Ամուսնական կյանքից բավարվածության և հուզական ինտելեկտի փոխադարձ կապը

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին տասնամյակներին Եգիպտոսի արաբալեզու մամուլում հայկական խնդիրների լուսաբանման ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցող քաղաքական գործընթացների, միջազգային հարաբերությունների և արաբական հասարակական մտքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական աղբյուրային հիմքը տվյալ ժամանակաշրջանի արաբերեն պարբերական մամուլն է, որի հրապարակումների միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես էին եգիպտական հասարակական և մտավորական շրջանակներում ընկալվում հայ բնակչության դրությունը, բարեփոխումների պահանջները, քաղաքական զարգացումները և եվրոպական տերությունների ներգրավվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մամուլի տեղեկատվական և հասարակական կարծիք ձևավորող գործառույթներին, հրապարակումների թեմատիկ ուղղվածությանը, օգտագործված քաղաքական բառապաշարին և տարբեր պարբերականների խմբագրական դիրքորոշումների առանձնահատկություններին։ Քննության առարկա են դառնում նաև այն տեղեկատվական աղբյուրները, որոնցից օգտվում էր եգիպտական մամուլը՝ տեղական հաղորդագրություններից և թղթակցություններից մինչև օտարերկրյա մամուլի նյութեր ու միջազգային լրատվական հոսքեր։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն հայկական խնդիրների վերաբերյալ հրապարակումների բովանդակությունը, այլև դրանց ձևավորման տեղեկատվական միջավայրը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության, արևելյան հարցի և մեծ տերությունների դիվանագիտական շահերի վերաբերյալ արաբալեզու մամուլում արտահայտված պատկերացումների համադրմանը։ Հետազոտությունը կարող է բացահայտել, թե հայկական խնդիրները որքանով էին ներկայացվում որպես առանձին ազգային-քաղաքական հարց և որքանով էին ներառվում կայսրության կառավարման, քրիստոնյա բնակչության իրավունքների, բարեփոխումների և միջազգային քաղաքականության վերաբերյալ ավելի լայն քննարկումների մեջ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է Եգիպտոսի մամուլի միջավայրի առանձնահատուկ դերը, քանի որ XIX դարի երկրորդ կեսին այն աստիճանաբար վերածվում էր արաբական հասարակական և քաղաքական մտքի կարևոր հարթակներից մեկի։ Մամուլի նյութերի համեմատական և աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու փաստական հաղորդումները, խմբագրական մեկնաբանությունները և քաղաքական գնահատականները՝ վերականգնելով ժամանակաշրջանի տեղեկատվական պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հայոց պատմության, արաբագիտության, մամուլի պատմության և միջազգային հարաբերությունների պատմության մոտեցումները՝ նպաստելով հայկական խնդիրների միջազգային արձագանքի և արաբական հասարակական միջավայրում դրանց ընկալման պատմության առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը։

Lեզվաբանություն

Հայերենի կետադրություն-ը լեզվաբանական և ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հայերենում կետադրական նշանների կիրառման կանոնները, դրանց գործառույթները և ճիշտ օգտագործման սկզբունքները գրավոր խոսքում, աշխատությունում համակարգված ձևով բացատրվում են հիմնական կետադրական նշանները՝ ստորակետ, կետ, միջակետ, վերջակետ, գծիկ, փակագծեր, չակերտներ և այլ նշաններ, ինչպես նաև դրանց կիրառման տարբեր իրավիճակները պարզ և բարդ նախադասություններում, բարդ ստորադասական կառուցվածքներում և ուղղակի խոսքում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ կետադրությունը կարող է փոխել նախադասության իմաստը կամ ոճական երանգը, ընդգծվում են նաև հաճախ հանդիպող սխալները և դրանց ուղղման մեթոդները, միաժամանակ ներկայացվում են կետադրության ոճաբանական կողմերը՝ ինչպես այն նպաստում է խոսքի հստակությանը, տրամաբանությանը և ընթեռնելիությանը, աշխատությունը ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց ուսանողների, ուսուցիչների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են կատարելագործել իրենց գրավոր խոսքի մշակույթը և պահպանել լեզվական ճիշտ նորմերը։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 1920-ական թվականներին հայ նորագույն թատրոնում տեղի ունեցած գեղարվեստական և ձևային կարևոր փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բեմական արտահայտչամիջոցների նորացմանն ու պայմանական թատերական լեզվի ձևավորմանը։ Հետազոտությունը դիտարկում է այն ժամանակաշրջանը, երբ հայ թատրոնը ձգտում էր հաղթահարել ավանդական բեմական մտածողության սահմանափակումները և ստեղծել ժամանակակից թատերական արտահայտչաձևեր։ Այդ որոնումները կապված էին ոչ միայն բեմադրական նոր սկզբունքների, այլև դերասանական խաղի, բեմանկարչության, տարածության, շարժման, ռիթմի, խոսքի և թատերական նշանի վերաիմաստավորման հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պայմանականության և իրապաշտության փոխհարաբերության քննությունը, քանի որ 20-րդ դարի սկզբի թատրոնում այդ երկու գեղագիտական սկզբունքների հակադրությունը դարձել էր բեմարվեստի զարգացման առանցքային խնդիրներից մեկը։ Հետազոտության համատեքստում պայմանական թատրոնը ներկայացվում է որպես այնպիսի գեղարվեստական համակարգ, որտեղ բեմը պարտադիր չէ, որ կրկնօրինակի իրականությունը․ այն կարող է ստեղծել ինքնուրույն գեղարվեստական աշխարհ՝ նշանների, շարժումների, դիմակների, խորհրդանշական ձևերի, պայմանական դեկորների և դերասանական արտահայտչականության միջոցով։ Այս տեսանկյունից կարևոր է դառնում նաև դերասանի դերի վերափոխումը․ դերասանը ոչ միայն կերպարի հոգեբանական ապրումների կրող է, այլև բեմական գործողության ակտիվ ստեղծող, որը կարող է օգտագործել մարմնի պլաստիկան, շարժումը, խոսքի ռիթմը և հանդիսատեսի հետ անմիջական հարաբերությունը։ Աշխատությունը հայ թատրոնի զարգացումը դիտարկում է ժամանակի եվրոպական և ռուսական թատերական փորձի ընդհանուր համապատկերում, որտեղ առանձնահատուկ նշանակություն ունեին նորարարական ռեժիսուրան, պայմանական բեմականությունը և դերասանի խաղի վերաիմաստավորումը։ Այս համատեքստում կարևոր տեսական հենակետերից են այնպիսի թատերական ուղղություններն ու դպրոցները, որոնք հակադրվում էին բեմական իրականության պարզ պատրանքի ստեղծմանը և ձգտում էին ընդգծել թատրոնի պայմանական, խաղային ու գեղարվեստական բնույթը։ 1920-ական թվականների հայ թատրոնի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին այդ ընդհանուր գեղագիտական գործընթացները յուրացվում հայկական մշակութային միջավայրում և ինչպիսի առանձնահատուկ դրսևորումներ էին ստանում տեղական բեմարվեստում։ Հետազոտության արժեքը նաև այն է, որ այն հայ նորագույն թատրոնի պատմությունը ներկայացնում է ոչ միայն առանձին ներկայացումների կամ թատերական գործիչների գործունեության նկարագրության միջոցով, այլև թատրոնի լեզվի ձևավորման և գեղարվեստական մտածողության փոփոխության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել թատերագետների, արվեստաբանների, ռեժիսորների, դերասանների, բեմանկարիչների, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև թատերական արվեստն ուսումնասիրող ուսանողների և հետազոտողների համար։ Այն հատկապես կարևոր է հայ թատրոնի արդիականացման գործընթացը, 1920-ականների մշակութային միջավայրը և բեմական արտահայտչամիջոցների նորարարական որոնումները հասկանալու համար։ Աշխատանքը Վասիլի Գևորգյանի գիտական հետազոտությունն է, որը ներկայացվել է որպես գիտությունների թեկնածուի աստիճանի հայցման ատենախոսություն և պաշտպանվել է 2003 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտում:

Lեզվաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է նախադասության կառուցվածքի հիմնական սկզբունքները, անդամների փոխհարաբերությունները և շարահյուսական կապերի տեսակները՝ ընդգրկելով պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցման օրինաչափությունները։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է խոսքի կառուցվածքային մակարդակները՝ ցույց տալով բառերի, բառակապակցությունների և նախադասությունների միջև գոյություն ունեցող իմաստային և ձևաբանական կապերը։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ շարահյուսական կառուցվածքներին՝ ստորադաս և համադաս կապերին, անուղղակի խոսքին, ինչպես նաև շարահյուսական հոմանիշությանը և տարբերակներին, որոնք կարևոր դեր ունեն լեզվի արտահայտչականության մեջ։ Գրքում տրված են նաև բազմաթիվ օրինակներ և վերլուծություններ, որոնք նպաստում են տեսական նյութի գործնական յուրացմանը և լեզվական մտածողության զարգացմանը։ Այն նախատեսված է բանասերների, լեզվաբանների, ուսանողների և հայոց լեզվի շարահյուսական համակարգով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես ուսումնական և գիտական կարևոր աղբյուր։

Այլ առարկաներ

Spot Market, օպցիոն, սվոպ և կենտրոնական բանկի ինտերվենցիաները միասին ներկայացնում են ֆինանսական շուկաների հիմնական գործիքներ և կարգավորման մեխանիզմներ, որոնք օգտագործվում են ինչպես առևտրի իրականացման, այնպես էլ ռիսկերի կառավարման և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման համար։ Spot Market-ը վերաբերում է այն շուկային, որտեղ ֆինանսական ակտիվները, արժույթները կամ ապրանքները գնվում և վաճառվում են անմիջապես՝ ընթացիկ շուկայական գնով և կարճաժամկետ հաշվարկով, ինչը ապահովում է բարձր իրացվելիություն և արագ գործարքներ։ Օպցիոնը ածանցյալ ֆինանսական գործիք է, որը գնորդին տալիս է իրավունք, բայց ոչ պարտավորություն՝ ապագայում որոշակի գնով ակտիվ գնելու կամ վաճառելու համար, և այն լայնորեն կիրառվում է ռիսկերի հեջավորման և սպեկուլյացիայի նպատակներով։ Սվոպը պայմանագիր է, որի շրջանակում կողմերը փոխանակում են ֆինանսական հոսքեր, օրինակ՝ տոկոսադրույքներ կամ արժույթներ, ինչը թույլ է տալիս օպտիմալացնել պարտավորությունները և կառավարել տոկոսային կամ արժութային ռիսկերը։ Կենտրոնական բանկի ինտերվենցիաները պետական դրամավարկային քաղաքականության գործիք են, որոնց միջոցով կենտրոնական բանկը միջամտում է արտարժույթի շուկային՝ արժույթի կուրսը կայունացնելու, ինֆլյացիան վերահսկելու կամ ֆինանսական համակարգի տատանումները մեղմելու նպատակով, հաճախ օգտագործելով արտարժույթի պահուստներ կամ տոկոսադրույքային քաղաքականության փոփոխություններ։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Հովհաննես Թումանյանի արձակ ժառանգության և թարգմանական գործունեության համադրությունը՝ ընդգրկելով ինչպես նրա ինքնուրույն պատմվածքները, այնպես էլ տարբեր աղբյուրներից կատարված թարգմանությունները, որոնք նա մշակել է հայ ընթերցողի համար հասկանալի և գեղարվեստորեն հարթ լեզվով։ Պատմվածքներում Թումանյանը շարունակում է իր բնորոշ ժողովրդական-իրատեսական ոճը՝ պատկերելով գյուղական և քաղաքային կյանքի պարզ, բայց խորքային իրավիճակներ, որտեղ մարդկային հարաբերությունները, բարոյական ընտրությունները և բնության հետ կապը դառնում են կենտրոնական թեմաներ։ Նրա լեզուն պարզ է, խոսակցականին մոտ, բայց միաժամանակ լի է պատկերավորությամբ և հոգեբանական նրբությամբ, ինչը ստեղծում է և՛ անմիջականություն, և՛ գաղափարական խորություն։ Թարգմանություններում նկատելի է Թումանյանի նպատակն՝ օտար գրականության լավագույն օրինակները փոխանցել հայ ընթերցողին՝ պահպանելով իմաստը, բայց հարմարեցնելով հայ լեզվի երաժշտականությանը և մտածողությանը։ Այս երկու շերտերը միասին ցույց են տալիս նրա բազմակողմանիությունը՝ որպես և՛ ազգային պատմող, և՛ մշակութային միջնորդ, ով նպաստել է հայ ընթերցողական միջավայրի ընդլայնմանը։