More in Literature

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Արթուր Արմին - Հնագույն Հեթանոսական Աստվածաշունչ` Ասանա Ծռեր

    Ստեղծագործությունը ներկայացվում է որպես հին հավատալիքների, դիցաբանական պատկերացումների և առասպելական պատմությունների վերակառուցված համակարգ, որտեղ հեղինակը՝ Արթուր Արմին, փորձում է համադրել տարբեր հին աղբյուրներից և ավանդական բանահյուսությունից վերցված մոտիվներ՝ ստեղծելով ամբողջական դիցաբանական աշխարհայացք։ Գրքում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում հեթանոսական աստվածությունների, ծիսակարգերի և խորհրդանշական պատկերների մեկնաբանությունները, որոնք ներկայացվում են որպես նախաքրիստոնեական հավատքի համակարգի մաս։ Հեղինակը փորձում է վերականգնել կամ վերաիմաստավորել հին հայկական և տարածաշրջանային դիցաբանական մտածողության շերտերը՝ ընդգծելով բնության ուժերի, տիեզերքի կարգի և մարդու ու աստվածայինի հարաբերության մասին պատկերացումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը ունի ավելի շատ մեկնաբանական և վերականգնողական բնույթ, որտեղ պատմական, առասպելական և փիլիսոփայական տարրերը միահյուսվում են մեկ գաղափարական կառուցվածքի մեջ։

    Updated: 2026-09-20
    Արթուր Արմին - Հնագույն Հեթանոսական Աստվածաշունչ` Ասանա Ծռեր
    Online

    Chemistry

    Исследование нуклеофильных изомеризационных рециклизаций пиримидинов

    Աշխատությունը նվիրված է պիրիմիդինային համակարգերի նուկլեոֆիլային իզոմերիզացիոն ռեցիկլիզացիաների ուսումնասիրությանը՝ որպես հետերոցիկլային քիմիայի կարևոր ուղղություն։ Գրքում վերլուծվում են պիրիմիդինների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց փոխակերպման հնարավոր ուղիները նուկլեոֆիլային հարձակման պայմաններում, ներառյալ օղակի բացման, վերակազմավորման և նոր ցիկլային կառուցվածքների ձևավորման մեխանիզմները։ Հեղինակը ներկայացնում է ռեակցիաների մեխանիստիկ մոդելները, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների դերը, ինչպես նաև ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը արդյունքի ընտրողականության և ելքի վրա։ Քննարկվում են տարբեր նուկլեոֆիլների կիրառմամբ իրականացվող ռեցիկլիզացիոն գործընթացները և դրանց արդյունք հանդիսացող նոր հետերոցիկլային համակարգերի սինթեզը։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քվանտաքիմիական մեթոդներ, որոնք կիրառվում են ռեակցիոն ուղիների հաստատման և մոլեկուլային կառուցվածքների վերլուծության համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական և բժշկական քիմիկոսների, դեղագործական հետազոտողների և հետերոցիկլային միացությունների քիմիայով զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Исследование нуклеофильных изомеризационных рециклизаций пиримидинов
    Online

    Technology

    Պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից ալյումինաթերմային վերականգնման եղանակով երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը

    Գիտական աշխատանքը նվիրված է պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ որպես մետալուրգիական թափոնների արդյունավետ վերամշակման և օգտակար բաղադրիչների երկրորդային օգտագործման միջոց։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ պղնձի արտադրության ընթացքում առաջացող խարամներն ու տարբեր պղնձատար թափոնները կարող են պարունակել զգալի քանակությամբ մետաղական և մետաղակիր բաղադրիչներ, որոնց կորուստը ոչ միայն նվազեցնում է հումքի օգտագործման արդյունավետությունը, այլև ստեղծում է թափոնների պահպանման և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության խնդիրներ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է մշակել տեխնոլոգիական գործընթաց, որը հնարավորություն կտա այդ երկրորդային հումքից ստանալ պահանջվող բաղադրությամբ և հատկություններով երկաթ-պղնձային լիգատուրաներ։ Ուսումնասիրության կարևոր փուլ է ելանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմի որոշումը։ Խարամների և պղնձատար թափոնների բաղադրության մեջ կարող են առկա լինել պղինձ, երկաթ, սիլիցիում, կալցիում, ալյումին և այլ տարրեր, որոնց քանակական հարաբերակցությունը որոշում է վերականգնման գործընթացի ընթացքը և վերջնական արտադրանքի որակը։ Հումքի նախնական բնութագրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել տեխնոլոգիական համապատասխան ռեժիմ և որոշել վերամշակման առավել նպատակահարմար պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալյումինաթերմային վերականգնման մեթոդին։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած է մետաղների օքսիդներից դրանց վերականգնումը ալյումինի միջոցով, որի արդյունքում առաջանում են մետաղական բաղադրիչներ և ալյումինի օքսիդային միացություններ։ Գործընթացի ջերմային էֆեկտը և բարձր ջերմաստիճանային պայմանները կարող են ապահովել վերականգնման անհրաժեշտ աստիճանը և նպաստել մետաղական փուլի ձևավորմանը։ Տեխնոլոգիայի մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է որոշել ալյումինի և վերամշակվող հումքի օպտիմալ հարաբերակցությունը, խառնուրդի բաղադրությունը, ջերմաստիճանային պայմանները, ռեակցիայի ընթացքը և ստացված մետաղական փուլի առանձնացման հնարավորությունները։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև խարամի և թափոնների տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը վերականգնման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Հումքի նախնական մանրացումը, տեսակավորումը կամ հարստացումը կարող են փոխել վերականգնման պայմանները և բարձրացնել օգտակար մետաղների կորզման աստիճանը։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիական սխեմայի մշակումը պետք է ներառի ոչ միայն բուն վերականգնման փուլը, այլև հումքի նախապատրաստման և վերջնական արտադրանքի առանձնացման գործընթացները։ Ստացված երկաթ-պղնձային լիգատուրաների կարևոր բնութագրերից են քիմիական բաղադրությունը, պղնձի և երկաթի պարունակությունը, մետաղական փուլի համասեռությունը, խառնուրդների քանակը և հետագա մետալուրգիական օգտագործման համար համապատասխանությունը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը և որոշելու ստացված արտադրանքի հնարավոր կիրառության ոլորտները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև նյութական հաշվեկշռի և մետաղների կորզման աստիճանի որոշումը։ Պղնձի և երկաթի առավելագույն հնարավոր վերականգնումը թույլ է տալիս նվազեցնել արժեքավոր մետաղների կորուստները և բարձրացնել երկրորդային հումքի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գործընթացում առաջացող երկրորդային խարամի կամ այլ մնացորդների կազմն ու հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ անվտանգ կառավարման հնարավորությունները գնահատելու համար։ Տեխնոլոգիայի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը կարող է ներառել հումքի արժեքը, վերականգնիչի ծախսը, էներգետիկ պահանջները, մետաղների կորզման աստիճանը, ստացված լիգատուրայի արժեքը և արտադրական գործընթացի կազմակերպման ծախսերը։ Եթե թափոններից արժեքավոր մետաղների վերականգնումը տեխնիկապես և տնտեսապես հիմնավորված է, ապա նման մոտեցումը կարող է նպաստել մետալուրգիական արտադրության ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացմանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից տեխնոլոգիայի կիրառումը կարող է նպաստել կուտակված պղնձատար թափոնների ծավալի նվազեցմանը և դրանցում պարունակվող արժեքավոր բաղադրիչների վերադարձին արտադրական շրջանառության մեջ։ Սա համապատասխանում է շրջանաձև տնտեսության այն սկզբունքին, որի համաձայն արդյունաբերական մնացորդները հնարավորության դեպքում պետք է դիտարկվեն որպես երկրորդային հումքի աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է մետալուրգիական հումքի բնութագրման, բարձր ջերմաստիճանային վերականգնման, լիգատուրաների ստացման և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման խնդիրները։ Մշակվող տեխնոլոգիայի հիմնական նշանակությունը պղնձաձուլական արտադրության խարամների և պղնձատար թափոնների արժեքավոր բաղադրիչների առավել արդյունավետ օգտագործումն է՝ երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման միջոցով, ինչը կարող է միաժամանակ ապահովել մետաղների կորզման բարձրացում, երկրորդային հումքի օգտահանում և արտադրական գործընթացների տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետության բարելավում։

    Updated: 2026-09-22
    Պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից ալյումինաթերմային վերականգնման եղանակով երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը
    Online

    Mathematics

    QCD sum rules for processes with heavy quarks and photons

    Աշխատությունը նվիրված է քվանտային քրոմոդինամիկայի (QCD) գումարային կանոնների կիրառությանը ծանր քվարկներ և ֆոտոններ պարունակող գործընթացների ուսումնասիրության մեջ։ Գրքում ներկայացվում է QCD sum rules մեթոդաբանությունը՝ որպես ոչ պերտուրբատիվ մոտեցում հադրոնային պարամետրերի հաշվարկման համար, ընդգծելով դրա արդյունավետությունը ծանր քվարկային համակարգերում։ Հեղինակը վերլուծում է ծանր քվարկներով հադրոնների կառուցվածքը, անցումային ամպլիտուդները և ֆոտոնների մասնակցությամբ էլեկտրամագնիսական գործընթացները՝ օգտագործելով օպերատորական պրոդուկտների ընդլայնում և վակուումային կոնդենսատների ներդրում։ Քննարկվում են ծանր մեսոնների և բարիոնների սպեկտրները, քայքայման լայնությունները և փոխազդեցության մեխանիզմները, ինչպես նաև ֆոտոն-հադրոն փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև տեսական մոդելներ և հաշվարկային տեխնիկաներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել պերտուրբատիվ և ոչ պերտուրբատիվ QCD մոտեցումները՝ ստանալով փորձարարական տվյալների հետ համադրելի արդյունքներ։ Գիրքը նախատեսված է տեսական ֆիզիկոսների, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի հետազոտողների և ասպիրանտների համար, որոնք զբաղվում են քվարկային դինամիկայով և հադրոնային ֆիզիկայով։

    Updated: 2026-09-07
    QCD sum rules for processes with heavy quarks and photons
    Online

    History

    Հայոց ժողովրդական մշակույթը. երկհատոր հանրագիտարան, հատոր Ա

    Հանրագիտարանը ներկայացնում է հայոց ժողովրդական մշակույթի բազմազան դրսևորումները՝ անդրադառնալով հայ ժողովրդի պատմականորեն ձևավորված ավանդույթներին, կենցաղին, հոգևոր պատկերացումներին, հասարակական հարաբերություններին և նյութական ժառանգությանը։ Որպես տեղեկատու գիտական հրատարակություն՝ այն համակարգված ձևով ներկայացնում է ժողովրդական մշակույթին վերաբերող հասկացություններ, երևույթներ, սովորույթներ և մշակութային արժեքներ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ ավանդական կյանքի տարբեր կողմերի մասին։ Թեմատիկ ընդգրկումը վերաբերում է ժողովրդական տոներին ու ծեսերին, ընտանեկան և համայնքային սովորույթներին, հավատալիքներին, բանավոր ստեղծագործությանը, ժողովրդական գիտելիքներին, արհեստներին, կենցաղային առարկաներին, բնակարանին, հագուստին և առօրյա կյանքի կազմակերպման ձևերին։ Կարևորվում է նաև ժողովրդական մշակույթի տարածաշրջանային առանձնահատկությունների և պատմական փոփոխությունների ներկայացումը՝ բացահայտելով տարբեր համայնքների մշակութային ինքնատիպությունն ու ընդհանուր ազգային հատկանիշները։ Հրատարակությունը նպաստում է ավանդական մշակութային ժառանգության ճանաչմանը, ուսումնասիրմանն ու պահպանությանը՝ միաժամանակ ծառայելով որպես գիտելիքի համակարգված աղբյուր մասնագետների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար։ Այն արժեքավոր տեղեկատու է ազգագրագետների, բանագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, ուսանողների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի ավանդական կյանքի և մշակույթի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

    Updated: 2026-10-30
    Հայոց ժողովրդական մշակույթը. երկհատոր հանրագիտարան, հատոր Ա
    Online

    Mathematics

    Մաթեմատիկական անալիզ (դասախոսություններ)

    Այս գիրքը ներկայացնում է մաթեմատիկական անալիզի դասախոսությունների համակարգված շարադրանք՝ նախատեսված ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են անալիզի հիմնական և միջին մակարդակի թեմաները։ Այն ընդգրկում է իրական թվերի համակարգը, հաջորդականություններ և շարքեր, սահմաններ, անընդհատություն, ածանցյալ և ինտեգրալ հաշվարկի հիմունքներ։ Դասախոսությունները կառուցված են տեսականորեն հստակ և աստիճանական՝ յուրաքանչյուր թեմայի համար ներկայացնելով հիմնական սահմանումները, թեորեմները և դրանց բացատրությունները։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում մաթեմատիկական ապացույցների տրամաբանությանը և հասկացությունների խորքային ընկալմանը։ Նյութում ներառված են նաև օրինակներ և կիրառական մեկնաբանություններ, որոնք օգնում են ամրապնդել տեսական գիտելիքները և զարգացնել վերլուծական մտածողությունը։ Գիրքը նախատեսված է որպես հիմնական ուսումնական ձեռնարկ մաթեմատիկական անալիզի դասընթացի համար։

    Updated: 2026-09-22
    Մաթեմատիկական անալիզ (դասախոսություններ)