Բոլոնիայի գործընթացի համատեքստում Երևանի պետական բժշկական համալսարանում կրթության որակի բարձրացմանն ուղղված բարեփոխումների բնութագիրը

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայոց երկրագործական աշխատանքային երգերի՝ հոռովելների երաժշտալեզվական առանձնահատկությունների և ձայնակարգային կառուցվածքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հոռովելների տեղն ու նշանակությունը հայ ժողովրդական երաժշտական մշակույթում, դրանց կապը երկրագործական աշխատանքի, ավանդական կենցաղի և գյուղական համայնքների մշակութային միջավայրի հետ։ Վերլուծվում են երգերի մեղեդային կառուցվածքը, ինտոնացիոն դարձվածքները, ռիթմական կազմակերպումը, հնչյունաշարերը, կատարողական ձևերը և երաժշտական արտահայտչամիջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոռովելների ձայնակարգային համակարգերին, հենակետային հնչյունների հարաբերակցությանը, մեղեդու զարգացման սկզբունքներին և տարբեր տեղական տարբերակներում դրսևորվող կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են աշխատանքի ընթացքի և երաժշտական ռիթմի փոխկապակցվածությունը, կանչային ու բացականչական տարրերի գործառույթը, ինչպես նաև խոսքային և երաժշտական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Քննարկվում են հոռովելների տարբեր տարածաշրջանային օրինակների ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ դրանց երաժշտական լեզվի տիպական հատկանիշները բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է ժողովրդական կատարողական ավանդույթի, բանավոր փոխանցման և տարբերակային զարգացման դերը երգերի ձևավորման ու պահպանման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հոռովելների գրառման, դասակարգման և երաժշտագիտական վերլուծության սկզբունքներին, ինչպես նաև դրանցում պահպանված հնագույն երաժշտական մտածողության տարրերին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ երկրագործական երգերի ձայնակարգային և մեղեդային համակարգի, ժանրային ինքնատիպության ու պատմամշակութային արժեքի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, ազգագրագետների, բանահյուսագետների, ժողովրդական երաժշտության կատարողների և հայ ավանդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Culture

Հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին մատենագիտական տեղեկատվություն և նախատեսված է ընթերցողներին, հետազոտողներին ու ոլորտի մասնագետներին ընթացիկ հրատարակությունների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ տպագիր նյութեր՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած համապատասխան գրականության մեջ։ Նյութը կազմված է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու, որի հիմնական նպատակն է գրանցել և դասակարգել նոր հրատարակությունները, ապահովել դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալները և հեշտացնել թեմատիկ որոնումը։ Տեղեկատուի միջոցով կարելի է հետևել ՀՍՍՀ-ում մշակութային և գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրությանը վերաբերող գրականության զարգացմանը, բացահայտել առանձին արվեստի ճյուղերին ու մշակույթի ոլորտներին նվիրված աշխատանքները և ձևավորել անհրաժեշտ գրականության ընտրանի։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է գրադարանների, մատենագիտական ծառայությունների և գիտական հաստատությունների համար, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և հետազոտական աշխատանքի օժանդակ աղբյուր։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև մշակույթի պատմությամբ, արվեստագիտությամբ, գրականագիտությամբ և Հայաստանի մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին հրատարակություններ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային գիտելիքի և մասնագիտական գրականության ձևավորման ընդհանուր պատկերը։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն կատարում է տեղեկատվական միջնորդի դեր՝ մեծածավալ և բազմազան գրական հոսքից առանձնացնելով ոլորտին վերաբերող նոր նյութերը և ներկայացնելով դրանք համակարգված մատենագիտական ձևով։ Այդ պատճառով այն կարող է օգտագործվել ինչպես ընթացիկ տեղեկացման, այնպես էլ հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, գրականության ցանկերի կազմման և թեմատիկ հետազոտությունների նախնական աղբյուրների որոնման նպատակով։

History

Ժողովածուն ներկայացնում է Ավետիս քահանայի ժամանակագրական գրառումները՝ որպես պատմական անցքերի, հասարակական կյանքի և եկեղեցական միջավայրի ուսումնասիրությանն առնչվող վավերագրական նյութ։ Ժամանակագրությունը պատմական սկզբնաղբյուրների կարևոր տեսակ է, քանի որ իրադարձությունները ներկայացնում է ժամանակային հաջորդականությամբ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի հիշողությունը և հնարավորություն տալով հետազոտողին հետևելու պատմական զարգացումների ընթացքին։ Հոգևորականի գրառումները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել եկեղեցական կյանքի, համայնքային հարաբերությունների, հասարակական իրադարձությունների և ժամանակի մարդկանց առօրյայի վերաբերյալ։ Նման վավերագրերը կարևոր են ոչ միայն առանձին դեպքերի ու իրադարձությունների ուսումնասիրության, այլև պատմական միջավայրի, ժամանակի մտածողության և հասարակական տրամադրությունների բացահայտման համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս համադրելու տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկությունները, ճշտելու ժամանակագրական տվյալները և ուսումնասիրելու պատմական հիշողության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ պատմագրության, եկեղեցական սկզբնաղբյուրների և վավերագրական ժառանգության ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով հայ հոգևորականության թողած գրավոր ժառանգության և պատմական հիշողության պահպանմանն ու գիտական շրջանառությանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերեն «մարգարե» բառի ծագման պատմալեզվաբանական և ստուգաբանական քննությանը՝ այն դիտարկելով յաֆեթական լեզվաբանական տեսության շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը բառի հնագույն ձևերի, իմաստային զարգացման և հնարավոր լեզվական առնչությունների բացահայտումն է՝ համեմատական նյութի և պատմական լեզվաբանության տվյալների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բառի հնչյունական կառուցվածքին, առանձին բաղադրիչների մեկնաբանությանը և դրանց ենթադրվող պատմական փոփոխություններին։ Յաֆեթական մոտեցումը ներկայացնում է լեզվաբանության պատմության որոշակի փուլին բնորոշ տեսական ուղղություն, որի շրջանակում տարբեր լեզուների բառային ու կառուցվածքային ընդհանրությունները մեկնաբանվում էին այսօր հիմնականում չընդունվող սկզբունքներով։ Այդ պատճառով նման ուսումնասիրության գիտական արժեքը կարող է դիտարկվել երկու փոխկապակցված տեսանկյունից՝ որպես կոնկրետ հայերեն բառի ծագումը բացատրելու պատմական փորձ և որպես ժամանակի լեզվաբանական գաղափարների ու մեթոդաբանության արտացոլում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել հայերենի հին գրավոր վկայությունները, հարակից լեզուներում հանդիպող ձևերը և բառի կրոնական ու մշակութային նշանակության պատմական փոփոխությունները։ Կարևոր է նաև տարբերակել բառի իրական պատմական ծագման խնդիրը և այն մեկնաբանությունը, որն առաջարկվում է յաֆեթական տեսության հիման վրա, քանի որ ժամանակակից պատմահամեմատական լեզվաբանությունը բառերի ազգակցությունն ու փոխառությունները գնահատում է կանոնավոր հնչյունական համապատասխանությունների, ժամանակագրական տվյալների և փաստագրված լեզվական կապերի միջոցով։ Այս առումով աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են նախկին լեզվաբանական դպրոցները փորձել վերականգնել հայերենի բառապաշարի հնագույն շերտերը և ինչպիսի փաստարկներ են կիրառել իրենց ստուգաբանական վարկածները հիմնավորելու համար։ Միաժամանակ այն կարող է նյութ տրամադրել հայերենի կրոնական բառապաշարի պատմության, իմաստային փոփոխությունների և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայերենի պատմական բառագիտության, ստուգաբանության, պատմահամեմատական լեզվաբանության և լեզվաբանական մտքի պատմության խնդիրները՝ հնարավորություն տալով գնահատել ինչպես տվյալ բառի ծագման վերաբերյալ առաջարկված մեկնաբանությունը, այնպես էլ այն գիտական հայեցակարգը, որի շրջանակում այդ մեկնաբանությունը ձևավորվել է։

Economics

«Աշխատանքի շուկա» գիրքը Մելքումյան Ա.-ի կողմից ներկայացված մենագրություն է, որը մանրամասն ուսումնասիրում է աշխատանքի շուկայի կազմակերպման, զարգացման և կառավարման հիմնարար սկզբունքները։ Գիրքը լուսաբանում է աշխատանքի շուկայի՝ որպես տնտեսության կենսական մասի, գործառույթները, կառուցվածքը և դրա աշխատանքի շուկայում կարևոր դերակատարումը։ Գրքում հեղինակն անդրադառնում է այն տարբեր հարցերին, որոնք կապված են աշխատանքի շուկայի արդյունավետության և աշխատանքի շուկայի հավասարակշռության պահպանման հետ։ Ներկայացվում է աշխատանքի շուկայի մեխանիզմները՝ զբաղվածության մակարդակի, գործազրկության, աշխատավարձի ձևավորման և աշխատանքի շուկայում գործող տարատեսակ տնտեսական հարաբերությունների համատեքստում։ Մելքումյանն ընդգծում է, որ աշխատանքի շուկան ոչ միայն կապված է երկրի տնտեսական համակարգի հետ, այլ նաև ազդում է սոցիալական պայմանների ու բնակչության եկամուտների վրա։ Գրքում ցուցադրվում է աշխատանքի շուկայի գործառույթների համակարգը, որտեղ պատկերվում են ինչպես աշխատանքային ուժի առաջարկն ու պահանջարկը, այնպես էլ դրանք փոխկապակցող գործոնները՝ տնտեսական աճը, կրթությունը, սոցիալական պաշտպանությունն ու պետական քաղաքականությունը։ Հեղինակը մատնանշում է նաև Հայաստանի աշխատանքի շուկայի հիմնական խնդիրները՝ բարձր գործազրկությունը, մասնագիտությունների անհամապատասխանությունը շուկայի պահանջներին, աշխատաշուկայում առկա գենդերային ու տարածքային անհավասարությունը։ Գրքում ներկայացված են միջազգային փորձը և այն երկրներում կիրառվող քաղաքականություններ, որոնք հաջողությամբ նպաստել են աշխատանքի շուկայի բարելավմանը։ Դրանք կարող են ծառայել որպես հիմք Հայաստանի աշխատանքի շուկայի բարեփոխումների համար։ Հեղինակը նաև բացատրում է, թե ինչպես կարող են աշխատավարձերը, աշխատուժի շարժը և քաղաքական փոփոխությունները ազդել աշխատանքի շուկայի վրա։ Գիրքը հատուկ է տնտեսագետներին, սոցիոլոգներին, աշխատանքի շուկայի հետ կապված ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին, ովքեր ուսումնասիրում են աշխատանքի շուկայի և տնտեսական քաղաքականության հարցեր։

Literature

Հայ նոր գրականության պատմություն-ը գրականագիտական հիմնարար ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ նոր գրականության ձևավորման և զարգացման ընթացքը՝ սկսած 18-րդ դարի վերջից և հատկապես 19-րդ դարից մինչև ժամանակակից շրջանը՝ ընդգրկելով գրականության գաղափարական, լեզվական և գեղարվեստական հիմնական փոխակերպումները, աշխատությունում վերլուծվում են նոր գրական շարժումների առաջացումը, գրական լեզվի կայացումը, արևելահայ և արևմտահայ գրական ավանդույթների զարգացումը, ինչպես նաև սփյուռքահայ գրականության ձևավորումը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեալիզմի, ռոմանտիզմի, սիմվոլիզմի և հետագա արդի ուղղությունների ազդեցությանը հայ գրական մտածողության վրա, միաժամանակ դիտարկվում է գրականության կապը ազգային-ազատագրական շարժումների, հասարակական փոփոխությունների և պատմական իրադարձությունների հետ, աշխատությունը ընդգծում է նաև նշանավոր գրողների ստեղծագործական ժառանգությունը և նրանց դերը նոր գրական լեզվի և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործում, ցույց տալով, որ հայ նոր գրականությունը եղել է ոչ միայն գեղարվեստական, այլ նաև գաղափարական և հասարակական գործընթացների կարևոր արտահայտություն։