Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
ՀՀ աշխատաշուկայի զարգացման միտումները ետճգնաժամային փուլում
Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության աշխատաշուկայի զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը ետճգնաժամային փուլում։ Քննության են առնվում տնտեսական ճգնաժամից հետո զբաղվածության և գործազրկության դինամիկան, աշխատուժի առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության տարբեր խմբերի զբաղվածության հնարավորություններին, աշխատատեղերի ստեղծման գործընթացներին, աշխատուժի մասնագիտական որակավորման և տնտեսության պահանջների համապատասխանության խնդիրներին։ Վերլուծվում են աշխատավարձերի, աշխատանքային միգրացիայի, ժողովրդագրական գործընթացների և տնտեսական ակտիվության ազդեցությունը աշխատաշուկայի զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև ճգնաժամի հետևանքների հաղթահարման պայմաններում զբաղվածության քաղաքականության, մասնագիտական կրթության ու վերապատրաստման և աշխատուժի մրցունակության բարձրացման նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աշխատաշուկայում ձևավորվող հիմնական միտումները, առկա կառուցվածքային խնդիրները և դրանց կարգավորմանն ուղղված տնտեսական ու սոցիալական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, զբաղվածության քաղաքականության, սոցիալական ոլորտի և մակրոտնտեսական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու մասնագետների համար։
Updated: 2026-10-03
Other Subjects
Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (7)
Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (7)-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը ներառում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական հոդվածներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների շրջանակում, աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները անդրադառնում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական խնդիրներին, լեզվամշակութային գործընթացներին և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման և գիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական մոտեցումներ և հետազոտական ուղղություններ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական ուսումնասիրությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական հարցադրումների ձևավորումը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և մասնագիտական գիտական համայնքի ներսում համագործակցության խորացմանը՝ ապահովելով ակադեմիական հաղորդակցության կարևոր միջավայր։
Updated: 2026-09-17
Biology
Создание информационной аналитической системы микроорганизмов-био деградантов полимеров
Աշխատությունը նվիրված է պոլիմերային նյութերի կենսաքայքայմանը մասնակցող միկրոօրգանիզմների վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման, համակարգման, պահպանման և վերլուծության համար նախատեսված տեղեկատվական-վերլուծական համակարգի ստեղծման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմքերին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարբեր միկրոօրգանիզմների՝ բակտերիաների, սնկերի և այլ կենսաբանական գործոնների հատկությունները, որոնք բնական կամ վերահսկվող միջավայրերում կարող են մասնակցել որոշակի պոլիմերների կառուցվածքային փոփոխությանը և քայքայմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոօրգանիզմների տեսակային պատկանելության, կենսաբանական առանձնահատկությունների, ֆերմենտային ակտիվության, կենսաքայքայվող պոլիմերների տեսակների և գործընթացի վրա ազդող միջավայրային պայմանների վերաբերյալ տեղեկատվության դասակարգմանը։ Տեղեկատվական համակարգի կառուցման ընթացքում կարևոր խնդիր է տարբեր աղբյուրներից ստացվող կենսաբանական, քիմիական և տեխնոլոգիական տվյալների միասնական կառուցվածքի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա իրականացնել նպատակային որոնում, համեմատական վերլուծություն և տվյալների արդյունավետ մշակում։ Քննության են առնվում տվյալների բազայի կառուցվածքի, տեղեկատվական դաշտերի, դասակարգման չափանիշների և միկրոօրգանիզմների ու համապատասխան պոլիմերների միջև կապերի ներկայացման սկզբունքները։ Վերլուծական բաղադրիչը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու տարբեր կենսաքայքայող միկրոօրգանիզմների հատկությունները, առանձնացնելու որոշակի նյութերի նկատմամբ առավել ակտիվ խմբերը և բացահայտելու կենսաբանական ու միջավայրային գործոնների միջև օրինաչափություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև պոլիմերային թափոնների բնապահպանական խնդիրը, քանի որ կենսաքայքայման գործընթացների վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվությունը կարող է նպաստել թափոնների կենսատեխնոլոգիական մշակման և շրջակա միջավայրում դրանց կուտակման նվազեցման վերաբերյալ հետագա հետազոտություններին։ Համակարգը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական գործիք մանրէաբանների, կենսատեխնոլոգների, նյութագետների և բնապահպանական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների համար՝ հեշտացնելով գիտական տվյալների որոնումն ու համադրումը։ Աշխատությունն ունի միջգիտակարգային նշանակություն՝ միավորելով մանրէաբանության, կենսատեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութագիտության, բնապահպանության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները և նպաստելով պոլիմերների կենսաքայքայման վերաբերյալ գիտելիքների համակարգված ներկայացման ու հետագա կիրառական հետազոտությունների զարգացմանը։
Updated: 2026-09-29
Law
Քրեաիրավական նորմերի մրցակցությունը
Գրքում ուսումնասիրվում է քրեաիրավական նորմերի մրցակցության հիմնահարցը, ներկայացվում են այն իրավիճակները, երբ մեկ և նույն արարքը կարող է միաժամանակ ընկնել քրեական իրավունքի մի քանի նորմերի կարգավորման դաշտ, վերլուծվում են այդ նորմերի ընտրության և կիրառման սկզբունքները՝ ներառյալ ընդհանուր և հատուկ նորմերի հարաբերակցությունը, նորմերի բախման լուծման կանոնները և իրավական որակման ճիշտ ընտրության չափանիշները, քննարկվում են իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող դժվարությունները՝ հատկապես դատական և քննիչ մարմինների գործունեության ընթացքում, ներկայացվում են տարբեր պետությունների փորձը և տեսական մոտեցումները՝ նորմերի մրցակցության լուծման հարցում, առանձնացվում են հանցակազմերի հատման, կրկնակի որակման և բացառման դեպքերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արդար դատավարության և իրավական որոշակիության սկզբունքի վրա, գիրքը միավորում է տեսական-իրավական վերլուծությունը և գործնական օրինակները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել միասնական մոտեցում քրեաիրավական նորմերի ճիշտ կիրառման համար և բարձրացնել իրավական համակարգի կանխատեսելիությունն ու արդյունավետությունը։
Updated: 2026-09-17
Philosophy
Կատոն Ավագը
Աշխատությունը նվիրված է հին հռոմեական պատմության նշանավոր պետական և հասարակական գործիչներից մեկի՝ Մարկոս Պորցիոս Կատոնի, որը հայտնի է նաև Կատոն Ավագ անունով, կյանքին, գործունեությանը և պատմական կերպարին։ Նա Հռոմեական Հանրապետության քաղաքական, հասարակական և մտավոր կյանքի ազդեցիկ ներկայացուցիչներից էր, որի անունը կապվում է հռոմեական ավանդական բարքերի պահպանման, պետական կարգի ամրապնդման, հայրենասիրության, խստապահանջության և հասարակական պատասխանատվության գաղափարների հետ։ Նրա կենսագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հռոմեական Հանրապետության պատմական զարգացման կարևոր փուլերին, պետական կառավարման առանձնահատկություններին և հռոմեական հասարակության բարոյական ու մշակութային պատկերացումներին։ Կատոն Ավագը հայտնի էր իր քաղաքական գործունեությամբ, հռետորական կարողություններով, իրավական ու վարչական հարցերում ունեցած ազդեցությամբ և հռոմեական ավանդական արժեքների պաշտպանությամբ։ Նրա հասարակական դիրքորոշման հիմքում ընկած էին կարգապահության, աշխատասիրության, խնայողության, պարզակենցաղության և պետական շահի գերակայության սկզբունքները։ Նա քննադատաբար էր վերաբերվում շռայլությանը, բարքերի անկմանը և օտար մշակութային ազդեցությունների այն դրսևորումներին, որոնք, իր համոզմամբ, կարող էին թուլացնել հռոմեական հասարակության ավանդական հիմքերը։ Կատոնի կերպարը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ նրա գործունեության միջոցով բացահայտվում են Հռոմի քաղաքական կյանքում առկա գաղափարական հակասությունները, ավանդույթի և նորարարության հարաբերությունները, ինչպես նաև պետական գործչի պատասխանատվության մասին հին հռոմեական պատկերացումները։ Նրա քաղաքական հայացքները հիմնված էին հանրապետական պետականության պահպանման, հասարակական կարգապահության և քաղաքացիների բարոյական պարտականությունների գիտակցման վրա։ Կատոնը կարևորում էր գյուղատնտեսությունը և հողագործական աշխատանքը՝ դրանք համարելով հասարակության տնտեսական կայունության ու քաղաքացիների բարոյական դաստիարակության կարևոր հիմքեր։ Նրա աշխարհայացքում հողագործը մարմնավորում էր աշխատասիրության, ինքնուրույնության և հայրենիքի նկատմամբ նվիրվածության հատկանիշները։ Այս գաղափարները սերտորեն կապված էին հռոմեական հանրապետական ավանդույթի հետ, որտեղ քաղաքացու արժանիքը գնահատվում էր ոչ միայն նրա անձնական հաջողություններով, այլև պետությանն ու հասարակությանը մատուցած ծառայություններով։ Կատոնի պատմական գործունեության կարևոր դրվագներից էր նրա մասնակցությունը Հռոմի քաղաքական և ռազմական կյանքին, հատկապես Պունիկյան պատերազմների ժամանակաշրջանում։ Նա մասնակցել է Հռոմի արտաքին քաղաքականությանն ու պետական կառավարման գործընթացներին, իսկ հետագայում դարձել է սենատական պահպանողականության և Կարթագենի նկատմամբ խիստ քաղաքականության հայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա անունը պատմական հիշողության մեջ պահպանվել է նաև Կարթագենի ոչնչացման անհրաժեշտության մասին արտահայտած դիրքորոշման շնորհիվ։ Կատոնի կենսագրությունն այս առումով հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հռոմի՝ միջերկրածովյան առաջատար տերության վերածվելու պատմական գործընթացը, ռազմական ընդլայնման հետևանքները և արտաքին նվաճումների ազդեցությունը հանրապետության ներքին հասարակական կյանքի վրա։ Նրա կերպարը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև գրականության և մտավոր մշակույթի պատմության տեսանկյունից։ Կատոնը հռոմեական արձակի վաղ շրջանի կարևոր ներկայացուցիչներից էր, իսկ նրա գրական ու հռետորական գործունեությունը նպաստել է լատինական գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Նրա աշխատություններից առանձնահատուկ նշանակություն ունի «Գյուղատնտեսության մասին» երկը, որը համարվում է լատիներեն պահպանված արձակ ամենահին ամբողջական գործերից մեկը և արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդում հռոմեական գյուղատնտեսության, տնտեսավարման և կենցաղի վերաբերյալ։ Կատոնի գործունեությունը ցույց է տալիս, որ պետական գործիչը կարող էր միաժամանակ լինել քաղաքական մտածող, հռետոր և գրող՝ իր գաղափարները տարածելով ինչպես հասարակական գործունեության, այնպես էլ գրավոր խոսքի միջոցով։ Աշխատության գաղափարական նշանակությունը կապված է պետական ծառայության, բարոյական սկզբունքների, քաղաքացիական պարտքի և հասարակական պատասխանատվության հարցերի հետ։ Կատոնի կերպարը ներկայացնում է այն համոզմունքը, որ պետության հզորությունը պայմանավորված է ոչ միայն ռազմական ուժով և նյութական հարստությամբ, այլև քաղաքացիների բնավորությամբ, օրենքների նկատմամբ հարգանքով, աշխատասիրությամբ և հասարակական շահի գիտակցմամբ։ Նրա կյանքի պատմությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև անհատի և պետության հարաբերություններին, քաղաքական առաջնորդության բարոյական կողմին և ավանդական արժեքների պահպանման խնդրին։ Գրական ու պատմագրական առումով աշխատությունը պատկանում է անտիկ պատմական և կենսագրական գրականության ավանդույթին, որտեղ պատմական անձի կյանքի ու գործունեության ներկայացումը միաժամանակ ծառայում է ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրողությունների բացահայտմանը։ Կատոնի կերպարը հարմար նյութ է նաև բարոյադաստիարակչական մեկնաբանության համար, քանի որ նրա կյանքի օրինակով քննարկվում են առաքինության, խստապահանջության, պարտաճանաչության և հայրենասիրության գաղափարները։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր է հին Հռոմի պատմության ու դասական ժառանգության հայերեն ներկայացման տեսանկյունից։ Տասնիններորդ դարում Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել անտիկ աշխարհի պատմության, գրականության և փիլիսոփայության ուսումնասիրության ու հայերեն տարածման գործում։ Դասական պատմական դեմքերի մասին աշխատությունները հայ ընթերցողին հնարավորություն էին տալիս հաղորդակից դառնալու եվրոպական հումանիստական կրթության ավանդույթներին, ծանոթանալու հին քաղաքակրթությունների պատմությանը և համաշխարհային մշակույթի կարևոր ներկայացուցիչներին։ Վիեննայի Մխիթարյան տպագրատան գործունեությունը նպաստել է այդ գիտելիքների տարածմանը և հայերեն գիտակրթական ու պատմական գրականության հարստացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հին Հռոմի պատմության, անտիկ կենսագրական գրականության, դասական հռետորության և հայերեն պատմագիտական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, դասական բանասերների, գրականագետների, փիլիսոփայության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների և հին աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն նշանավոր հռոմեացու կյանքի ճանաչմամբ, այլև պետականության, քաղաքացիական պարտքի, բարոյականության և հասարակական պատասխանատվության վերաբերյալ հարցերի շուրջ խորհելու հնարավորությամբ։
Updated: 2026-11-12
Linguistics
Մակդիրներն ու մակդրավորման հնարները Շեքսպիրի ստեղծագործություններում և դրանց հայերեն թարգմանություններում («Ռիչարդ Երրորդ», «Ռոմեո և Ջուլիետ», «Տիմոն Աթենացի» դրամաների հիման վրա)
Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում մակդիրների և մակդրավորման գեղարվեստական հնարների գործառական, ոճական ու թարգմանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ երեք տարբեր դրամատիկական երկերի բնագրերի և դրանց հայերեն թարգմանությունների համադրական քննության հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում մակդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առարկայի, անձի կամ երևույթի հատկանիշ արտահայտող լեզվական միավոր, այլև որպես կերպարների հոգեբանական նկարագիրը, հեղինակային գնահատականը, ստեղծագործության հուզական մթնոլորտը և պատկերային համակարգը ձևավորող կարևոր ոճական միջոց։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են առանձնացվել մակդիրների կառուցվածքային ու իմաստային տեսակները, դրանց կիրառման հաճախականությունը, համատեքստային նշանակությունը և փոխաբերական ներուժը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր ժանրային և գաղափարական միջավայրերում ինչպիսի գործառույթներ են ստանձնում մակդրային կառույցները։ Պատմական դրամայում դրանք կարող են մասնակցել իշխանության, քաղաքական հակամարտության և կերպարների բարոյահոգեբանական բնութագրման ձևավորմանը, ողբերգական սիրո պատմության մեջ՝ հուզականության, հակադրությունների և քնարական պատկերների ստեղծմանը, իսկ փիլիսոփայական ու սոցիալական շեշտադրումներով դրամայում՝ մարդկային հարաբերությունների, հարստության, երախտագիտության և հիասթափության գնահատողական արտահայտմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է անգլերեն բնագրերի և հայերեն տարբերակների համեմատությունը։ Քննվում է, թե թարգմանության ընթացքում որքանով են պահպանվում բնագրային մակդիրների իմաստային ծավալը, պատկերավորությունը, հուզական երանգը և ոճական գործառույթը, ինչպես նաև ինչպիսի լեզվական փոխակերպումներ են անհրաժեշտ լինում անգլերենի և հայերենի կառուցվածքային ու բառաիմաստային տարբերությունների պատճառով։ Կարող են ուսումնասիրվել բառացի փոխանցման, իմաստային փոխարինման, ընդլայնման, կրճատման կամ նոր պատկերային համարժեքի ընտրության դեպքերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը դրամատիկական խոսքի ընդհանուր արտահայտչականության վրա։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև հայերենի պատկերավորման միջոցների ներուժը շեքսպիրյան խոսքի վերարտադրման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ոճագիտության, շեքսպիրագիտության, համեմատական լեզվաբանության և թարգմանագիտության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գեղարվեստական պատկերավորման կարևոր միջոցներից մեկը գործում բնագրում և ինչպիսի լեզվական ու ստեղծագործական լուծումներով է վերարտադրվում հայերեն թարգմանություններում։
Updated: 2026-09-27