Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Pedagogy

    Սովորողների ստեղծագործական ընդունակությունների զարգացումը արտադպրոցական խմբակներում

    Մանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սովորողների ստեղծագործական ընդունակությունների զարգացման հնարավորությունների և մեթոդների ուսումնասիրությանը արտադպրոցական խմբակների գործունեության շրջանակներում։ Քննության են առնվում ստեղծագործական մտածողության, երևակայության, ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության և անհատական հետաքրքրությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խմբակային պարապմունքների կազմակերպմանը, ստեղծագործական առաջադրանքների կիրառմանը և սովորողների ակտիվ մասնակցությունը խթանող ուսուցման մեթոդներին։ Վերլուծվում են մանկավարժի դերը, սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, ինչպես նաև համագործակցային ու գործնական գործունեության նշանակությունը ստեղծագործական ներուժի բացահայտման գործընթացում։ Քննարկվում են արվեստի, տեխնիկական ստեղծագործության, արհեստների և այլ արտադպրոցական գործունեության ձևերի հնարավորությունները սովորողների կարողությունների բազմակողմանի զարգացման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու ստեղծագործական զարգացմանը նպաստող մանկավարժական մոտեցումները և գնահատելու արտադպրոցական կրթության դերը սովորողների ինքնարտահայտման ու անձնային զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, արտադպրոցական կրթության կազմակերպիչների և ստեղծագործական կրթության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Սովորողների ստեղծագործական ընդունակությունների զարգացումը արտադպրոցական խմբակներում
    Online

    Biology

    О значении полушарной асимметрии функций в теннисе

    Սպորտային ֆիզիոլոգիայի և նյարդահոգեբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թենիսում գլխուղեղի կիսագնդերի ֆունկցիոնալ անհամաչափության նշանակության և մարզիկների շարժողական, ճանաչողական ու հոգեֆիզիոլոգիական կարողությունների վրա դրա հնարավոր ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գլխուղեղի աջ և ձախ կիսագնդերի ֆունկցիոնալ մասնագիտացման առանձնահատկությունները, շարժումների կառավարման նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները և միջկիսագնդային փոխազդեցության դերը բարդ շարժողական գործողությունների իրականացման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թենիսիստների տեսաշարժողական համակարգմանը, տարածական կողմնորոշմանը, արձագանքման արագությանը, ուշադրության բաշխմանը և արագ որոշումներ կայացնելու կարողությանը։ Վերլուծվում են աջ և ձախ ձեռքի գերակայության, շարժողական ասիմետրիայի և գլխուղեղի ֆունկցիոնալ կազմակերպման հնարավոր կապերը մարզական տեխնիկայի յուրացման ու կատարելագործման հետ։ Քննարկվում են նաև կիսագնդային անհամաչափության դրսևորումները մատուցումների, հարվածների, տեղաշարժերի և մրցակցային իրավիճակներում շարժողական գործողությունների ընտրության ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հոգեֆիզիոլոգիական գնահատման, շարժողական թեստավորման և մարզիկների անհատական առանձնահատկությունների բացահայտման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում մարզումային գործընթացի անհատականացման, շարժումների երկկողմանի համակարգման զարգացման և մարզական պատրաստվածության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սպորտային ֆիզիոլոգիայի, նյարդահոգեբանության, շարժողական ուսուցման և թենիսի մարզման մեթոդաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    О значении полушарной асимметрии функций в теннисе
    Online

    Pedagogy

    Լսողության խանգարումով անձանց խոսքի զարգացման փուլերը

    Լսողության խանգարում ունեցող անձանց խոսքի զարգացման փուլերը ձևավորվում են կախված լսողության կորստի աստիճանից, դրա առաջացման ժամանակից և վերականգնողական միջամտությունների արդյունավետությունից։ Առաջին փուլը նախալեզվական շրջանն է, երբ երեխան դեռ չի տիրապետում խոսքին և հաղորդակցվում է հիմնականում լացով, ձայներով, դեմքի արտահայտություններով և ժեստերով, իսկ լսողության խանգարման դեպքում այս փուլում կարող է նկատվել ձայնային արձագանքների նվազում կամ բացակայություն։ Երկրորդ փուլը խոսքի ձևավորման նախնական փուլն է, երբ սովորաբար զարգանում են առաջին բառերը, սակայն լսողության խնդիրների դեպքում խոսքային զարգացումը դանդաղում է, բառապաշարը սահմանափակ է, և հաճախ գերակշռում են ոչ խոսքային հաղորդակցման միջոցները։ Երրորդ փուլում սկսվում է խոսքի կառուցվածքի ձևավորումը, երբ նորմալ պայմաններում երեխան սկսում է կազմել պարզ նախադասություններ, սակայն լսողության խանգարում ունեցող անձանց մոտ կարող են լինել արտասանության խանգարումներ, քերականական սխալներ և խոսքի ընկալման դժվարություններ։ Չորրորդ փուլը զարգացած խոսքի փուլն է, երբ համապատասխան վերականգնողական աշխատանքի, լսողական սարքերի կիրառման կամ հատուկ կրթության շնորհիվ հնարավոր է հասնել ավելի հստակ և հասկանալի խոսքի, ինչպես նաև զարգացնել հաղորդակցական հմտությունները։ Այս փուլերում կարևոր դեր ունեն վաղ ախտորոշումը, հատուկ մանկավարժական աջակցությունը, լոգոպեդական աշխատանքը և ընտանիքի ակտիվ ներգրավվածությունը, որոնք նպաստում են խոսքի զարգացման առավել արդյունավետ ընթացքին։ Այսպիսով, լսողության խանգարում ունեցող անձանց խոսքի զարգացումը աստիճանական և բազմագործոն գործընթաց է, որը պահանջում է շարունակական աջակցություն և անհատական մոտեցում՝ լիարժեք հաղորդակցման հնարավորություններ ապահովելու համար։

    Updated: 2026-10-23
    Լսողության խանգարումով անձանց խոսքի զարգացման փուլերը
    Online

    Political Science

    Ազգային ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, քսանհինգերորդ նիստ

    Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ընդհանուր ժողովի քսանհինգերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ արձանագրելով ժողովական աշխատանքի ընթացքը, քննարկումների կազմակերպումը և նիստի մասնակիցների արտահայտած դիրքորոշումները։ Այն կարևոր վավերագրական աղբյուր է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի և ազգային ինքնակառավարման համակարգի ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու ժողովի աշխատանքային ընթացակարգերին, բարձրացված հարցերի քննարկմանը, ելույթների և առաջարկությունների ներկայացման ձևերին։ Ազգային ընդհանուր ժողովի նման փաստաթղթերը բացահայտում են համայնքի ներկայացուցչական կառավարման առանձնահատկությունները, ազգային հաստատությունների գործունեության շրջանակները և հասարակական նշանակության խնդիրների լուծման կազմակերպական մեխանիզմները։ Դրանք նաև արժեքավոր նյութ են ժամանակաշրջանի պաշտոնական խոսքի, վարչական լեզվի և արևմտահայ հասարակական մտքի ուսումնասիրության համար։ Ատենագրությունը նպաստում է ժողովի գործունեության ժամանակագրական վերակազմությանը և հնարավորություն է տալիս դիտարկելու համայնքային կառավարման շարունակականությունն ու փոփոխությունները՝ որպես արևմտահայ պատմության կարևոր բաղադրիչ։

    Updated: 2026-11-02
    Ազգային ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, քսանհինգերորդ նիստ
    Online

    Literature

    Քսան հազար ֆարսախ ծովերի խորքերում, հատոր Բ

    Գիրքը Ժյուլ Վեռնի արկածային և գիտաֆանտաստիկ գրականության հայտնի ստեղծագործության երկրորդ հատորն է, որը ընթերցողին տեղափոխում է ստորջրյա աշխարհ՝ ծովերի խորքերում կատարվող արտասովոր ճանապարհորդության միջավայր։ Ստեղծագործության կենտրոնում ծովային հետազոտություններն են, անհայտ տարածքների բացահայտումը և մարդու՝ բնության գաղտնիքները ճանաչելու ձգտումը։ Ստորջրյա ճանապարհորդության ընթացքում ներկայացվում են օվկիանոսի բազմազանությունը, ծովային կենդանական աշխարհը, ջրային միջավայրի առանձնահատկությունները և այն հնարավորությունները, որոնք կարող են ընձեռել գիտական հայտնագործություններն ու տեխնիկական նորարարությունները։ Արկածային իրադարձությունները զուգակցվում են գիտական պատկերացումներով՝ ընթերցողին խրախուսելով հետաքրքրվել ծովագիտությամբ, աշխարհագրությամբ, բնական գիտություններով և տեխնիկայի զարգացմամբ։ Ստեղծագործության կարևոր թեմաներից են ազատության ձգտումը, մարդկային բնավորության բարդությունը, անհայտի նկատմամբ հետաքրքրությունը և գիտելիքի ուժը։ Երկրորդ հատորը շարունակում է ճանապարհորդության պատմությունը՝ զարգացնելով հերոսների փորձառությունները և խորացնելով ստորջրյա աշխարհի գրական պատկերը։ Աշխատությունը նշանակալի տեղ ունի արկածային ու գիտաֆանտաստիկ գրականության մեջ՝ գիտական երևակայությունը համադրելով լարված սյուժեի և հետազոտական ոգու հետ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայերեն թարգմանական գրականության և համաշխարհային գրականության հայ ընթերցողին փոխանցման պատմության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-29
    Քսան հազար ֆարսախ ծովերի խորքերում, հատոր Բ
    Online

    Political Science

    Խորհրդային Հայաստանի արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունները 1920-1922 թթ.

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խորհրդայնացմանը հաջորդած առաջին տարիներին ձևավորված արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով 1920-1922 թվականների բարդ և անցումային ժամանակաշրջանի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանի տնտեսական վիճակը, արտաքին առևտրի կազմակերպման սկզբնական գործընթացները, հարևան պետությունների և այլ երկրների հետ առևտրատնտեսական կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների վրա քաղաքական, տնտեսական և տարածաշրջանային գործոնների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտահանման և ներմուծման գործընթացներին, ապրանքաշրջանառության հիմնական ուղղություններին, տնտեսական ռեսուրսների օգտագործմանը, ֆինանսական ու նյութական սահմանափակումներին և արտաքին տնտեսական կապերի կարգավորման մեխանիզմներին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն պայմանների մասին, որոնցում ձևավորվում էր նորաստեղծ խորհրդային տնտեսական համակարգը, ինչպես նաև հասկանալու արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների նշանակությունը երկրի տնտեսական վերականգնման և հետագա զարգացման համար։ Ուսումնասիրության մեջ համադրվում են պատմական և տնտեսական մոտեցումները՝ բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի արտաքին տնտեսական քաղաքականության նպատակները, գործնական դրսևորումները և արդյունքները։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, տնտեսական պատմությամբ, արտաքին առևտրի զարգացմամբ և տարածաշրջանային տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, տնտեսագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-08-26
    Խորհրդային Հայաստանի արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունները 1920-1922 թթ.