Արտավազդ և Մարգարետ, կամ՝ հայ բժիշկ ուսանողի իրական վեպը

Economics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային քաղաքականության մշակման և իրականացման հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով կենտրոնական բանկի դերակատարությունը մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են դրամական զանգվածի կարգավորման մեխանիզմները, տոկոսադրույքային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական աճի և գնաճի վրա, ինչպես նաև փոխարժեքային քաղաքականության առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսական միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական շուկաների զարգացման մակարդակին, բանկային համակարգի կայունությանը և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությանը դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության վրա։ Ներկայացվում են նաև միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները և այն մարտահրավերները, որոնք պայմանավորված են փոքր բաց տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններով։ Աշխատությունը կարևոր է ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական տեսանկյունից՝ նպաստելով դրամավարկային քաղաքականության գործիքակազմի կատարելագործմանը և տնտեսական կայունության ամրապնդմանը Հայաստանի Հանրապետությունում։

Religion

1892 թվականին Կոստանդնուպոլսում հրատարակված այս՝ 222 էջից բաղկացած աշխատությունը, ըստ վերնագրի, նախատեսված է եղել 1893 թվականի կիրակիների ընթացքում կիրակնօրյա դպրոցներում դասավանդելու համար։ Վերնագիրը ներկայացված է օսմանյան թուրքերենի՝ հայատառ գրության ձևով և պարունակում է «կիրակի մէքթէպի»՝ կիրակնօրյա դպրոց, ինչպես նաև «տէրսլէրի»՝ դասեր բառերը։ Այս ձևակերպումը հուշում է, որ հրատարակությունը ուսումնական նյութերի ժողովածու է՝ նախատեսված տարվա կիրակնօրյա դասերի կազմակերպման և հաջորդականության համար։ Կիրակնօրյա դպրոցները քրիստոնեական համայնքներում կարևոր դեր են ունեցել կրոնական գիտելիքների փոխանցման, Աստվածաշնչյան պատմությունների ուսումնասիրման, բարոյական դաստիարակության և համայնքային ինքնության պահպանման գործում։ Նման դասագրքերը կարող էին պարունակել աստվածաշնչյան ընթերցանության նյութեր, քրիստոնեական ուսմունքի բացատրություններ, բարոյական խրատներ, աղոթքներ և տարվա տարբեր կիրակիներին համապատասխան դասերի ծրագիր։ 1892 թվականին հրատարակված լինելը և 1893 թվականի կիրակիների համար նախատեսված լինելը վկայում են, որ այն կազմվել է նախապես՝ հաջորդ տարվա ուսումնական կարիքները հոգալու նպատակով։ Կոստանդնուպոլիսը XIX դարի վերջին բազմալեզու և բազմադավան քաղաք էր, որտեղ տարբեր քրիստոնեական համայնքներ ունեին իրենց կրթական և կրոնական կազմակերպությունները։ Այնուամենայնիվ, միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել, թե որ համայնքի կամ դավանանքի կիրակնօրյա դպրոցի համար է նախատեսված եղել այս ժողովածուն, ինչ լեզվով են շարադրված դասերը և ինչպես է կազմակերպված դրանց բովանդակությունը։ Այս հրատարակությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել Օսմանյան կայսրության հայ և այլ քրիստոնյա համայնքների կրթական կյանքի, կրոնական ուսուցման և XIX դարի վերջի դպրոցական գրականության ուսումնասիրության համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղում արտադրվող և սրտանոթային համակարգի գործունեության կարգավորմանը մասնակցող նեյրոհորմոնների ու նորահայտ ցիտոկինների ուսումնասիրմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց տեղակայմանը, բաշխվածությանը և արտահայտվածության փոփոխություններին օրգանիզմի բնականոն վիճակում և տարբեր ախտաբանական պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում իմունահիստոքիմիական հետազոտության մեթոդն է, որը հնարավորություն է տալիս հյուսվածքային մակարդակում հայտնաբերել և բնութագրել կենսաբանական ակտիվ նյութերը, պարզել դրանց կապը նյարդային և նեյրոսեկրետոր համակարգերի կառուցվածքների հետ և գնահատել դրանց փոփոխությունները հիվանդությունների ու ախտաբանական գործընթացների ժամանակ։ Աշխատությունը կարևոր տեղ է հատկացնում ուղեղի նեյրոսեկրետոր բջիջների կողմից արտադրվող կենսաբանական ակտիվ պեպտիդների ուսումնասիրմանը և դրանց հնարավոր դերակատարությանը սրտի ու անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ կարգավորման գործընթացներում։ Հեղինակի գիտական ուղղությունը կապված է այն գաղափարի հետ, որ գլխուղեղի և սրտանոթային համակարգի միջև գոյություն ունի բարդ նեյրոէնդոկրին կապ, որի շրջանակում ուղեղում ձևավորվող որոշ հորմոնային գործոններ կարող են մասնակցել սրտի աշխատանքի, կորոնար արյան շրջանառության և օրգանիզմի հոմեոստազի կարգավորմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն նեյրոքիմիայի և հյուսվածաբանության, այլև սրտաբանության, էնդոկրինոլոգիայի, իմունոլոգիայի և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի համար։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի նեյրոհորմոնների և ցիտոկինների փոխկապակցվածության խնդիրը, քանի որ ժամանակակից կենսաբժշկական պատկերացումների համաձայն՝ նյարդային, էնդոկրին և իմունային համակարգերը գործում են ոչ թե մեկուսացված, այլ փոխկապակցված կարգավորման միասնական համակարգի շրջանակում։ Այդ պատճառով տարբեր ախտաբանական վիճակներում դրանց արտադրության կամ հյուսվածքային տեղակայման փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել բացահայտելու հիվանդությունների զարգացման որոշակի մեխանիզմներ և նոր թիրախներ՝ ախտորոշման ու բուժական մոտեցումների համար։ Աշխատանքը ներկայացնում է Սիլվա Սամսոնի Աբրահամյանի դոկտորական ատենախոսության սեղմագիրը, որը պաշտպանվել է 2004 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Գ.Հ. Բունյաթյանի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտում՝ «Կենսաքիմիա» մասնագիտությամբ։ Գրառման համաձայն՝ հրատարակությունը 53 էջանոց գիտական աշխատություն է։ Թեմայի գիտական հիմքը կապված է նաև հայկական նեյրոքիմիական դպրոցի ավանդույթի հետ, որի կարևոր ներկայացուցիչներից էր Ա.Ա. Գալոյանը․ նրա հետազոտություններում ուսումնասիրվել են ուղեղի նոր նեյրոհորմոնները, դրանց սրտանոթային ազդեցությունները, ինչպես նաև նեյրոէնդոկրին և իմունային կարգավորման փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է նրանով, որ միավորում է մորֆոլոգիական, իմունահիստոքիմիական, կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական մոտեցումները՝ փորձելով ավելի ամբողջական պատկերացում ձևավորել ուղեղի կենսաակտիվ ազդանշանային համակարգերի և դրանց նշանակության մասին նորմայում ու պաթոլոգիայում։ Այն հատկապես կարող է հետաքրքրել բժշկական և կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողներին, հետազոտողներին, նեյրոկենսաբանության, կենսաքիմիայի, հյուսվածաբանության, իմունոլոգիայի, ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի և սրտաբանության ոլորտների մասնագետներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային բազայի ընդլայնման և հարկային վարչարարության կատարելագործման փոխկապակցված խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հարկային համակարգի արդյունավետության, պետական բյուջեի եկամուտների կայունության և տնտեսական գործունեության խթանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը 2013 թվականին հրապարակված Գորիուն Սարգսի Ադամյանի տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսությունն է՝ 26 էջ ծավալով, որը վերաբերում է հենց ՀՀ նյութերի հիման վրա հարկային բազայի և վարչարարության զարգացման ուղղություններին։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ պետական եկամուտների ավելացումը չպետք է պայմանավորվի միայն հարկային դրույքաչափերի բարձրացմամբ կամ հարկատուների նկատմամբ վարչական ճնշման ուժեղացմամբ․ առավել արդյունավետ մոտեցումը հարկման բազայի ընդլայնումն է, ստվերային տնտեսական գործունեության կրճատումը, հարկային պարտավորությունների կամավոր կատարման խթանումը և վարչարարական գործընթացների կատարելագործումը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են հարկային բազայի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, հարկային պարտավորությունների հաշվարկման ու հավաքագրման առանձնահատկությունները և հարկային համակարգի արդյունավետության վրա վարչարարության ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստվերային տնտեսությանը, քանի որ չհայտարարագրված կամ թերի փաստաթղթավորված տնտեսական գործունեությունը նվազեցնում է հարկման ենթակա իրական շրջանառությունը և խաթարում մրցակցային հավասար պայմանները։ Այդ պատճառով հարկային բազայի զարգացման կարևոր ուղղություններից է տնտեսական գործարքների թափանցիկության բարձրացումը, հարկային հաշվառման կատարելագործումը և հարկային մարմինների վերլուծական ու վերահսկողական կարողությունների զարգացումը։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև հարկային վարչարարության այնպիսի մոդելի ձևավորումը, որը միաժամանակ կապահովի պետական եկամուտների հավաքագրումը և չի ստեղծի տնտեսավարողների համար անհարկի վարչական ու ֆինանսական ծախսեր։ Վարչարարության պարզեցումը, հարկային գործընթացների թվայնացումը, տեղեկատվության փոխանակման կատարելագործումը և ռիսկերի վրա հիմնված հարկային հսկողությունը կարող են նպաստել ինչպես հարկային կարգապահության բարձրացմանը, այնպես էլ հարկ վճարողների և պետության միջև ավելի կանխատեսելի հարաբերությունների ձևավորմանը։ ՀՀ հարկային քաղաքականության զարգացման փաստաթղթերում ևս կարևոր ուղղություններ են դիտարկվել հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցության բարձրացումը, ստվերային և ոչ ֆորմալ հատվածի կրճատումը, ռիսկային տնտեսավարողների նկատմամբ տարբերակված վերահսկողությունը, էլեկտրոնային հաշվետվությունների զարգացումը և փոքր ու միջին բիզնեսի համար պարզեցված վարչարարության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև հարկային բազայի ընդլայնման հնարավորությունները՝ ըստ տնտեսության առանձին հատվածների և հարկատեսակների, հարկման բազայի ամբողջական հաշվառման խնդիրները, հարկային արտոնությունների ազդեցությունը, հարկային պարտավորություններից խուսափելու մեխանիզմները և վարչարարական վերահսկողության արդյունավետությունը։ Կարևոր է նաև հարկային քաղաքականության և վարչարարության հավասարակշռությունը․ չափազանց խիստ վարչարարությունը կարող է մեծացնել բիզնեսի ծախսերը և խոչընդոտել տնտեսական ակտիվությանը, մինչդեռ թույլ վերահսկողությունը կարող է նպաստել հարկային խախտումների և ստվերային շրջանառության աճին։ Հետևաբար առավել արդյունավետ է այնպիսի համակարգի ձևավորումը, որտեղ վերահսկողական ռեսուրսները կենտրոնացվում են բարձր ռիսկայնություն ունեցող հարկատուների վրա, իսկ օրինապահ տնտեսավարողների նկատմամբ վարչական միջամտությունը նվազագույնի է հասցվում։ Հարկային վարչարարության զարգացման ժամանակակից մոտեցումները ևս շեշտադրում են էլեկտրոնային համակարգերի արդիականացումը, հարկ վճարողների սպասարկման որակի բարձրացումը, ռիսկերի կառավարման համակարգերի կատարելագործումը, գործարքների ամբողջական փաստաթղթավորումը և ստվերային շրջանառության կրճատումը։ Աշխատության գիտական և գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ հարկային բազայի ընդլայնումն ու վարչարարության բարելավումը դիտարկվում են որպես պետական ֆինանսների կայունության փոխկապակցված նախապայմաններ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել հարկային քաղաքականության մշակման, հարկային եկամուտների կանխատեսման, հարկային վերահսկողության կազմակերպման և հարկ վճարողների սպասարկման կատարելագործման գործընթացներում։ Միաժամանակ դրանք կարող են նպաստել հարկային համակարգի արդարության բարձրացմանը, քանի որ հարկման բազայի ամբողջական բացահայտումը թույլ է տալիս նվազեցնել այն իրավիճակները, երբ հարկային պարտավորությունները անհավասարաչափ են բաշխվում տնտեսության տարբեր մասնակիցների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը հարկային բազայի զարգացումը դիտարկում է ոչ միայն որպես բյուջետային եկամուտների ավելացման միջոց, այլև որպես տնտեսական գործունեության թափանցիկության, մրցակցային հավասարության և հարկային համակարգի երկարաժամկետ արդյունավետության ապահովման գործիք՝ վարչարարական մեխանիզմների կատարելագործումը համադրելով հարկային քաղաքականության տնտեսական նպատակների հետ։

Linguistics

«Պաշտոնական ոճ» աշխատությունը, որի հեղինակն է Ավետիսյան Յու.Ս., լեզվաբանության և ոճագիտության բնագավառի ուսումնական-տեսական ձեռնարկ է, որը նվիրված է հայոց լեզվի պաշտոնական (պաշտոնատառ) ոճի համակարգված ուսումնասիրությանը՝ որպես գրավոր և վարչական հաղորդակցության հիմնական միջոցներից մեկի։ Գիրքը մանրամասն ներկայացնում է պաշտոնական ոճի ձևավորման լեզվական և գործառական առանձնահատկությունները՝ ընդգրկելով նրա կիրառման ոլորտները պետական կառավարման, իրավական փաստաթղթերի, վարչական նամակագրության և գործավարության համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է պաշտոնական ոճին բնորոշ լեզվական միջոցները՝ բառապաշարի չեզոքություն, ձևակերպումների ստանդարտացվածություն, շարահյուսական խստություն և կառուցվածքային հստակություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ապահովում հաղորդակցության միանշանակություն և իրավական ճշգրտություն։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև պաշտոնական փաստաթղթերի տեսակները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ձևակերպման կանոնները՝ ներառելով օրինակներ և գործնական բացատրություններ, որոնք օգնում են ճիշտ կիրառել լեզվական նորմերը տարբեր իրավիճակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնական խոսքի և այլ ոճերի՝ հատկապես գիտական և հրապարակախոսական ոճերի տարբերակմանը՝ ընդգծելով դրանց գործառական սահմանները։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, պետական ծառայողների, իրավաբանների, գործավարների և լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես գործնական և տեսական կարևոր ուղեցույց պաշտոնական հաղորդակցության մշակույթի ձևավորման գործում։

Finance

ATHENA. «Գործիքակազմ (ֆինանսական կառավարում)»-ը ֆինանսական կառավարման ուսումնական և կիրառական բնույթի ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կազմակերպությունների ֆինանսական պլանավորման, վերլուծության և վերահսկման հիմնական գործիքակազմը՝ ընդգրկելով բյուջետավորման մեթոդները, դրամական հոսքերի կառավարումը, ֆինանսական ռիսկերի գնահատումը և կառավարչական որոշումների ընդունման համար անհրաժեշտ հաշվարկային մոտեցումները, աշխատությունում բացատրվում են ֆինանսական ցուցանիշների համակարգված կիրառումը, ծախսերի օպտիմալացման մեթոդները, եկամտաբերության վերլուծությունը և ներդրումային որոշումների գնահատման հիմնական սկզբունքները, միաժամանակ ներկայացվում են ժամանակակից կառավարման տեղեկատվական համակարգերի կիրառությունները ֆինանսների ոլորտում՝ որպես արդյունավետ վերահսկման և կանխատեսման միջոցներ, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել գործնական հմտություններ ֆինանսական տվյալների վերլուծության, ռազմավարական պլանավորման և կազմակերպության ֆինանսական կայունության ապահովման ուղղությամբ։