More in Political Science

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Mathematics

    Convergence acceleration of approximations by the modified Fourier system

    Մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիաների տեսության և հաշվողական մաթեմատիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ֆուրիեի ձևափոխված համակարգի միջոցով ֆունկցիաների մոտարկումների զուգամիտության արագացման տեսական հիմունքների և մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Ֆուրիեի շարքերի և օրթոգոնալ ֆունկցիոնալ համակարգերի հիմնական հատկությունները, ֆունկցիաների ներկայացման ու մոտարկման սկզբունքները և դրանց կիրառության առանձնահատկությունները մաթեմատիկական տարբեր խնդիրներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական Ֆուրիեի համակարգի և դրա ձևափոխված տարբերակների համեմատությանը, մոտարկման ճշտության բարձրացման հնարավորություններին և զուգամիտության արագության վրա ազդող գործոններին։ Վերլուծվում են ֆունկցիաների հարթության, անընդհատության, ածանցելիության և սահմանային վարքագծի ազդեցությունները Ֆուրիեի տիպի վերլուծությունների զուգամիտության հատկությունների վրա։ Քննարկվում են մոտարկման սխալի գնահատման, մասնակի գումարների վարքագծի, զուգամիտության պայմանների և հաշվարկային արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Ֆուրիեի ձևափոխված համակարգի կառուցման մաթեմատիկական մոտեցումները, մոտարկումների որակի տեսական գնահատման եղանակները և ստացված արդյունքների համեմատությունը դասական մեթոդների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում զուգամիտության արագացման մեթոդների նշանակությանը թվային անալիզի, ազդանշանների մշակման, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և դիֆերենցիալ հավասարումների մոտավոր լուծման խնդիրներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկական անալիզի, մոտարկումների տեսության, հարմոնիկ անալիզի, հաշվողական մաթեմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-09
    Convergence acceleration of approximations by the modified Fourier system
    Online

    History

    Հայկական լեռնաշխարհի տեղանունները՝ ըստ խեթական սեպագիր աղբյուրների

    Արամ Քոսյանի այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությանը՝ խեթական սեպագիր սկզբնաղբյուրներում պահպանված տեղանունների բացահայտման, վերլուծության և մեկնաբանության միջոցով։ Աշխատության հիմնական նպատակն է վեր հանել հին խեթական գրավոր վկայություններում հիշատակվող աշխարհագրական անվանումները, պարզաբանել դրանց հնարավոր տեղադրությունը, պատմական բովանդակությունը, լեզվական առանձնահատկություններն ու կապը Հայկական լեռնաշխարհի տարածքի հետ։ Հեղինակը քննության է առնում խեթական պետության արխիվային և պատմական փաստաթղթերում հանդիպող տեղանունները՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես աշխարհագրական օբյեկտների անվանումներ, այլև որպես հին հասարակությունների քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և տարածքային հարաբերությունների ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղանունների կազմության, լեզվական կառուցվածքի և ստուգաբանության հարցերին, դրանց հնարավոր ծագումնաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում անվանումների պահպանման, փոփոխության և տարածքային նույնականացման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ տեղանունների ուսումնասիրությունը ներկայացված է պատմական և լեզվաբանական մոտեցումների համադրմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս խեթական սեպագիր հիշատակությունները համեմատել այլ հինարևելյան աղբյուրների և հայկական պատմական աշխարհագրության վերաբերյալ առկա տվյալների հետ։ Այս համատեքստում կարևորվում է Հայկական լեռնաշխարհի և Փոքր Ասիայի հնագույն քաղաքական կազմավորումների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ խեթական գրավոր ժառանգությունը տեղեկություններ է հաղորդում տարածաշրջանի տարածքային միավորների, բնակավայրերի, աշխարհագրական սահմանների և դրանց միջև գոյություն ունեցած կապերի մասին։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև հնագույն աշխարհագրական անվանումների նույնականացման բարդություններին՝ հաշվի առնելով սեպագիր գրության առանձնահատկությունները, օտարալեզու անվանումների փոխանցման ձևերը, հնչյունական փոփոխությունները և պատմական ժամանակաշրջանների միջև առկա տարբերությունները։ Գրքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն խեթական աղբյուրագիտական նյութը դարձնում է Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պատմության ուսումնասիրության կարևոր գործիք՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմական տարածքի, հնագույն բնակչության, քաղաքական կազմավորումների և մշակութային միջավայրի վերաբերյալ պատկերացումների հստակեցմանը։ Տեղանունների քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ուսումնասիրելու Հայկական լեռնաշխարհի պատմական միջավայրը, դրա աշխարհագրական առանձնահատկությունները և հինարևելյան քաղաքակրթությունների հետ ունեցած բազմակողմանի առնչությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայագիտության համար, քանի որ հնագույն տեղանունների ուսումնասիրությունը պատմական հիշողության, լեզվական ժառանգության և տարածքի պատմական ճանաչողության հետազոտության կարևոր ուղղություններից է։ Այն արժեքավոր ներդրում է խեթագիտության, հինարևելյան պատմության, պատմական աշխարհագրության, տեղանվանագիտության և պատմական լեզվաբանության բնագավառներում՝ միաժամանակ ներկայացնելով միջառարկայական հետազոտության օրինակ, որտեղ գրավոր սկզբնաղբյուրների քննությունը համադրվում է աշխարհագրական և լեզվական վերլուծության հետ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես մասնագետ պատմաբանների, արևելագետների, հնագետների, լեզվաբանների և հայագետների, այնպես էլ Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմությամբ, խեթական քաղաքակրթությամբ ու տարածաշրջանի պատմական տեղանուններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ընձեռելով գիտականորեն հիմնավորված հնարավորություն՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն աշխարհագրական և պատմամշակութային միջավայրի մասին։

    Updated: 2026-11-17
    Հայկական լեռնաշխարհի տեղանունները՝ ըստ խեթական սեպագիր աղբյուրների
    Online

    Mathematics

    Ֆոտոնային բլոկադայի և փուլային փականքի ստացումը կեռի ոչ գծային մարող համակարգերում

    Աշխատանքը նվիրված է կոհերենտ ոչ գծային մարող համակարգերում ֆոտոնային բլոկադայի և փուլային փականքի երևույթների առաջացման ու ուսումնասիրման խնդրին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է լույսի և նյութի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը այնպիսի քվանտային համակարգերում, որտեղ ոչ գծայնությունը և կորուստները էականորեն ազդում են ֆոտոնների վարքագծի վրա։ Ֆոտոնային բլոկադայի երևույթը կապված է համակարգի այնպիսի ռեժիմի հետ, երբ մեկ ֆոտոնի առկայությունը կարող է խոչընդոտել հաջորդ ֆոտոնի ներթափանցմանը կամ առաջացմանը՝ հանգեցնելով ոչ դասական լույսի վիճակների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը փուլային փականքն է, որի դեպքում տարբեր տատանողական կամ օպտիկական բաղադրիչների փուլային հարաբերությունները կարող են ինքնաբերաբար կարգավորվել և պահպանվել որոշակի կայուն վիճակում։ Աշխատանքը դիտարկում է ոչ գծային փոխազդեցությունների, դիսիպացիայի և համակարգի պարամետրերի ազդեցությունը այդ երևույթների ձևավորման պայմանների վրա՝ նպատակ ունենալով որոշել այն ռեժիմները, որոնցում հնարավոր է ստանալ և վերահսկել ցանկալի քվանտային վիճակները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քվանտային օպտիկայի և ոչ գծային դինամիկայի մաթեմատիկական մոդելներ՝ համակարգի կայունության, ֆոտոնային վիճակագրության, կորելացիաների և փուլային դինամիկայի ուսումնասիրման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կորուստների դերի բացահայտումը, քանի որ մարող համակարգերում դիսիպացիան կարող է ոչ միայն սահմանափակել քվանտային էֆեկտների արտահայտվածությունը, այլև որոշ պայմաններում նպաստել որոշակի կայուն վիճակների ձևավորմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր լինել ոչ դասական լույսի աղբյուրների, քվանտային տեղեկատվության մշակման, ֆոտոնային սարքերի և կոհերենտ քվանտային համակարգերի կառավարման համար։ Աշխատանքը համադրում է քվանտային մեխանիկայի, ոչ գծային դինամիկայի, քվանտային օպտիկայի և ֆոտոնիկայի մոտեցումները՝ նպաստելով թույլ լուսային դաշտերում ֆոտոնների փոխազդեցության և վերահսկվող քվանտային երևույթների ավելի խոր ըմբռնմանը։

    Updated: 2026-09-16
    Ֆոտոնային բլոկադայի և փուլային փականքի ստացումը կեռի ոչ գծային մարող համակարգերում
    Online

    Biology

    Hydrogen metabolism and proton cycling in Escherichia coli during fermentation of different glucose concentrations

    Աշխատությունը նվիրված է Escherichia coli բակտերիայի նյութափոխանակային գործընթացների ուսումնասիրությանը խմորման պայմաններում՝ տարբեր քանակությամբ գլյուկոզի առկայության դեպքում։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է ջրածնի առաջացման և օգտագործման գործընթացների, ինչպես նաև բջջաթաղանթով պրոտոնների տեղափոխման մեխանիզմների վրա, որոնք կարևոր դեր են կատարում բակտերիալ բջջի էներգետիկ հավասարակշռության պահպանման և շրջակա միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու գործում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է սննդային միջավայրում գլյուկոզի կոնցենտրացիայի փոփոխությունն ազդում խմորման ինտենսիվության, նյութափոխանակային ուղիների ակտիվության, ջրածնի արտադրության և պրոտոնային հոսքերի կարգավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտային համակարգերի գործունեությանը, որոնք մասնակցում են ջրածնի փոխանակությանը և բջջային էներգիայի ձևավորման գործընթացներին։ Վերլուծվում են ջրածնի նյութափոխանակության և պրոտոնների շրջանառության միջև առկա փոխկապակցվածությունները՝ հաշվի առնելով բջջի ներքին թթվահիմնային հավասարակշռության, թաղանթային էներգետիկ վիճակի և նյութափոխանակային հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Տարբեր գլյուկոզային պայմանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե սննդանյութի հասանելիությունն ինչպես կարող է փոխել բակտերիայի ֆիզիոլոգիական արձագանքը և էներգիայի ստացման ռազմավարությունը թթվածնի սահմանափակ կամ բացակայող պայմաններում։ Աշխատանքում կարևորվում է նաև տարբեր նյութափոխանակային համակարգերի փոխհամաձայնեցված գործունեությունը, որի շնորհիվ բջիջը կարողանում է պահպանել կենսագործունեության համար անհրաժեշտ պայմանները խմորման ընթացքում։ Ստացված արդյունքները նպաստում են բակտերիալ կենսաէներգետիկայի, խմորման կենսաքիմիական մեխանիզմների և միկրոօրգանիզմների նյութափոխանակային կարգավորման ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է նաև կիրառական նշանակություն ունենալ կենսատեխնոլոգիայի և մանրէաբանական արտադրական գործընթացների ուսումնասիրության համար, հատկապես այն համակարգերում, որտեղ կարևոր են միկրոօրգանիզմների կողմից ջրածնի առաջացումը, ածխաջրերի յուրացումը և էներգետիկ փոխանակության արդյունավետ կառավարումը։

    Updated: 2026-09-28
    Hydrogen metabolism and proton cycling in Escherichia coli during fermentation of different glucose concentrations
    Online

    Linguistics

    Դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական առանձնահատկությունները Պ. Բ. Շելլիի «Ազատագրված պրոմեթեոս» դրամայում և հայերեն թարգմանվածքում / The linguistic means of recreation of mythological characters in "prometheus unbound", by р. в. shelley and its arm

    Գրքում ուսումնասիրվում են դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները Պերսի Բիշի Շելլիի «Ազատագրված Պրոմեթեոս» դրամայում և դրա հայերեն թարգմանության մեջ, վերլուծվում են բնագրի և թարգմանված տեքստի լեզվական համակարգերի փոխհարաբերությունները, դիտարկվում է Պրոմեթեոսի կերպարի սիմվոլիկ և գաղափարական բեռնվածության փոխանցումը տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում, ներկայացվում են փոխաբերական կառուցվածքների, պատկերավորման միջոցների և բանաստեղծական լեզվի առանձնահատկությունները, քննարկվում են թարգմանության ընթացքում իմաստային նրբերանգների պահպանման և կորուստների խնդիրները, ինչպես նաև ռիթմիկ-հնչյունական համակարգի վերարտադրման մեթոդները, ուսումնասիրությունը ներառում է համեմատական ոճաբանության և թարգմանության տեսության մոտեցումներ՝ բացահայտելով, թե ինչպես է դիցաբանական նյութը վերափոխվում լեզվական տարբեր համակարգերում և ինչպես է պահպանվում դրա գեղարվեստական և գաղափարական ամբողջականությունը հայերեն տարբերակում։

    Updated: 2026-09-21
    Դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական առանձնահատկությունները Պ. Բ. Շելլիի «Ազատագրված պրոմեթեոս» դրամայում և հայերեն թարգմանվածքում / The linguistic means of recreation of mythological characters in "prometheus unbound", by р. в. shelley and its arm
    Online

    History

    Граф Михаил Тариелович Лорис-Меликов

    Աշխատությունը նվիրված է կոմս Միխայիլ Տարիելի Լոռիս-Մելիքովի կյանքի, պետական և քաղաքական գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նրա զինվորական ծառայության, պետական կառավարման համակարգում զբաղեցրած պաշտոնների և Ռուսական կայսրության ներքին քաղաքականության մեջ ունեցած դերի հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են նրա նախաձեռնած վարչական և քաղաքական բարեփոխումները, պետական կառավարման արդիականացման վերաբերյալ հայացքները, ինչպես նաև հասարակական և քաղաքական ճգնաժամերի հաղթահարմանն ուղղված գործունեությունը։ Ուսումնասիրությունում անդրադարձ է կատարվում նրա դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական գործունեությանը, Կովկասում ունեցած դերակատարությանը և կայսրության ազգային քաղաքականության հետ առնչվող հարցերին։ Աշխատությունը բացահայտում է Լոռիս-Մելիքովի ներդրումը XIX դարի երկրորդ կեսի պետական կառավարման զարգացման, բարեփոխումների գործընթացների և Ռուսական կայսրության քաղաքական պատմության մեջ՝ ներկայացնելով նրա գործունեությունը ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների լայն համատեքստում։

    Updated: 2026-11-02
    Граф Михаил Тариелович Лорис-Меликов