Բորբոքային օկուլյար հիպերտենզիվ համախտանիշով, համակարգային բորբոքային հիվանդություններով և ինֆեկցիաներով զուգակցվող ուվեիտների տարածվածությունը, կլինիկական առանձնահատկությունները և տարբերակիչ ախտրոշումը

Religion

Այս ստեղծագործությունը վերաբերում է քրիստոնեական ավանդության մեջ առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնող սրբերի՝ Թադեոս և Բարդուղիմեոս առաքյալների մասին պատմություններին, որոնք հայ եկեղեցական ավանդության համաձայն համարվում են Հայաստանում քրիստոնեության առաջին քարոզիչները և հավատքի հիմնադիր գործիչներ։ Նյութը ներկայացնում է նրանց առաքելական գործունեության, քարոզչական ճանապարհորդությունների, հրաշագործությունների և նահատակության մասին պատմությունները՝ ընդգծելով դրանց հոգևոր և պատմական նշանակությունը հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության ձևավորման գործընթացում։ Ավանդությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես են այդ առաքյալները տարածել քրիստոնեական ուսմունքը Մեծ Հայքի տարածքում, հիմնել առաջին համայնքները և նպաստել նոր հավատքի ամրապնդմանը հեթանոսական միջավայրում։ Նրանց կերպարները ներկայացվում են որպես հավատքի, զոհողության և հոգևոր տոկունության խորհրդանիշներ, իսկ պատմությունները միահյուսում են կրոնական ավանդությունը և վաղ քրիստոնեական պատմության տարրերը։ Ստեղծագործությունը կարևոր աղբյուր է հայ եկեղեցական ավանդության, վաղ քրիստոնեության պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ջերմային էլեկտրակայանների կոնդենսացիոն տեղակայանքների շահագործման արդյունավետ պայմանների ուսումնասիրությանը և դրանց աշխատանքի էներգետիկ ցուցանիշների բարելավման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է կոնդենսացիոն համակարգերի դերը շոգետուրբինային էներգաբլոկների ընդհանուր աշխատանքում, քանի որ դրանց տեխնիկական վիճակը և շահագործման ռեժիմները անմիջականորեն կապված են ջերմային ցիկլի արդյունավետության ու էլեկտրաէներգիայի արտադրության տնտեսական ցուցանիշների հետ։ Վերլուծվում են կոնդենսատորներում ընթացող ջերմափոխանակության գործընթացները, գոլորշու խտացման պայմանները, հովացման ջրի ջերմաստիճանի և ծախսի ազդեցությունը, ինչպես նաև կոնդենսատորում անհրաժեշտ ճնշման պահպանման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին միջավայրի պայմանների, էներգաբլոկի բեռնվածության, ջերմափոխանակման մակերևույթների վիճակի և սարքավորումների շահագործման առանձնահատկությունների ազդեցությանը համակարգի արդյունավետության վրա։ Քննության են առնվում ջերմափոխանակման մակերևույթների աղտոտման, օդի ներթափանցման և հովացման համակարգի աշխատանքի հետ կապված գործոնները, որոնք կարող են վատթարացնել ջերմափոխանակությունը և բարձրացնել էներգետիկ կորուստները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր շահագործման ռեժիմների համեմատական գնահատումը և այնպիսի պայմանների որոշումը, որոնց դեպքում հնարավոր է ապահովել սարքավորումների առավել արդյունավետ աշխատանք՝ հաշվի առնելով տեխնիկական սահմանափակումներն ու փոփոխվող բեռնվածությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև կոնդենսացիոն համակարգերի աշխատանքի վերահսկման, տեխնիկական վիճակի գնահատման և հիմնական պարամետրերի օպտիմալ կառավարման հնարավորությունները։ Մաթեմատիկական մոդելավորման, հաշվարկային վերլուծության և փորձարարական տվյալների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս գնահատել առանձին գործոնների ազդեցությունը կայանի ընդհանուր արդյունավետության վրա և մշակել շահագործման բարելավված մոտեցումներ։ Կարևորվում է նաև օժանդակ սարքավորումների էներգասպառման նվազեցումը և հովացման համակարգերի աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպումը։ Առաջարկվող մեթոդները կարող են նպաստել վառելիքի տեսակարար ծախսի նվազեցմանը, սարքավորումների աշխատանքի հուսալիության բարձրացմանը և էներգետիկ ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Աշխատությունը գործնական նշանակություն ունի գործող ջերմային էլեկտրակայանների տեխնիկական և տնտեսական ցուցանիշների բարելավման, էներգետիկ կորուստների նվազեցման և կոնդենսացիոն տեղակայանքների շահագործման արդյունավետ կառավարման համար։

Other Subjects

Գործնական ձեռնարկը նվիրված է մասսայական գրադարաններում կատալոգների կազմակերպման, ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման հիմնական սկզբունքներին ու մեթոդներին։ Ներկայացվում են գրադարանային կատալոգի նշանակությունը, հիմնական գործառույթները և դերը գրադարանային ֆոնդի բովանդակության բացահայտման ու ընթերցողներին անհրաժեշտ գրականության որոնման գործում։ Քննության են առնվում այբբենական, կարգային և թեմատիկ կատալոգների կառուցման առանձնահատկությունները, դրանց միջև կապերի ապահովման և տեղեկությունների համակարգման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքերի և այլ հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրության կազմմանը, հեղինակային և վերնագրային տվյալների ներկայացմանը, դասակարգման ցուցիչների որոշմանը և կատալոգային քարտերի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր ստացված գրականության արտացոլմանը կատալոգներում, գրառումների ճիշտ դասավորմանը, խմբագրմանը և կատալոգների շարունակական համալրմանն ու արդիականացմանը։ Քննարկվում են նաև հնացած կամ փոփոխված գրառումների վերանայման, կատալոգային համակարգի ստուգման և տարբեր բաժինների միջև հղումների կազմակերպման գործնական հարցերը։ Կարևորվում է միասնական մեթոդական սկզբունքների պահպանումը, որպեսզի կատալոգը լինի պարզ, հետևողական և մատչելի ինչպես գրադարանավարների, այնպես էլ ընթերցողների համար։ Ձեռնարկում կարող են ներկայացվել գործնական օրինակներ և մեթոդական ցուցումներ, որոնք նպաստում են գրադարանային ֆոնդի առավել ամբողջական բացահայտմանը և տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման բարելավմանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանային գործի կազմակերպիչների և մասնագիտական կրթություն ստացող ուսանողների համար և կարող է օգտագործվել որպես առօրյա աշխատանքի կազմակերպման ու մասնագիտական հմտությունների կատարելագործման օժանդակ նյութ։

Physical Education

Աշխատությունը նախատեսված է ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի առարկայի ուսուցման և զարգացման մեթոդաբանության համար՝ նպատակ ունենալով բոլոր խմբերի համար ապահովել ակտիվ, առողջ և նպատակային ֆիզիկական գործունեություն։ Մեթոդական հանձնարարականներում ներկայացվում են ֆիզիկական վարժությունների կազմակերպման սկզբունքները, տարիքային և ֆիզիկական պատրաստվածության տարբեր մակարդակներին համապատասխանեցված ծրագրերի կառուցումը, մարզման վարման եղանակները և անվտանգության կանոնները։ Աշխատությունում ընդգծվում է համակարգված մոտիվացիայի, խմբային գործունեության և անհատական մոտեցումների կարևորությունը, ինչպես նաև առողջապահական, սոցիալական և հոգեբանական գործոնների ազդեցությունը ֆիզկուլտուրայի և սպորտի արդյունավետության վրա։ Մեթոդական նյութերը ներառում են վարժությունների ընտրության ուղեցույցներ, մարզումների օրացույցային ծրագրեր, գնահատման մեթոդներ և հաջողված փորձերի օրինակներ՝ նպաստելով մարզավիճակի և առողջության պահպանմանը, թիմային աշխատանքի զարգացմանը և ֆիզիկական գործունեության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Գիրքը օգտակար է մանկավարժների, մարզիչների, ֆիզկուլտուրայի և սպորտի ուսուցիչների, ուսանողների և ոլորտի հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են ֆիզիկական կրթության, առողջապահության և սպորտի կազմակերպման մեթոդների ուսումնասիրմամբ։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական կողմնորոշման և կարիերայի կառավարման համակարգի զարգացման տեսական, մեթոդական և կազմակերպական հիմքերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի ժամանակակից տեխնոլոգիաների և գործիքների մշակման ու կիրառման վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս անհատին գիտակցված ընտրել մասնագիտությունը, գնահատել սեփական կարողությունները, հետաքրքրությունները և մասնագիտական նախասիրությունները, կողմնորոշվել կրթական հնարավորությունների ու աշխատաշուկայի պահանջների մեջ և հետևողականորեն կառավարել սեփական կարիերայի զարգացումը։ Մասնագիտական կողմնորոշումը դիտարկվում է ոչ թե որպես մասնագիտության ընտրության մեկանգամյա գործողություն, այլ որպես շարունակական գործընթաց, որը կարող է ընդգրկել կրթության տարբեր աստիճանները, աշխատանքի անցումը, մասնագիտական վերապատրաստումը և կարիերայի հետագա փոփոխությունները։ Քննության են առնվում մասնագիտական կողմնորոշման հոգեբանական, մանկավարժական, սոցիալական և տնտեսական բաղադրիչները։ Անձի մասնագիտական ընտրության վրա կարող են ազդել նրա ընդունակությունները, արժեքային համակարգը, հետաքրքրությունները, անձնային առանձնահատկությունները, ընտանիքի և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը, կրթական հնարավորությունները և աշխատաշուկայի կառուցվածքը։ Այդ գործոնների համատեղ գնահատումը հնարավորություն է տալիս մասնագիտական կողմնորոշման գործընթացը կառուցել անհատականացված սկզբունքներով՝ խուսափելով մասնագիտության ընտրությունը միայն առանձին ցուցանիշներով պայմանավորելուց։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցականների և երիտասարդների մասնագիտական ինքնորոշմանը։ Հանրակրթության ավարտական փուլերում սովորողները կանգնում են կրթական և մասնագիտական կարևոր ընտրությունների առջև, ուստի անհրաժեշտ է նրանց տրամադրել ոչ միայն մասնագիտությունների վերաբերյալ ընդհանուր տեղեկատվություն, այլև ինքնաճանաչման, որոշումների կայացման և կարիերայի պլանավորման գործիքներ։ Դիտարկվում են մասնագիտական հետաքրքրությունների և կարողությունների գնահատման մեթոդները, խորհրդատվական աշխատանքը, մասնագիտական տեղեկատվության տրամադրումը, կրթական հաստատությունների և աշխատավայրերի վերաբերյալ ճանաչողական ծրագրերը։ Կարևորվում է մասնագիտական կողմնորոշման ծառայությունների կապը իրական աշխատաշուկայի հետ։ Աշխատաշուկայի պահանջարկի և առաջարկի, մասնագիտական կառուցվածքի, զբաղվածության հնարավորությունների և գործատուների պահանջների վերաբերյալ արդիական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս կրթական և կարիերային որոշումները հիմնավորել ոչ միայն անձնական նախասիրություններով, այլև տնտեսական միջավայրի իրական պայմաններով։ Քննության է առնվում այն խնդիրը, որ մասնագիտական ընտրության վերաբերյալ տեղեկատվության պակասը կամ աշխատաշուկայի վերաբերյալ ոչ իրատեսական պատկերացումները կարող են հանգեցնել կրթության և զբաղվածության միջև անհամապատասխանության։ Այդ պատճառով արդյունավետ համակարգը պետք է ապահովի կրթության ոլորտի, զբաղվածության ծառայությունների, գործատուների և կարիերայի խորհրդատուների միջև տեղեկատվական կապ։ Առանձին տեղ է հատկացվում կարիերայի կառավարման գաղափարին։ Այն ներառում է անձի մասնագիտական նպատակների սահմանումը, հնարավորությունների գնահատումը, անհրաժեշտ գիտելիքների և հմտությունների զարգացումը, կրթական ու աշխատանքային քայլերի պլանավորումը և փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու կարողությունը։ Ժամանակակից կարիերան դիտարկվում է որպես դինամիկ գործընթաց, որի ընթացքում մարդը կարող է փոխել աշխատանքային գործառույթները, կազմակերպությունը կամ նույնիսկ մասնագիտական ուղղությունը։ Հետևաբար կարիերայի կառավարման տեխնոլոգիան պետք է զարգացնի ոչ միայն կոնկրետ մասնագիտության ընտրության, այլև շարունակական ուսումնառության և մասնագիտական հարմարվողականության կարողություններ։ Քննության են առնվում կարիերայի պլանավորման գործիքները՝ անհատական զարգացման ծրագրերը, նպատակների ձևակերպումը, մասնագիտական կարողությունների գնահատումը, կրթական ուղիների ընտրությունը և ձեռք բերված արդյունքների պարբերական վերանայումը։ Կարևորվում է այն մոտեցումը, ըստ որի անհատը պետք է աստիճանաբար դառնա սեփական մասնագիտական զարգացման ակտիվ կազմակերպողը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կարիերայի խորհրդատվության մեթոդաբանությանը։ Խորհրդատուի խնդիրը դիտարկվում է ոչ թե որպես անձի փոխարեն մասնագիտություն ընտրելը, այլ նրան համապատասխան տեղեկատվություն և ինքնագնահատման գործիքներ տրամադրելը, տարբեր հնարավորությունների առավելություններն ու սահմանափակումները բացահայտելուն և ինքնուրույն որոշում կայացնելուն աջակցելը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են անհատական և խմբային խորհրդատվության, հարցազրույցների, թեստավորման, ինքնագնահատման և կարիերային ծրագրերի մշակման մեթոդները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մասնագիտական կողմնորոշման և կրթական համակարգի փոխկապակցվածությանը։ Դպրոցները, նախնական և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունները, բուհերը և շարունակական կրթության կառույցները կարող են մասնակցել մասնագիտական ինքնորոշման տարբեր փուլերին։ Ուսումնասիրվում է կարիերայի կենտրոնների գործունեության կազմակերպումը, դրանց գործառույթները և համագործակցությունը գործատուների ու զբաղվածության ոլորտի կառույցների հետ։ Բարձրագույն կրթության համակարգում կարիերայի ծառայությունները կարող են նպաստել ուսանողների անցմանը կրթությունից աշխատանքի՝ տրամադրելով աշխատաշուկայի վերաբերյալ տեղեկատվություն, աջակցելով մասնագիտական հմտությունների ներկայացմանը և գործատուների հետ կապերի ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Էլեկտրոնային տեղեկատվական հարթակները, մասնագիտությունների և կրթական ծրագրերի տվյալների բազաները, առցանց ինքնագնահատման գործիքները և հեռավար խորհրդատվությունը կարող են ընդլայնել մասնագիտական կողմնորոշման ծառայությունների հասանելիությունը։ Թվային համակարգերի միջոցով հնարավոր է համադրել անձի կրթական և մասնագիտական հետաքրքրությունների վերաբերյալ տվյալները աշխատաշուկայի ու կրթական հնարավորությունների մասին տեղեկատվության հետ՝ աջակցելով տարբեր այլընտրանքների դիտարկմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է տեղեկատվության հավաստիությունը, պարբերական թարմացումը և անձնական տվյալների պատշաճ պաշտպանությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև մասնագիտական կողմնորոշման գործընթացում գործատուների մասնակցությունը։ Կազմակերպությունների կողմից մասնագիտական պահանջների ներկայացումը, ուսումնական հաստատությունների հետ համագործակցությունը, պրակտիկաների և մասնագիտական ճանաչողական միջոցառումների կազմակերպումը կարող են օգնել սովորողներին ավելի հստակ պատկերացնել աշխատանքի իրական բովանդակությունը։ Կրթություն–աշխատաշուկա կապի զարգացումը հնարավորություն է տալիս նաև կրթական ծրագրերում առավել լավ հաշվի առնել մասնագիտական ոլորտների փոփոխվող պահանջները։ Առանձին նշանակություն է տրվում աշխատաշուկայում պահանջվող ընդհանուր կարողությունների զարգացմանը։ Մասնագիտական գիտելիքների հետ մեկտեղ կարևորվում են հաղորդակցությունը, թիմային աշխատանքը, խնդիրների լուծումը, ինքնուրույն սովորելու կարողությունը, թվային գրագիտությունը, ժամանակի կառավարումը և փոփոխվող պայմաններին հարմարվողականությունը։ Այդ կարողությունները դիտարկվում են որպես կարիերայի կայուն զարգացման կարևոր նախադրյալներ։ Քննության են առնվում նաև այն խմբերի մասնագիտական կողմնորոշման առանձնահատկությունները, որոնք կարող են բախվել կրթական կամ զբաղվածության լրացուցիչ դժվարությունների։ Ծառայությունների հասանելիությունը, անհատական կարիքների գնահատումը և համապատասխան աջակցության մեխանիզմների ձևավորումը կարևոր են հավասար հնարավորությունների ապահովման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մասնագիտական կողմնորոշման ծառայությունների արդյունավետության գնահատումը։ Դիտարկվում են այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են մասնագիտական որոշումների գիտակցվածությունը, կրթական և մասնագիտական ընտրությունների համապատասխանությունը անձի կարողություններին ու նպատակներին, ծառայություններից օգտվողների հետագա կրթական կամ աշխատանքային առաջընթացը և տրամադրվող խորհրդատվության օգտակարության գնահատումը։ Արդյունավետության պարբերական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել համակարգի թույլ կողմերը և կատարելագործել կիրառվող մեթոդները։ Հայաստանի պայմաններում գործընթացի զարգացումը դիտարկվում է նաև պետական կառավարման, կրթության, զբաղվածության և սոցիալական քաղաքականության փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Արդյունավետ համակարգի ձևավորումը պահանջում է տարբեր կառույցների գործառույթների համակարգում, մասնագետների պատրաստում, միասնական մեթոդական մոտեցումների զարգացում և աշխատաշուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության շարունակական թարմացում։ Կարևորվում է նաև տարածաշրջանային հասանելիության խնդիրը, որպեսզի մասնագիտական կողմնորոշման և կարիերայի կառավարման ծառայությունները հասանելի լինեն ոչ միայն խոշոր քաղաքներում, այլև տարբեր համայնքներում բնակվող սովորողներին և աշխատանք փնտրողներին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է մասնագիտական ինքնորոշման և կարիերայի կառավարման գործընթացների միասնական համակարգային դիտարկմամբ, իսկ կիրառական նշանակությունը՝ կրթական և զբաղվածության ծառայությունների կատարելագործման, կարիերային խորհրդատվության ժամանակակից մեթոդների ներդրման և անձանց կրթությունից աշխատանքի անցման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մասնագիտական կողմնորոշման, կրթության կառավարման, կարիերայի խորհրդատվության, աշխատանքի տնտեսագիտության, հոգեբանության և զբաղվածության քաղաքականության ոլորտների հետազոտողների, մանկավարժների, խորհրդատուների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական և ֆինանսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում դրամավարկային քաղաքականության սահմանափակող ազդեցության աստիճանի գնահատման տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում կենտրոնական բանկի կողմից կիրառվող դրամավարկային գործիքների ազդեցությունը փողի առաջարկի, տոկոսադրույքների, վարկավորման, գնաճի, ներդրումային ակտիվության և ընդհանուր տնտեսական գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն չափանիշների և ցուցանիշների ընտրությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել դրամավարկային պայմանների խստության կամ սահմանափակող բնույթի մակարդակը։ Վերլուծվում են անցումային տնտեսություններին բնորոշ կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆինանսական շուկաների զարգացման աստիճանը, բանկային համակարգի դերը և դրամավարկային ազդակների փոխանցման մեխանիզմները։ Քննարկվում են նաև գների կայունության ապահովման և տնտեսական ակտիվության պահպանման միջև հավասարակշռության խնդիրները, ինչպես նաև դրամավարկային որոշումների հնարավոր ազդեցությունը տնտեսության տարբեր հատվածների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է համապատասխան գնահատման մեթոդների կատարելագործումը և տնտեսական պայմաններին համապատասխան դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության վերլուծությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, դրամավարկային քաղաքականության հետազոտողների, բանկային ոլորտի մասնագետների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։