Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Արցախի մելիքությունները և մելիքական տները XVII-XIX դդ.
Աշխատությունը նվիրված է XVII–XIX դարերում Արցախում գոյություն ունեցած հայկական մելիքությունների, մելիքական իշխանության համակարգի և նշանավոր մելիքական տների պատմության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մելիքությունների ձևավորման, նրանց քաղաքական և վարչական կառուցվածքի, ժառանգական իշխանության առանձնահատկությունների, տարածքային սահմանների և ներքին կառավարման մեխանիզմների վրա։ Ուսումնասիրվում է մելիքների դերը Արցախի հայ բնակչության հասարակական, քաղաքական և տնտեսական կյանքում, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը տարածաշրջանի անվտանգության ապահովման, ռազմական ուժերի կազմակերպման և տեղական ինքնակառավարման պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Արցախի հայտնի մելիքական տների ծագմանը, նրանց միջև ձևավորված ազգակցական և քաղաքական հարաբերություններին, իշխանության փոխանցման սկզբունքներին ու տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ունեցած ազդեցությանը։ Դիտարկվում են Խամսայի մելիքությունների գործունեությունը և նրանց փոխհարաբերությունները հարևան քաղաքական ուժերի ու տիրապետությունների հետ։ Կարևորվում է մելիքների դերը հայկական պետական և իշխանական ավանդույթների պահպանման գործում այն պայմաններում, երբ տարածաշրջանը գտնվում էր խոշոր տերությունների քաղաքական և ռազմական շահերի բախման կենտրոնում։ Անդրադարձ է կատարվում Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և հետագայում Ռուսական կայսրության քաղաքականության ազդեցությանը Արցախի մելիքությունների դրության վրա, ինչպես նաև մելիքների դիվանագիտական կապերին և արտաքին աջակցություն ձեռք բերելու փորձերին։ Ուսումնասիրվում են նաև ազատագրական պայքարի հետ կապված գործընթացները, մելիքական տների մասնակցությունը քաղաքական ծրագրերի ձևավորմանը և տարածաշրջանի հայկական բնակչության ինքնուրույնության պահպանմանն ուղղված գործունեությունը։ Մելիքությունների պատմությունը ներկայացվում է նաև սոցիալ-տնտեսական և մշակութային տեսանկյունից՝ լուսաբանելով նրանց հարաբերությունները գյուղական համայնքների, հոգևոր կենտրոնների, եկեղեցական կառույցների և հասարակության տարբեր շերտերի հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում մելիքական տների ազդեցությանը եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների և այլ կառույցների պահպանման ու զարգացման գործում։ XVII–XIX դարերի քաղաքական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել մելիքական իշխանության աստիճանական վերափոխմանը և դրա պատմական դերի փոփոխությանը՝ հատկապես տարածաշրջանում ռուսական քաղաքական ազդեցության ուժեղացման պայմաններում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Արցախի պատմության, հայկական իշխանական տների, ազատագրական շարժումների և Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-23History
Причины бедствий армян в Турции и ответственность за разорение Сасуна
Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության կրած աղետների պատճառների և Սասունի ավերածությունների համար պատասխանատվության պատմաքաղաքական ու հասարակական գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում XIX դարի վերջի Օսմանյան կայսրության հայաբնակ շրջաններում տիրող քաղաքական, վարչական և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակն է, ինչպես նաև այդ պայմանների ազդեցությունը հայ բնակչության անվտանգության և կենսապայմանների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սասունի իրադարձություններին, որոնք կապված էին հարկային ճնշումների, տեղական իշխանությունների և զինված ուժերի գործողությունների, բնակչության ինքնապաշտպանության և դրա հետևանքով ծագած ռազմական բախումների հետ։ Աշխատանքում կարող են քննության առնվել Սասունի բնակչության նկատմամբ կիրառված բռնությունների, բնակավայրերի ավերման, մարդկային կորուստների և տեղահանությունների մասին ժամանակակից վկայությունները, ինչպես նաև դրանց արձագանքը Օսմանյան կայսրության ներսում և եվրոպական տերությունների շրջանում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է պատասխանատվության հարցի ուսումնասիրությունը՝ պետական իշխանությունների, տեղական վարչական մարմինների և ռազմական ուժերի գործողությունների համատեքստում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել ժամանակաշրջանի փաստագրական աղբյուրներում առկա տեղեկությունները, դրանց հեղինակների դիրքորոշումները և հետագա պատմագրական մեկնաբանությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայկական հարցի միջազգայինացման գործընթացին և Սասունի դեպքերի ազդեցությանը եվրոպական դիվանագիտական օրակարգի վրա։ Սասունի իրադարձությունները հետագայում դարձան Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակի վերաբերյալ միջազգային քննարկումների կարևոր փաստարկներից մեկը և նպաստեցին բարենորոգումների պահանջների ու հայկական հարցի շուրջ դիվանագիտական ճնշման ուժեղացմանը։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել որպես իր ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական ընկալումներն արտացոլող սկզբնաղբյուր, հատկապես եթե այն ուսումնասիրվում է այլ արխիվային փաստաթղթերի, դիվանագիտական հաղորդագրությունների, մամուլի հրապարակումների և վկայությունների հետ համադրությամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմության, Հայկական հարցի, Օսմանյան կայսրության պատմության, Սասունի պատմության, ցեղասպանագիտության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-22Economics
Միջազգային վարկային շուկային ՀՀ բանկային համակարգի ինտեգրման հիմնախնդիրները
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի՝ միջազգային վարկային շուկային ինտեգրման տնտեսական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում բանկային համակարգի արտաքին ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, միջազգային վարկային հարաբերություններին մասնակցության ձևերը, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցումը և արտաքին կապիտալի ներգրավման հետ կապված հնարավորություններն ու ռիսկերն են։ Միջազգային վարկային շուկան դիտարկվում է որպես համաշխարհային ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով ֆինանսական հաստատությունները կարող են ներգրավել լրացուցիչ միջոցներ, ընդլայնել վարկավորման հնարավորությունները և զարգացնել համագործակցությունը օտարերկրյա բանկերի ու միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի բանկերի միջազգային ֆինանսական հարաբերությունների զարգացման նախադրյալները, արտաքին փոխառությունների կառուցվածքը, դրանց արժեքի ձևավորման գործոնները և միջազգային ֆինանսավորման հասանելիության վրա ազդող մակրոտնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել երկրի և առանձին ֆինանսական հաստատությունների վարկային ռիսկի գնահատմանը, ֆինանսական կայունությանը, բանկերի կապիտալի և իրացվելիության կառավարմանը, ինչպես նաև արտաքին պարտավորությունների հետ կապված արժութային ու տոկոսադրույքային ռիսկերին։ Կարևոր ուղղություն է ազգային բանկային կարգավորման և միջազգային ֆինանսական չափանիշների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը միջազգային գործընկերների վստահության և ֆինանսական շուկաներին հասանելիության տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային վարկային ռեսուրսների ներգրավման ազդեցությանը Հայաստանի ներքին վարկային շուկայի, տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորման և բանկային ծառայությունների զարգացման վրա։ Միաժամանակ արտաքին ֆինանսական աղբյուրներից կախվածության աճը կարող է դիտարկվել ֆինանսական անվտանգության և արտաքին տնտեսական ցնցումների փոխանցման տեսանկյունից, ինչի պատճառով կարևոր է ֆինանսավորման աղբյուրների հավասարակշռված կառուցվածքի ձևավորումը։ Ինտեգրման գործընթացում նշանակություն ունեն նաև բանկային համակարգի թափանցիկությունը, ֆինանսական հաշվետվողականությունը, ռիսկերի կառավարման համակարգերը և միջազգային գործարար կապերի զարգացումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, միջազգային ֆինանսների և ֆինանսական շուկաների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի բանկային համակարգի միջազգային վարկային շուկային ինտեգրման հիմնական պայմանները, սահմանափակումները, ֆինանսական ռիսկերը և զարգացման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-28Chemistry
Կումարինների և խրոմենների նոր ածանցյալների սինթեզ և ուսումնասիրություն
Աշխատությունը նվիրված է կումարինային և խրոմենային կառուցվածքներ պարունակող նոր օրգանական միացությունների ստացմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմանը և ֆիզիկաքիմիական ու հնարավոր կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է հետերոցիկլիկ քիմիայի կարևոր ուղղություններից մեկը, քանի որ այս դասերին պատկանող միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում ինչպես հիմնարար օրգանական քիմիայի, այնպես էլ դեղագործական և կենսաակտիվ նյութերի հետազոտության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են նպատակային ածանցյալների ձևավորման հնարավոր սինթետիկ մոտեցումները, ելանյութերի կառուցվածքի ազդեցությունը վերջնական միացությունների առաջացման վրա, ինչպես նաև տարբեր փոխարինիչների ներմուծման միջոցով մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատմանը և դրանց հիմնական ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի որոշմանը՝ ժամանակակից անալիտիկ և սպեկտրային հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում մոլեկուլների կառուցվածքի և դրանց հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի և կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը միացությունների քիմիական վարքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նոր ածանցյալների հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ առավել հեռանկարային կառուցվածքների առանձնացման և հետագա գիտական ուսումնասիրությունների համար համապատասխան միացությունների ընտրության նպատակով։ Կումարինային և խրոմենային համակարգերը դիտարկվում են որպես կառուցվածքային հենքեր, որոնց փոփոխումը հնարավորություն է տալիս ստանալ ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական տարբեր բնութագրերով նյութեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սինթեզված նյութերի մաքրության գնահատմանը, կառուցվածքային նույնականացմանը և ստացված արդյունքների համակարգմանը։ Կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրության դեպքում ուշադրությունը կենտրոնացվում է կառուցվածք–ակտիվություն հնարավոր կապերի բացահայտման վրա՝ գնահատելով, թե մոլեկուլի տարբեր հատվածներում կատարված կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ հետազոտվող հատկությունների վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նոր կենսաակտիվ միացությունների որոնման տեսանկյունից և կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա դեղագործական կամ կենսաքիմիական հետազոտությունների համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նոր միացությունների վերաբերյալ կառուցվածքային և փորձարարական տվյալների համալրմամբ, սինթետիկ օրգանական քիմիայի հնարավորությունների ընդլայնմամբ և հետերոցիկլիկ համակարգերի հատկությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմամբ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և կենսաակտիվ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտնականների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-22Other Subjects
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն, լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Обшественно-по (1978, թիվ 4)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։
Updated: 2026-08-21Economics
Ներդրումային ծառայությունների իրականացման արդի հիմնախնդիրները ՀՀ արժեթղթերի շուկայում
Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արժեթղթերի շուկայում ներդրումային ծառայությունների իրականացման արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շուկայի զարգացման, կարգավորման, արդյունավետության և ներդրողների շահերի պաշտպանության տեսանկյուններից։ Ներդրումային ծառայությունները ներառում են արժեթղթերով գործարքների հանձնարարականների ընդունումն ու հաղորդումը, հաճախորդի կամ սեփական անունից գործարքների իրականացումը, ներդրումային խորհրդատվությունը, արժեթղթերի փաթեթի կառավարումը և արժեթղթերի տեղաբաշխումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են այդ ծառայությունների կազմակերպման իրավական և տնտեսական հիմքերը, շուկայի մասնակիցների փոխհարաբերությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են ներդրումային ծառայությունների մատուցման որակի ու հասանելիության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ արժեթղթերի շուկայի կարգավորման համակարգին, որի առանցքային նպատակներից են ներդրողների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը, շուկայի թափանցիկության, կայունության ու արդյունավետության ապահովումը, արժեթղթերի գնագոյացման արժանահավատության բարձրացումը և համակարգային ռիսկերի նվազեցումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունների վերլուծությունը, քանի որ շուկայի արդյունավետության համար անհրաժեշտ է ինչպես համապատասխան մասնագիտացված կառույցների կայուն գործունեություն, այնպես էլ դրանց նկատմամբ պատշաճ կարգավորում և վերահսկողություն։ ՀՀ օրենսդրությամբ ներդրումային ծառայությունների մատուցման համար նախատեսված է լիցենզավորման պահանջ, իսկ ներդրումային ընկերությունը պետք է ունենա համապատասխան լիցենզիա և գործի օրենքով ու կարգավորող նորմերով սահմանված շրջանակներում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ներդրումային ծառայությունների հասանելիության և պահանջարկի խնդիրը, քանի որ զարգացող արժեթղթերի շուկայի համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ֆինանսական գործիքների բազմազանություն, այլև ներդրողների իրազեկվածության բարձր մակարդակ, վստահելի միջնորդական ծառայություններ և ժամանակակից տեխնոլոգիական լուծումներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև շուկայի իրացվելիության սահմանափակությունը, ներդրողների ակտիվության մակարդակը, արժեթղթերի վերաբերյալ տեղեկատվության հասանելիությունը, գործարքների ծախսերը, ֆինանսական կրթվածությունը և շուկայի նկատմամբ վստահության ձևավորման խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ներդրողների շահերի պաշտպանության հարցը․ ներդրումային ծառայություններ մատուցող անձը պարտավոր է հաճախորդի վերաբերյալ որոշակի տեղեկություններ հավաքել, այդ թվում՝ նրա ներդրումային գիտելիքների, փորձի և նպատակների մասին, ինչպես նաև ներկայացնել ակնկալվող գործարքների հետ կապված ռիսկերը։ Այս պահանջները կարևոր են այնպիսի միջավայրի ձևավորման համար, որտեղ ներդրումային որոշումները կայացվում են բավարար տեղեկատվության և ռիսկերի գիտակցման հիման վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թվայնացման ազդեցությանը, առցանց ներդրումային ծառայությունների զարգացմանը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, որոնք կարող են նվազեցնել ծառայությունների մատուցման ծախսերը, արագացնել գործարքները և ընդլայնել շուկայի հասանելիությունը, սակայն միաժամանակ առաջացնել տեղեկատվական անվտանգության, սպառողների պաշտպանության և ռիսկերի կառավարման նոր խնդիրներ։ Կարևոր է նաև ՀՀ շուկայի հետագա ինտեգրումը միջազգային ֆինանսական համակարգերին և օտարերկրյա ներդրողների ներգրավման հնարավորությունների ընդլայնումը․ ՀՀ Կենտրոնական բանկի դիրքորոշմամբ՝ օտարերկրյա ներդրումային ծառայություններ մատուցող անձանց ուղղակի մասնակցությունը կարող է նպաստել շուկայի իրացվելիության աճին և խորացմանը, միաժամանակ պահպանելով տեղական լիցենզավորման և ներդրողների պաշտպանության պահանջները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ արժեթղթերի շուկայում ներդրումային ծառայությունների զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական խնդիրները և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները՝ համադրելով իրավական կարգավորումը, շուկայի մասնակիցների գործունեությունը, ներդրողների շահերի պաշտպանությունը, տեխնոլոգիական զարգացումները և ֆինանսական շուկայի արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը։
Updated: 2026-09-17