Արարատյան հրավիրակ

History

Աշխատությունը նվիրված է հին Արտաշատ քաղաքին՝ Հայաստանի հելլենիստական և հետագա պատմության կարևորագույն կենտրոններից մեկին։ Արտաշատը հիմնադրվել է Արտաշես Ա թագավորի օրոք և դարձել Մեծ Հայքի քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կյանքի առանցքային կենտրոններից։ Քաղաքի աշխարհագրական դիրքը, առևտրական ուղիների հետ կապը և ռազմավարական նշանակությունը նպաստել են նրա զարգացմանն ու տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնմանը։ Հնագիտական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել քաղաքի կառուցապատման, ամրաշինական համակարգի, բնակելի թաղամասերի, արհեստագործական գործունեության և առօրյա կյանքի մասին։ Հատուկ նշանակություն ունեն պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութական մշակույթի նմուշները, որոնք տեղեկություններ են հաղորդում բնակչության զբաղմունքների, տնտեսական կապերի, կենցաղային սովորույթների և գեղարվեստական ճաշակի մասին։ Արտաշատի պատմությունը նաև արտացոլում է Հայաստանի կապերը հելլենիստական աշխարհի և հարևան պետությունների հետ՝ բացահայտելով մշակութային փոխազդեցությունների ու քաղաքային կյանքի զարգացման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարևոր է հին հայկական քաղաքաշինության, հնագիտական ժառանգության և պետականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հնագետների, հայագետների, ուսանողների և Հայաստանի հնագույն անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է մենաշնորհների գործունեության կարգավորման և վերահսկման համակարգերին ժամանակակից շուկայական տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ են մենաշնորհները, ինչպես են դրանք ձևավորվում և ինչ ազդեցություն ունեն շուկայի մրցակցության, գների ձևավորման և սպառողների շահերի վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է մենաշնորհների հիմնական տեսակներին՝ բնական, օրենսդրական և տնտեսական մենաշնորհներ, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներին՝ տեխնոլոգիական առավելություններ, շուկայի կենտրոնացում և մասշտաբի տնտեսություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության հակամենաշնորհային քաղաքականությանը՝ շուկայի կարգավորման, անարդար մրցակցության կանխարգելման և սպառողների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Գրքում քննարկվում են վերահսկողության հիմնական գործիքները՝ կարգավորող մարմինների գործունեություն, տուգանքներ, սահմանափակումներ, շուկայի ազատականացման միջոցառումներ և իրավական պատասխանատվություն։ Վերլուծվում է նաև մենաշնորհների կարգավորման ազդեցությունը տնտեսական արդյունավետության, նորարարության խթանման և շուկայի հավասարակշռության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սեփականության տարբեր ձևերի ձևավորման ու զարգացման, պետական սեփականության վերափոխման և բնական մենաշնորհների ոլորտներում ապապետականացման գործընթացների տնտեսական ու կազմակերպական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պետական, մասնավոր և սեփականության այլ ձևերի փոխհարաբերությունները շուկայական տնտեսության ձևավորման պայմաններում, ինչպես նաև պետական սեփականության կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը տնտեսության առանձին ճյուղերի գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական մենաշնորհների ոլորտներին, որոնց գործունեությունը պայմանավորված է արտադրական ենթակառուցվածքների, մեծածավալ կապիտալ ներդրումների, տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների և մրցակցային միջավայրի սահմանափակ հնարավորությունների առկայությամբ։ Վերլուծվում են ապապետականացման և մասնավորեցման տնտեսական նախադրյալները, նպատակները, իրականացման մեխանիզմներն ու հնարավոր հետևանքները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսության անցումային շրջանի առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է սեփականության հարաբերությունների վերափոխման ազդեցությունը ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության, ներդրումային գործունեության, ծառայությունների որակի, արտադրական ծախսերի և տնտեսական պատասխանատվության վրա։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ բնական մենաշնորհների պայմաններում սեփականության ձևի փոփոխությունը սերտորեն կապված է պետական կարգավորման արդյունավետ մեխանիզմների անհրաժեշտության հետ, քանի որ մրցակցության սահմանափակ հնարավորությունները պահանջում են հասարակական և սպառողական շահերի պաշտպանության համապատասխան գործիքներ։ Ուսումնասիրվում են պետության կարգավորիչ գործառույթները, սակագնային քաղաքականության ձևավորման սկզբունքները, մենաշնորհային դիրքի հնարավոր չարաշահումների կանխարգելման և ծառայությունների հասանելիության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սեփականության իրավունքի ինստիտուցիոնալ հիմքերի ձևավորմանը, տնտեսական բարեփոխումների ընթացքում պետական և մասնավոր հատվածների դերերի փոփոխությանը և արդյունավետ կառավարման կառուցակարգերի ստեղծման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ապապետականացման գործընթացները ոչ միայն սեփականության իրավունքի փոխանցման, այլև տնտեսության կառավարման համակարգի ավելի լայն վերափոխումների համատեքստում։ Բնական մենաշնորհների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ենթակառուցվածքային ճյուղերի կայուն գործունեության, ներդրումների խթանման, տնտեսական արդյունավետության և հանրային շահերի միջև հավասարակշռության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, պետական կառավարման, սեփականության հարաբերությունների, շուկայական բարեփոխումների և բնական մենաշնորհների կարգավորման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Գուրգեն Մահարու «Այրվող այգեստաններ» վեպի քննադատական ընկալմանն ու գրականագիտական գնահատականներին՝ ներկայացնելով ստեղծագործության շուրջ ձևավորված տարբեր տեսակետների և մեկնաբանությունների համադրական ուսումնասիրություն։ Ուսումնասիրության կենտրոնում վեպի գեղարվեստական արժեքի, գաղափարական բովանդակության, պատմական իրադարձությունների ներկայացման և հեղինակային դիրքորոշման վերաբերյալ քննադատական մոտեցումներն են։ Հեղինակը դիտարկում է, թե տարբեր ժամանակաշրջանների գրական քննադատությունն ինչպես է գնահատել ստեղծագործության թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, կերպարների համակարգը, պատմական իրականության ու գեղարվեստական երևակայության հարաբերակցությունը և հեղինակի կիրառած պատկերային ու լեզվական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպի նկատմամբ հակասական վերաբերմունքի պատճառներին՝ կապված ազգային պատմության և հիշողության, ողբերգական իրադարձությունների պատկերման, կերպարների մեկնաբանության և ստեղծագործության գաղափարական շեշտադրումների հետ։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ վեպի քննադատական գնահատականները պայմանավորված են ոչ միայն նրա գրական արժանիքներով, այլև այն պատմամշակութային և հասարակական միջավայրով, որտեղ տարբեր ընթերցողներ ու քննադատներ անդրադարձել են ստեղծագործությանը։ Գրականագիտական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են Մահարու արձակի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, պատմողական սկզբունքները, հումորի և ողբերգականի համադրությունը, ինչպես նաև պատմական անցյալի գեղարվեստական վերակերտման եղանակները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վեպը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին գեղարվեստական ստեղծագործություն, այլև որպես հայ գրականության մեջ պատմական հիշողության, ինքնության և անցյալի վերաիմաստավորման կարևոր օրինակ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, քննադատներին, հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և Գուրգեն Մահարու ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակչության կյանքի որակի ձևավորման հիմնական գործոնների, սոցիալ-տնտեսական պայմանների և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Կյանքի որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը չի սահմանափակվում միայն բնակչության եկամուտներով կամ նյութական բարեկեցությամբ, այլ ներառում է զբաղվածությունը, կրթության և առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը, բնակարանային պայմանները, սոցիալական պաշտպանությունը, շրջակա միջավայրի վիճակը, ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը և հասարակական ծառայությունների որակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել բնակչության կենսամակարդակը բնութագրող տնտեսական և սոցիալական ցուցանիշները, դրանց փոխկապակցվածությունը և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև առկա անհավասարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքի շուկային և կայուն զբաղվածության նշանակությանը, քանի որ աշխատանքի հնարավորությունները, վարձատրության մակարդակը և մասնագիտական զարգացման պայմանները կարևոր ազդեցություն ունեն տնային տնտեսությունների տնտեսական կայունության վրա։ Կարևորվում է նաև սոցիալական պաշտպանության համակարգի արդյունավետությունը՝ հատկապես այն տեսանկյունից, թե սոցիալական ծրագրերն ու ծառայությունները որքանով են նպաստում խոցելի խմբերի կենսապայմանների բարելավմանը և սոցիալական ռիսկերի մեղմմանը։ Կրթությունը դիտարկվում է մարդկային կապիտալի զարգացման և երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական առաջընթացի կարևոր գործոն, իսկ առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունն ու որակը՝ բնակչության բարեկեցության առանցքային բաղադրիչ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածքային զարգացման անհամաչափություններին՝ ուսումնասիրելով մայրաքաղաքի, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի միջև տնտեսական հնարավորությունների, ծառայությունների և ենթակառուցվածքների հասանելիության տարբերությունները։ Կյանքի որակի բարելավման ուղղությունները կարող են դիտարկվել տնտեսական աճի ներառականության, արդյունավետ զբաղվածության խթանման, մարդկային կապիտալում ներդրումների, սոցիալական ծառայությունների կատարելագործման, բնակարանային պայմանների բարելավման և համայնքային ենթակառուցվածքների զարգացման համատեքստում։ Միաժամանակ կարևորվում է ոչ միայն օբյեկտիվ սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների, այլև մարդկանց սեփական կենսապայմանների վերաբերյալ գնահատականների ուսումնասիրությունը, քանի որ կյանքի որակը ներառում է նաև բարեկեցության սուբյեկտիվ ընկալումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական քաղաքականության, տնտեսագիտության, ժողովրդագրության և մարդկային զարգացման մոտեցումները՝ բնակչության բարեկեցության բարձրացման հիմնական խնդիրներն ու երկարաժամկետ բարելավման ուղղությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է դասական և ոչ դասական տրամաբանական համակարգերում ենթադրման կանոնի տարբեր տարատեսակների արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե տարբեր տրամաբանական համակարգերում ենթադրման կանոնի կիրառման ինչ ձևեր են հնարավոր, ինչ պայմաններում են դրանք պահպանվում և որքանով են արդյունավետ տրամաբանական դատողությունների կառուցման, ապացուցումների իրականացման և ֆորմալ համակարգերի հատկությունների վերլուծության տեսանկյունից։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է ենթադրման կանոնի ուսումնասիրությունը՝ որպես տրամաբանական համակարգերում նոր բանաձևերի կամ պնդումների ստացման կարևոր մեխանիզմ։ Դասական տրամաբանության շրջանակում նման կանոնների կիրառումը սովորաբար հիմնվում է ճշմարտության, հետևության և ապացուցելիության վերաբերյալ հաստատված սկզբունքների վրա, մինչդեռ ոչ դասական համակարգերում դրանց ձևակերպումն ու կիրառելիությունը կարող են էապես տարբերվել՝ կախված տվյալ համակարգի տրամաբանական կառուցվածքից և ընդունված աքսիոմներից։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր տեսակի տրամաբանական համակարգեր՝ ինտուիցիոնիստական, մոդալ, բազմարժեք, պարահետևողական և այլ ոչ դասական տրամաբանություններ՝ պարզելու համար ենթադրման կանոնի տարբեր ձևերի պահպանման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տրամաբանական կանոնների հիմնավորվածությանը, դրանց համարժեքությանը, ամբողջականությանը և կիրառման արդյունավետությանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև այն իրավիճակները, երբ դասական տրամաբանության մեջ ընդունելի կանոնը ոչ դասական համակարգում պահանջում է փոփոխություն, սահմանափակում կամ այլ ձևակերպում։ Այսպիսի համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր տրամաբանական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես են դրանցում փոխվում հետևության և ապացուցման մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև ենթադրման կանոնի տարբերակների կիրառման հաշվարկային և ապացուցողական արդյունավետության գնահատումը։ Կարող են դիտարկվել ապացույցների երկարությունը, կանոնների կիրառման քանակը, տրամաբանական արտածման բարդությունը և տվյալ համակարգում որոշակի պնդումների ստացման հնարավորությունը։ Աշխատանքը կարող է ներառել ֆորմալ ապացույցների կառուցում և տարբեր տրամաբանական համակարգերում դրանց համեմատություն՝ առավել արդյունավետ կանոնների և մեթոդների բացահայտման նպատակով։ Տեսական առումով ուսումնասիրությունը նպաստում է տրամաբանական հետևության բնույթի, ֆորմալ ապացուցման կառուցվածքի և տարբեր տրամաբանական համակարգերի փոխհարաբերությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Գործնական առումով ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել ավտոմատացված տրամաբանական ապացուցման, արհեստական բանականության, գիտելիքի ներկայացման և ֆորմալ համակարգերի նախագծման խնդիրներում, որտեղ կարևոր է տրամաբանական կանոնների ճիշտ և արդյունավետ կիրառումը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համեմատական տեսանկյունից գնահատել ենթադրման կանոնի տարբեր ձևերի կիրառելիությունն ու արդյունավետությունը դասական և ոչ դասական տրամաբանություններում՝ բացահայտելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և նպաստելով ֆորմալ տրամաբանական համակարգերի կատարելագործմանը։