլուծվում է ֆինանսական միջնորդության դերը ներդրումների խթանման գործընթացում, հատկապես փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համար, որոնք հաճախ սահմանափակված են կապիտալի հասանելիության խնդիրներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային համակարգի, վարկային քաղաքականության և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության տարածքային անհավասարություններին, որոնք կարող են ազդել զարգացման տեմպերի վրա։ Գործնական ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նահանգի ագրարային ոլորտի հիմնական ցուցանիշները՝ արտադրողականություն, ներդրումների ծավալ, տեխնոլոգիական արդիականացում և շուկայի ինտեգրում։ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ֆինանսական շուկաների զարգացումը կարող է էականորեն նպաստել գյուղատնտեսության արդիականացմանը՝ ապահովելով նոր տեխնոլոգիաների ներմուծում, արտադրական ռիսկերի նվազեցում և եկամուտների աճ։ Միևնույն ժամանակ ընդգծվում են նաև կառուցվածքային մարտահրավերները, ինչպիսիք են ֆինանսական անհավասարությունը, տարածաշրջանային սահմանափակումները և ներդրումային ռիսկերի բարձր մակարդակը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ընդգծում է ֆինանսական զարգացման և ագրարային աճի փոխկապակցվածությունը՝ առաջարկելով արդյունավետ քաղաքականությունների ձևավորման ուղիներ տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման համար։