More in Mathematics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1975, թիվ 8)

    Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ներառելով տարբեր ժամանակաշրջաններում և թեմատիկ ուղղություններով հրատարակված աշխատությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Ժողովածուն պարունակում է գրքերի, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրություններ, որոնք վերաբերում են կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, գրականությանը, ճարտարապետությանը, մշակութային ժառանգությանը և արվեստագիտական այլ ոլորտներին։ Այն նպատակ ունի նպաստել մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների կողմից համապատասխան գրականության որոնմանը և օգտագործմանը՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի բնագավառում նոր հրապարակումների մասին տեղեկացվածություն։ Հրատարակությունը արժեքավոր գործիք է գրադարանների, գիտական հաստատությունների, կրթական կառույցների և մշակութային կազմակերպությունների համար, ինչպես նաև օգտակար է արվեստի պատմությամբ և մշակութային գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1975, թիվ 8)
    Online

    Technology

    Макромицеты республики Армения (видовая, пространственная и функциональная структура)

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակրոմիցետների՝ խոշոր սնկերի տեսակային կազմի, տարածական բաշխման և ֆունկցիոնալ կառուցվածքի համալիր ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են Հայաստանի տարբեր էկոլոգիական գոտիներում տարածված սնկերի բազմազանությունը, դրանց կենսամիջավայրերը, տարածման օրինաչափությունները և էկոհամակարգերում ունեցած դերը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մակրոմիցետների էկոլոգիական խմբերը, սննդառության առանձնահատկությունները, բույսերի հետ փոխհարաբերությունները, օրգանական նյութերի քայքայման գործընթացներում նրանց նշանակությունը և բնական էկոհամակարգերի կայունության պահպանման գործում ունեցած դերը։ Քննարկվում են սնկային ֆլորայի ձևավորման վրա ազդող կլիմայական, հողային և աշխարհագրական գործոնները, ինչպես նաև հազվագյուտ և պահպանության կարիք ունեցող տեսակների գնահատման հարցերը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի կենսաբազմազանության ուսումնասիրության, սնկաբանության զարգացման և բնական ռեսուրսների պահպանության համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով կենսաբանների, էկոլոգների, սնկաբանների, բնապահպանների և գիտահետազոտական ոլորտի մասնագետների համար։

    Updated: 2026-09-04
    Макромицеты республики Армения (видовая, пространственная и функциональная структура)
    Online

    Other Subjects

    Վարդաբույր խորդենու անհող արտադրությունը

    Հեղինակ Գ. Ս. Դավթյանը գրքում ներկայացնում է անհող արտադրության համակարգերի հիմնարար սկզբունքները՝ սննդարար լուծույթների պատրաստում, արմատային միջավայրերի ընտրություն, խոնավության և ջերմաստիճանի կարգավորում, ինչպես նաև լուսային ռեժիմի օպտիմալացում՝ ապահովելու բույսի կայուն աճ և բարձր դեկորատիվ որակ։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է վարդաբույր խորդենու կենսաբանական առանձնահատկությունները, բազմացման եղանակները (կտրոններով, սերմերով), աճի փուլերը և ծաղկման խթանման ագրոտեխնիկական միջոցառումները։ Գրքում ընդգծվում է հիդրոպոնիկ համակարգերի կառուցվածքը և դրանց տարրերը՝ տարաներ, սուբստրատներ, սնուցման լուծույթների շրջանառության համակարգեր, ինչպես նաև ավտոմատ կառավարման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդարար տարրերի հավասարակշռված կիրառմանը, հիվանդությունների և վնասատուների կանխարգելմանը՝ փակ կամ վերահսկվող միջավայրերում աճեցման պայմաններում։ Աշխատությունը ներառում է նաև գործնական ցուցումներ արտադրական ջերմատնային տնտեսությունների կազմակերպման, ծաղկաբուծական արտադրանքի որակի բարձրացման և շուկայական պահանջներին համապատասխանեցման վերաբերյալ։ Այն նախատեսված է դեկորատիվ բուսաբուծության մասնագետների, ագրոնոմների, ջերմատնային տնտեսությունների աշխատողների և ուսանողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները անհող մշակության և ժամանակակից ծաղկաբուծության տեխնոլոգիաների ոլորտում։

    Updated: 2026-09-20
    Վարդաբույր խորդենու անհող արտադրությունը
    Online

    Law

    Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության դատարանների համակարգը

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ընդհանուր իրավասության դատարանների կազմակերպման և գործունեության իրավական ու ինստիտուցիոնալ հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ դատական իշխանության կառուցվածքի, իրավասությունների և արդարադատության իրականացման սկզբունքների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում ընդհանուր իրավասության դատարանների տեղն է պետական իշխանության համակարգում, դրանց կազմավորման սկզբունքները, գործերի քննության իրավասության սահմանները և դատական ատյանների միջև գործառութային փոխհարաբերությունները։ Քննվում են դատական իշխանության անկախության, դատավորների անաչառության, օրենքի առջև հավասարության, արդար դատաքննության, դատական պաշտպանության մատչելիության և դատական ակտերի հիմնավորվածության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առաջին ատյանի դատարանների գործունեությանը՝ քաղաքացիական և քրեական գործերի, ինչպես նաև օրենքով դրանց վերապահված այլ հարցերի քննության տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով, որ դատական համակարգի կառուցվածքն ու իրավասությունների բաշխումը տարբեր ժամանակաշրջաններում ենթարկվել են օրենսդրական փոփոխությունների։ Ուսումնասիրվում են նաև դատական ակտերի վերանայման մեխանիզմները, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատական վերահսկողության նշանակությունը, ինչպես նաև տարբեր ատյանների փոխկապակցվածությունը միասնական դատական պրակտիկայի ձևավորման գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դատարանների տարածքային և առարկայական իրավասության սահմանման խնդիրը, քանի որ այն անմիջականորեն կապված է գործերի արդյունավետ բաշխման և անձի՝ օրենքով սահմանված իրավասու դատարանի կողմից իր գործի քննության իրավունքի ապահովման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում դատական կառավարման, դատարանների նյութատեխնիկական ապահովման, դատական ծառայության և գործերի արդյունավետ կազմակերպման խնդիրներին։ Դատական համակարգի արդյունավետությունը դիտարկվում է ոչ միայն գործերի քննության արագության, այլև դատական պաշտպանության որակի, ընթացակարգային երաշխիքների պահպանման և դատական իշխանության նկատմամբ հանրային վստահության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև դատաիրավական բարեփոխումները և դրանց ազդեցությունը դատարանների կառուցվածքի, մասնագիտացման ու գործունեության կազմակերպման վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ընդհանուր իրավասության դատարանների համակարգը որպես սահմանադրական պետության և մարդու իրավունքների դատական պաշտպանության կարևոր ինստիտուտ՝ համադրելով սահմանադրական իրավունքի, դատական իշխանության կազմակերպման և դատավարական իրավունքի տեսական ու կիրառական մոտեցումները։

    Updated: 2026-09-23
    Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության դատարանների համակարգը
    Online

    Culture

    Ութ մանրանկարիչների Ավետարանը (մատ. ձեռ. 7651)

    Սա Կիլիկյան Հայաստանի միջնադարյան գրքարվեստի բացառիկ և բարձրարժեք հուշարձաններից է, որը պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7651 համարի ներքո։ Ձեռագիրը ստեղծվել է XIII դարի վերջին քառորդում և առանձնանում է իր չափազանց հարուստ ու բազմազան պատկերազարդմամբ։ Այն հատկապես հայտնի է նրանով, որ նրա նկարազարդմանը մասնակցել են մի քանի վարպետներ, իսկ հետագա փուլում՝ 1320 թվականին, Սարգիս Պիծակը շարունակել և ավարտին է հասցրել ձեռագրի պատկերազարդումը։ Հիշատակարանի տեղեկություններից հայտնի է, որ Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը Կիլիկիայի Օշին արքայի հրամանով պալատական մատենադարանից ընտրել է այս ձեռագիրը և այն հանձնել Սարգիս Պիծակին՝ կիսատ մնացած պատկերազարդումն ավարտելու նպատակով։ Ձեռագրում արդեն իսկ առկա էին ավարտված, ուրվագծված և դեռևս չպատկերազարդված տեսարաններ, որոնց մի մասը Պիծակը լրացրել է գույներով, իսկ բաց թողնված հատվածները՝ նոր մանրանկարներով։ Ձեռագրի ամենանշանակալի առանձնահատկություններից մեկը մանրանկարների բացառիկ առատությունն է․ գրեթե բոլոր էջերը պատկերազարդված են, իսկ ընդհանուր առմամբ պահպանվել է ավելի քան 250 մանրանկար։ Դրանք ներկայացված են ոչ միայն ամբողջական էջերի, այլև տեքստի ներսում, լուսանցքներում, ֆրիզաձև շարքերով և միմյանց հետ սյուժետային կապ ունեցող պատկերային խմբերով։ Նման կառուցվածքը ձեռագիրը դարձնում է հատկապես արժեքավոր հայ միջնադարյան պատկերագրության և ձեռագրային ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Մանրանկարների խորքերում օգտագործված են ոսկեգույն, կարմիր, կապույտ և կանաչ երանգներ, որոնք ստեղծում են հարուստ և արտահայտիչ գունային միջավայր։ Հետազոտություններում նշվում է, որ XIII դարի կիլիկյան ձեռագրերում բնագրային մանրանկարները լայն տարածում էին ստացել, իսկ այս ձեռագրում դրանց կիրառությունը հասել է առանձնահատուկ կատարելության։ Պատկերազարդման համակարգի վրա նկատելի են տարբեր գեղարվեստական աղբյուրների ազդեցություններ։ Մանրանկարների մի մասը կապված է XI–XII դարերի բյուզանդական հարուստ պատկերազարդ ձեռագրերի ավանդույթի հետ, մասնավորապես՝ Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանում պահպանվող ձեռագրի հետ, որից ուղղակիորեն ընդօրինակվել են մի շարք տեսարաններ։ Մյուս կարևոր աղբյուրը Հեթում Բ թագավորի Ճաշոցի պատկերագրական ավանդույթն է, որի ազդեցությունը դրսևորվում է ինչպես ֆրիզաձև, այնպես էլ ոսկե ֆոնով և ճարտարապետական տարրերով շրջանակված պատկերներում։ Ձեռագրի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր նկարիչների ձեռագիրը նկատելի է պատկերների կատարման եղանակներում, գունային լուծումներում, կերպարների կառուցվածքում և կոմպոզիցիոն մոտեցումներում։ Սարգիս Պիծակի միջամտությունն առավել ակնհայտ է ավետարանիչների, առակների և այլաբանական պատկերների մի մասում։ Նրա արվեստին բնորոշ վառ գույները, նուրբ դիմագծերով մարդկային կերպարները և արտահայտիչ հայացքները կարևոր դեր են խաղում ձեռագրի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում։ Ստեղծագործության նշանակությունը հատկապես մեծ է Կիլիկյան մանրանկարչության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներկայացնում է այդ դպրոցի պատկերագրական, տեխնիկական և գեղագիտական ավանդույթների բարդ փոխազդեցությունը։ Ձեռագիրը հետագայում ևս ունեցել է ազդեցություն․ Կիլիկյան մանրանկարչության օրինակները, այդ թվում այս ձեռագիրը, օգտագործվել են Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի վարպետների կողմից որպես նախօրինակ։ Հետազոտություններում նշվում է, որ Նիկողայոս Մելանավորը ամբողջությամբ կրկնօրինակել է այս ձեռագիրը՝ ստեղծելով դրա կարևոր վերարտադրությունը։ Այսպիսով, ձեռագիրը ոչ միայն XIII–XIV դարերի հայ գրքարվեստի բացառիկ նմուշ է, այլև կարևոր վկայություն Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային միջավայրի, բյուզանդական և հայկական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցության, ինչպես նաև միջնադարյան հայ մանրանկարիչների բարձր մասնագիտական վարպետության մասին։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, ձեռագրագետների, միջնադարյան մշակույթի պատմաբանների և հայկական մանրանկարչության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Ութ մանրանկարիչների Ավետարանը (մատ. ձեռ. 7651)
    Online

    Mathematics

    Nonlinear two-state landau-zener and demkov-kunike models on materials of commercial banks of RA)

    Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային երկվիճակ քվանտային համակարգերի դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ Լանդաու–Զեների և Դեմկով–Կունիկեի մոդելների շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում ժամանակից կախված փոխազդեցության պայմաններում երկու քվանտային վիճակների միջև անցումների օրինաչափություններն են, դրանց հավանականությունների փոփոխությունը և ոչ գծայնության ազդեցությունը համակարգի ժամանակային էվոլյուցիայի վրա։ Դասական երկվիճակ մոտեցումները կարևոր դեր ունեն քվանտային մեխանիկայում՝ էներգետիկ մակարդակների փոխազդեցությունը և դրանց միջև անցումները նկարագրելու համար, մինչդեռ ոչ գծային ընդհանրացումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ավելի բարդ համակարգեր, որոնցում վիճակների փոխազդեցությունը կարող է կախված լինել հենց համակարգի դինամիկական փոփոխականներից։ Լանդաու–Զեների տիպի խնդիրների շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մակարդակների մոտեցման կամ հատման շրջակայքում համակարգի վարքի ուսումնասիրությունը, իսկ Դեմկով–Կունիկեի մոդելը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ժամանակից կախված պարամետրերով անցումային գործընթացների այլ դաս։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել համապատասխան ոչ գծային դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների կառուցվածքը, տարբեր մոտավորությունների կիրառելիության սահմանները և անցումային հավանականությունների վարքը տարբեր ռեժիմներում։ Կարևոր ուղղություն է ասիմպտոտիկ և վերլուծական մոտեցումների մշակումը, որոնց օգնությամբ հնարավոր է բնութագրել համակարգի վարքը ինչպես թույլ, այնպես էլ ուժեղ փոխազդեցությունների պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել ոչ գծայնության հետևանքով առաջացող այնպիսի երևույթներին, որոնք բացակայում կամ այլ կերպ են դրսևորվում համապատասխան գծային մոդելներում։ Երկու մոդելների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց ընդհանուր մաթեմատիկական կառուցվածքը, լուծումների առանձնահատկությունները և տարբեր ֆիզիկական համակարգերի նկարագրության համար կիրառելիության շրջանակները։ Նման տեսական ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն քվանտային օպտիկայի, ատոմային և մոլեկուլային ֆիզիկայի, խտացված միջավայրերի ֆիզիկայի և ոչ գծային դինամիկայի մի շարք խնդիրների համար։ Վերնագրի վերջում առկա Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերին վերաբերող ձևակերպումը բովանդակային առումով չի համապատասխանում նշված ֆիզիկական մոդելներին և հավանաբար առաջացել է մատենագիտական տվյալների կամ տարբեր վերնագրերի հատվածների տեխնիկական միաձուլման հետևանքով։ Հետևաբար նկարագրությունը հիմնված է աշխատանքի հստակ ճանաչելի գիտական թեմայի՝ ոչ գծային երկվիճակ Լանդաու–Զեների և Դեմկով–Կունիկեի մոդելների վրա։

    Updated: 2026-09-27
    Nonlinear two-state landau-zener and demkov-kunike models on materials of commercial banks of RA)