Բժշկության պատմություն

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի միջին բրոնզի դարի ժամանակագրության և փուլաբաժանման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել տվյալ ժամանակաշրջանի հնագիտական մշակույթների ձևավորման, զարգացման և հաջորդականության հիմնական փուլերը։ Հետազոտության կենտրոնում են Հայաստանի տարածքում միջին բրոնզի դարին վերաբերող հնագիտական հուշարձանները, նյութական մշակույթի համալիրները, դրանց փոխհարաբերությունները և ժամանակագրական տեղադրությունը։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել դամբարանների, բնակավայրերի, ամրոցների և այլ հնագիտական հուշարձանների պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի՝ հատկապես խեցեղենի, մետաղյա իրերի, զենքերի, զարդերի, աշխատանքային գործիքների և այլ գտածոների համեմատական ուսումնասիրության վրա։ Նյութական մշակույթի ձևերի և տիպաբանական առանձնահատկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել զարգացման տարբեր փուլեր և որոշել դրանց հարաբերական ժամանակագրությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տարբեր հնագիտական համալիրների միջև կապերի բացահայտումը, քանի որ դրանց տարածական տարածվածությունը և մշակութային ընդհանրությունները կարող են վկայել բնակչության փոխազդեցությունների, տնտեսական ու մշակութային կապերի և տարածաշրջանային գործընթացների մասին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել ինչպես ավանդական տիպաբանական և շերտագրական մեթոդներ, այնպես էլ բացարձակ թվագրման տվյալներ, երբ դրանք հասանելի են, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ճշգրիտ սահմանել առանձին փուլերի ժամանակագրական շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Հայաստանի տարբեր շրջանների հնագիտական նյութերի համադրմանը՝ պարզելու համար դրանց զարգացման ընդհանուր և տեղային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հարակից տարածաշրջանների՝ Հարավային Կովկասի, Արևելյան Անատոլիայի և Իրանական բարձրավանդակի նյութերին՝ միջմշակութային կապերի և փոխազդեցությունների բացահայտման նպատակով։ Ժամանակագրական փուլաբաժանման կատարելագործումը կարևոր է Հայաստանի միջին բրոնզի դարի մշակութային գործընթացների ավելի հստակ վերակազմության համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս որոշել տարբեր հնագիտական մշակույթների և համալիրների ժամանակային հարաբերակցությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բնակչության սոցիալ-տնտեսական կյանքի, մետաղագործության զարգացման, առևտրատնտեսական կապերի, թաղման ծեսերի և նյութական մշակույթի փոփոխությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի նախապատմության, հնագիտության և հնագույն մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հատկապես հնագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է հարկային վարչարարության համակարգի կատարելագործման հիմնական ուղղությունների և բարեփոխումների առաջնահերթությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տնտեսական ու կառավարչական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում հարկային վարչարարությունը դիտարկվում է որպես հարկային պարտավորությունների հաշվարկման, հայտարարագրման, վճարման, վերահսկման և հարկ վճարողների հետ պետական մարմինների փոխգործակցության կազմակերպական ու իրավական մեխանիզմների ամբողջություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի վարչարարական համակարգի ձևավորմանը, որը կարող է միաժամանակ նպաստել հարկային պարտավորությունների պատշաճ կատարմանը, պետական եկամուտների կայուն ձևավորմանը և հարկ վճարողների համար վարչարարական բեռի նվազեցմանը։ Քննվում են հարկային ընթացակարգերի պարզեցման, թվայնացման, էլեկտրոնային ծառայությունների ընդլայնման և տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրման հնարավորությունները։ Կարևորվում է ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության զարգացումը, որի պայմաններում վարչարարական ռեսուրսները կարող են կենտրոնացվել առավել բարձր ռիսկ պարունակող գործարքների և գործունեության ոլորտների ուսումնասիրության վրա՝ նվազեցնելով բարեխիղճ հարկ վճարողների նկատմամբ անհարկի միջամտությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հարկային ստուգումների արդյունավետության բարձրացումը, դրանց ընտրության չափանիշների կատարելագործումը և վերահսկողական գործընթացների թափանցիկության ապահովումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հարկ վճարողների սպասարկման որակին, խորհրդատվական և տեղեկատվական ծառայությունների հասանելիությանը, քանի որ հարկային կանոնների հասկանալի ներկայացումը կարող է նպաստել պարտավորությունների կամավոր կատարմանը։ Քննվում են նաև հարկային մարմինների տեղեկատվական և վերլուծական կարողությունների զարգացման խնդիրները՝ տվյալների մշակման և տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության համադրման միջոցով։ Կարևորվում է հարկային վարչարարության արդյունավետության գնահատման չափանիշների ձևավորումը, որոնք կարող են ներառել ոչ միայն հավաքագրվող հարկային եկամուտների ծավալը, այլև վարչարարական ծախսերը, ընթացակարգերի տևողությունը, հարկ վճարողների սպասարկման արդյունավետությունը և հարկային կարգապահության մակարդակը։ Բարեփոխումների համատեքստում ուսումնասիրվում է նաև ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման, հարկային բազայի պատշաճ հաշվառման և հարկային պարտավորությունների կատարումից խուսափելու ռիսկերի նվազեցման խնդիրը։ Միաժամանակ կարևորվում է իրավական որոշակիության և կանխատեսելիության ապահովումը, քանի որ հարկային կանոնների հաճախակի կամ ոչ հստակ փոփոխությունները կարող են բարդացնել ինչպես հարկ վճարողների գործունեությունը, այնպես էլ վարչարարության իրականացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական կառավարման թվային վերափոխման, հարկային մարմինների կազմակերպական զարգացման և աշխատակիցների մասնագիտական կարողությունների բարձրացման նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն հարկային քաղաքականության և վարչարարության բարեփոխումների մշակման, պետական եկամուտների կառավարման արդյունավետության բարձրացման և պետություն-հարկ վճարող փոխհարաբերությունների կատարելագործման համար։

Psychology

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է բանակցային գործընթացներում արդյունավետ որոշումների ընդունման վրա ազդող հոգեբանական գործոնների վերլուծությանը՝ ընդգծելով այն ներքին և միջանձնային մեխանիզմները, որոնք ձևավորում են բանակցողների վարքագիծը և ընտրությունների որակը։ Դիտարկվում են ճանաչողական կողմնակալությունները, ռիսկի ընկալումը, հուզական կարգավորումը, ինքնավստահության մակարդակը և սթրեսային իրավիճակներում մտածողության ճկունությունը, որոնք անմիջական ազդեցություն են ունենում որոշումների արագության և որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև սոցիալական հոգեբանության գործոններին՝ վստահության ձևավորմանը, հաղորդակցության արդյունավետությանը, հակառակ կողմի մոտիվացիաների ճիշտ ընկալմանը և իշխանության ու ազդեցության դինամիկային։ Աշխատանքում վերլուծվում է, թե ինչպես են ժամանակային ճնշումը և տեղեկատվական անորոշությունը փոխում որոշումների ընդունման ռազմավարությունները՝ հաճախ հանգեցնելով կամ ինտուիտիվ, կամ չափազանց ռիսկային ընտրությունների։ Քննարկվում են նաև ինքնակարգավորման և էմոցիոնալ ինտելեկտի դերը բանակցային հաջողության մեջ՝ որպես գործոններ, որոնք թույլ են տալիս պահպանել օբյեկտիվություն և կանխել իմպուլսիվ որոշումները։ Ընդգծվում է, որ արդյունավետ բանակցային որոշումների հիմքում ընկած է ոչ միայն տրամաբանական վերլուծությունը, այլ նաև հոգեբանական կայունությունը, հաղորդակցական հմտությունները և հակասական տեղեկատվության պայմաններում հավասարակշռված դատողություն կատարելու կարողությունը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիաների մասնիկների ֆիզիկայի փորձարարական հետազոտություններում կիրառվող ARICH դետեկտորի աշխատանքի և արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ լիցքավորված մասնիկների նույնականացման խնդիրների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Belle II փորձարարական համալիրում դետեկտորային այս համակարգի գործառնական առանձնահատկությունների, չափումների ճշգրտության և տարբեր տեսակի լիցքավորված մասնիկների տարբերակման հնարավորությունների գնահատման վրա։ ARICH տեխնոլոգիայի աշխատանքը հիմնված է Չերենկովյան ճառագայթման գրանցման և դրա օղակաձև պատկերի վերլուծության վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս մասնիկի շարժման վերաբերյալ ստացված տվյալները համադրել այլ դետեկտորային չափումների հետ և որոշել մասնիկի տեսակը։ Քննության են առնվում Չերենկովյան ֆոտոնների առաջացման և գրանցման ֆիզիկական սկզբունքները, ճառագայթիչ միջավայրի հատկությունները, ֆոտոդետեկտորների աշխատանքը և գրանցված ազդանշանների մշակման մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պիոնների և կաոնների արդյունավետ տարբերակմանը, քանի որ դրանց հուսալի նույնականացումը կարևոր դեր ունի բազմաթիվ ֆիզիկական պրոցեսների վերականգնման և հետագա վերլուծության համար։ Ուսումնասիրվում են դետեկտորի արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, չափումների տարածական և անկյունային ճշգրտությունը, գրանցված ֆոտոնների քանակը, ֆոնային ազդանշանների ազդեցությունը և մասնիկների հետագծերի վերականգնման որակը։ Դիտարկվում են փորձարարական տվյալների մշակման և համակարգչային մոդելավորման արդյունքների համադրման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս ստուգել դետեկտորի աշխատանքի համապատասխանությունը նախագծային պահանջներին և բացահայտել հնարավոր համակարգային շեղումները։ Կարևորվում են նաև դետեկտորի տրամաչափարկման, աշխատանքի կայունության վերահսկման և տվյալների որակի գնահատման խնդիրները։ ARICH համակարգը դիտարկվում է որպես Belle II համալիրի մասնիկների նույնականացման կարևոր բաղադրիչ, որի տվյալները համադրվում են փորձի մյուս ենթադետեկտորներից ստացվող տեղեկատվության հետ՝ իրադարձությունների առավել ամբողջական վերականգնման նպատակով։ Դետեկտորի բնութագրերի մանրամասն գնահատումը նպաստում է մասնիկների սխալ նույնականացման հավանականության նվազեցմանը և ֆիզիկական չափումների հուսալիության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են ոչ միայն տվյալ համակարգի աշխատանքի գնահատման, այլև բարձր էներգիաների ֆիզիկայում կիրառվող Չերենկովյան դետեկտորների զարգացման և կատարելագործման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել փորձարարական մասնիկների ֆիզիկայի, միջուկային ֆիզիկայի, դետեկտորային տեխնոլոգիաների, տվյալների մշակման և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Վահան Տերյանի գրական դպրոցի ուսումնասիրությանը խորհրդապաշտության գեղագիտական համակարգի համատեքստում՝ բացահայտելով նրա պոեզիայի գաղափարական, պատկերային և ձևական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ գրականության մեջ նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը։ Հետազոտության հիմքում Տերյանի ստեղծագործությունը դիտարկվում է ոչ թե մեկուսացված երևույթ, այլ եվրոպական և ռուսական խորհրդապաշտության հետ առնչվող լայն գրական-մշակութային գործընթացների շրջանակում։ Ուսումնասիրվում են խորհրդապաշտական գեղագիտության հիմնական սկզբունքները՝ իրականության տեսանելի շերտի հետևում թաքնված իմաստի որոնումը, խորհրդանիշի կարևորությունը, ներաշխարհի և արտաքին աշխարհի փոխհարաբերությունը, երաժշտականության ձգտումը, տրամադրության գերակայությունը և բանաստեղծական խոսքի բազմիմաստությունը։ Այս տեսական հիմքի վրա վերլուծվում է Տերյանի ստեղծագործական համակարգը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա բանաստեղծական աշխարհի հիմնական մոտիվներին, այդ թվում՝ մենությանը, թախծին, երազին, կարոտին, սիրուն, հայրենիքի գաղափարին, հոգևոր որոնումներին և անցողիկության զգացողությանը։ Աշխատությունը կարևորում է Տերյանի ստեղծագործության մեջ խորհրդանիշների դերը, որոնք հաճախ հանդես են գալիս ոչ թե որպես մեկ իմաստ ունեցող պատկերներ, այլ որպես բազմաշերտ գեղարվեստական նշաններ՝ արտահայտելով բանաստեղծի ներքին ապրումները և աշխարհընկալումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնապատկերին, գիշերին, աշնանը, մթնշաղին, ճանապարհին և այլ պատկերային համակարգերին, որոնք Տերյանի պոեզիայում վերածվում են հոգեվիճակների ու գաղափարների արտահայտման միջոցների։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանաստեղծական ձևի ուսումնասիրությունը․ վերլուծվում են լեզվի երաժշտականությունը, հնչերանգը, կրկնությունները, ռիթմը, բառային ընտրությունը և պատկերավորման առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով ստեղծվում է Տերյանի պոեզիային բնորոշ նուրբ, մելամաղձոտ և ներքնապես լարված մթնոլորտը։ Միաժամանակ քննվում է նրա գրական դպրոցի ինքնատիպությունը՝ ցույց տալով, որ Տերյանի խորհրդապաշտությունը չի սահմանափակվում օտար գրական ազդեցությունների յուրացմամբ, այլ ձևավորվում է հայկական մշակութային, ազգային և պատմական իրականության հետ փոխազդեցության արդյունքում։ Այդ համատեքստում կարևոր է նաև ազգային ինքնության և հայրենիքի թեմայի ուսումնասիրությունը, քանի որ Տերյանի քնարերգության մեջ անձնական ու համամարդկային ապրումները հաճախ միահյուսվում են ազգային ճակատագրի և պատմական ժամանակի զգացողության հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Տերյանի ազդեցությանը հետագա հայ բանաստեղծության զարգացման վրա՝ դիտարկելով նրա ստեղծագործական սկզբունքների շարունակությունն ու վերաիմաստավորումը հաջորդ սերունդների գրականության մեջ։ Հետազոտությունը կարևոր է հայ գրականության պատմության և գեղագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջականորեն հասկանալու 20-րդ դարասկզբի հայ պոեզիայի արդիականացման գործընթացը և Տերյանի ունեցած առանցքային դերակատարությունը այդ գործընթացում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, մշակութաբաններին, գեղագիտության մասնագետներին, հայ գրականության ուսուցիչներին, ուսանողներին և Տերյանի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Տերյանի գրական դպրոցը ներկայացնում է որպես ինքնատիպ գեղարվեստական համակարգ, որը միավորում է խորհրդապաշտական մտածողությունը, երաժշտական ու խորհրդանշական պոետիկան և ազգային գրական ավանդույթը՝ ձևավորելով հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման կարևորագույն ուղղություններից մեկը։

Economics

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է շինարարական ջերմամեկուսիչ իրերի և կոնստրուկցիաների մշակմանը, որոնք պատրաստվում են թեթև բետոնների հիման վրա՝ ընդգծելով ժամանակակից շինարարական նյութագիտության և էներգաարդյունավետության պահանջները։ Նյութում վերլուծվում են թեթև բետոնների կառուցվածքային և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները՝ խտությունը, ջերմահաղորդականությունը, ամրությունը և ծակոտկենության աստիճանը, որոնք ուղղակիորեն ազդում են դրանց ջերմամեկուսիչ արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր լցանյութերի և հավելանյութերի կիրառմանը՝ պեռլիտ, վերմիկուլիտ, գազավորված և փրփրաբետոնների տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ տարբեր նպատակային հատկություններով նյութեր։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է այդ նյութերից պատրաստված շինարարական կոնստրուկցիաների կիրառական նշանակությունը՝ էներգախնայող շինարարության, ջերմային կորուստների նվազեցման և շենքերի շահագործման արդյունավետության բարձրացման համատեքստում։ Միաժամանակ դիտարկվում են արտադրական տեխնոլոգիաների կատարելագործման և նոր կոմպոզիտային լուծումների ներդրման հնարավորությունները՝ ուղղված ավելի թեթև, դիմացկուն և էկոլոգիապես անվտանգ շինանյութերի ստեղծմանը։