Դանիել Վարուժանը և «Գրական հեթանոսությունը»

Linguistics

Գիրքը ներկայացնում է՝ բառագիտության ընդհանուր սկզբունքներն ու հասկացությունները, բառի կառուցվածքը, իմաստային զարգացումները և բառային հարաբերությունները, հայերենի բառապաշարի շերտերը (հայրենի, փոխառյալ, նորաբանություններ և այլն), բառերի իմաստային փոփոխությունների օրինաչափությունները, հայերեն բառագիտության զարգացման պատմական և ժամանակակից միտումները։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, գիտական հետազոտողների և բառագիտությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ինչպես նաև հայերեն բառապաշարի խորքային ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համարվում է կարևոր աղբյուր հայերեն բառագիտության տեսական հիմքերի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության, աշխարհագրության, հասարակական-քաղաքական կյանքի, հայ լեզվաբանության, գրականագիտության, արվեստի, Հայաստանի բնության, բնական ռեսուրսների, ժողովրդական տնտեսության, Հայաստանում ճշգրիտ գիտությունների զարգացման պատմության վերաբերյալ նոր գրքերի ցանկ Հրատ.՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի ինֆորմացիայի և մատենագիտության բաժին, Երևան, 1979 [src=123456789/12037] [dspace.nla.am]

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Լար բարբառի լեզվական առանձնահատկությունների նկարագրությանը՝ դիտարկելով այն որպես տեղական խոսվածքային համակարգ, որի ձևավորումը պայմանավորված է տարածաշրջանային պատմական, սոցիալ-մշակութային և լեզվական շփումների բազմաշերտ ազդեցությամբ։ Բարբառը կապված է Lar տարածաշրջանի խոսակցական միջավայրի հետ և արտացոլում է տեղական լեզվական զարգացման առանձնահատկությունները՝ պահպանելով ինչպես ընդհանուր լեզվական հիմքը, այնպես էլ յուրահատուկ տարածաշրջանային տարբերակներ։ Նշվում է, որ բարբառի հնչյունական համակարգում կարող են դրսևորվել ստանդարտ լեզվից շեղումներ՝ ձայնավորների որակական փոփոխություններ, բաղաձայնների մեղմացում կամ կարծրացում, ինչպես նաև ինտոնացիոն առանձնահատկություններ, որոնք բնորոշ են խոսակցական հաղորդակցությանը։ Վերլուծվում է, որ ձևաբանական մակարդակում հաճախ նկատվում են պարզեցված կամ, հակառակը, պահպանողական ձևեր՝ կախված լեզվական շփումների ինտենսիվությունից և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարային շերտին, որտեղ առկա են ինչպես ընդհանուր լեզվական միավորներ, այնպես էլ տեղական ծագման բառեր և փոխառություններ, որոնք արտացոլում են պատմական փոխազդեցությունները հարևան լեզուների հետ։ Նշվում է նաև, որ բարբառը կրում է ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութային տեղեկատվություն՝ պահպանելով համայնքի ինքնության, ավանդույթների և մտածողության առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, Լար բարբառը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային լեզվական համակարգ, որը կարևոր է ինչպես բարբառագիտության, այնպես էլ լեզվական բազմազանության ուսումնասիրության համար։

Technology

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի մրգերից և հատապտուղներից թունդ, քաղցր և փրփրուն գինիների արտադրության տեխնոլոգիաների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տեղական պտղա-հատապտղային հումքի տեխնոլոգիական հատկությունները, դրա քիմիական կազմը և տարբեր տեսակի գինիների արտադրության համար կիրառման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական գործընթացի հիմնական փուլերին՝ հումքի ընտրությանը և նախապատրաստմանը, հյութի ստացմանը, խմորման պայմաններին, տեխնոլոգիական ռեժիմների կառավարմանը, գինենյութերի մշակմանը և պատրաստի արտադրանքի որակի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տեսակի գինիների՝ թունդ, քաղցր և փրփրուն, համար համապատասխան տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությունը՝ հաշվի առնելով օգտագործվող մրգի կամ հատապտղի առանձնահատկությունները և վերջնական արտադրանքի ցանկալի օրգանոլեպտիկ ու ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշները։ Աշխատության մեջ կարող են գնահատվել արտադրանքի համային և բուրումնային հատկանիշները, կայունությունը, թափանցիկությունը, գույնը և այլ որակական ցուցանիշներ՝ նպատակ ունենալով ստանալ բարձրորակ և կայուն արտադրանք։ Տեղական հումքի օգտագործումը կարևոր է նաև Հայաստանի պտղաբուծության և վերամշակող արդյունաբերության զարգացման, հումքի ավելի արդյունավետ օգտագործման և ազգային գինեգործական արտադրանքի տեսականու ընդլայնման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր տեխնոլոգիական լուծումների ներդրմանը և տարբեր մրգերի ու հատապտուղների հիման վրա մրցունակ արտադրանքի ստեղծմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գինեգործության և սննդի տեխնոլոգիայի մասնագետներին, սննդարդյունաբերության ձեռնարկությունների տեխնոլոգներին, կենսատեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայկական տեղական հումքի կիրառմամբ պտղա-հատապտղային գինիների արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրման համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ համակարգի կառավարման կազմակերպչական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը, դրա ձևավորման առանձնահատկությունների վերլուծությանը և առկա հիմնահարցերի բացահայտմանը։ Աշխատության շրջանակում էներգետիկ համակարգը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված և բազմաբաղադրիչ համակարգ, որի արդյունավետ գործունեությունը կախված է պետական կառավարման մարմինների, կարգավորող կառույցների, էներգետիկ ընկերությունների և շուկայի մյուս մասնակիցների միջև հստակ դերաբաշխումից ու համակարգված համագործակցությունից։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են էներգետիկ ոլորտի կառավարման հիմնական մակարդակները, դրանց գործառույթները, իրավասությունների սահմանները և փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև որոշումների կայացման ու վերահսկողության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն կազմակերպչական խնդիրներին, որոնք կարող են ազդել համակարգի արդյունավետության, կայունության և զարգացման վրա՝ ներառյալ կառավարման գործառույթների տարանջատումը, պատասխանատվության հստակությունը, տեղեկատվության փոխանակումը, վերահսկողության արդյունավետությունը և ոլորտի տարբեր մասնակիցների շահերի համադրման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է էներգետիկ համակարգի կառավարման վրա տնտեսական, տեխնոլոգիական և շուկայական փոփոխությունների ազդեցության գնահատումը։ Քննարկվում են էներգետիկ շուկայի զարգացման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման, ենթակառուցվածքների արդիականացման, էներգետիկ անվտանգության և համակարգի հուսալիության ապահովման հետ կապված կառավարչական խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման և էներգետիկ համակարգում նոր տեխնոլոգիաների ներգրավման հետևանքով կառավարման մեխանիզմների վերափոխման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կազմակերպչական կառուցվածքի ուժեղ և թույլ կողմերը, բացահայտել կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները և ձևակերպել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել համակարգի ավելի ճկուն, թափանցիկ և արդյունավետ կառավարմանը։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև ռազմավարական կառավարման հեռանկարը, քանի որ էներգետիկ ոլորտի որոշումները հաճախ ունեն երկարաժամկետ ազդեցություն տնտեսության, ենթակառուցվածքների և ազգային անվտանգության վրա։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ուղղված լինել կառավարման մակարդակների միջև փոխգործակցության կատարելագործմանը, որոշումների կայացման գործընթացների արդյունավետացմանը, պատասխանատվության մեխանիզմների հստակեցմանը և էներգետիկ քաղաքականության իրականացման ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկ ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման և կարգավորման համակարգերի ներկայացուցիչներին, տնտեսագետներին, կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի էներգետիկ համակարգի կառավարման կազմակերպչական խնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների վերաբերյալ։

Agriculture

Գիտական աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսության ոլորտում գործող տնտեսավարող սուբյեկտների վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման կազմակերպատնտեսական, կառավարչական և սոցիալ-հոգեբանական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասան Ռազավի նահանգի գյուղատնտեսական Ջիհադ կազմակերպության գործունեության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, վարչակառավարչական անձնակազմի գործառույթները, աշխատանքային պարտականությունների բաշխման սկզբունքները և կառավարչական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային ռեսուրսների կառավարման կատարելագործմանը, աշխատակիցների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, աշխատանքային արտադրողականության բարձրացմանը և կազմակերպության ռազմավարական նպատակների իրականացման գործընթացում կառավարչական անձնակազմի դերակատարությանը։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության ոլորտի կառավարման առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված արտադրության սեզոնայնությամբ, բնական և կլիմայական գործոնների ազդեցությամբ, նյութատեխնիկական ռեսուրսների սահմանափակությամբ, գյուղատնտեսական արտադրության ռիսկայնությամբ և կազմակերպական գործընթացների բազմազանությամբ։ Քննարկվում են կառավարչական աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, մասնավորապես՝ կազմակերպական կառուցվածքը, ղեկավարության ոճը, աշխատակիցների մոտիվացիան, մասնագիտական պատրաստվածությունը, աշխատանքի գնահատման համակարգը, տեղեկատվական ապահովվածությունը և որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումներին, կառավարման գործառույթների համակարգմանը, ստորաբաժանումների միջև համագործակցության ամրապնդմանը և կազմակերպության ներսում հաղորդակցական գործընթացների կատարելագործմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունքների գնահատման չափանիշների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով աշխատանքի որակը, ժամանակային և նյութական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, առաջադրված խնդիրների կատարման աստիճանը և կազմակերպության ընդհանուր գործունեության արդյունքները։ Դիտարկվում են աշխատակիցների խրախուսման և մոտիվացիայի մեխանիզմները, նյութական և ոչ նյութական խթանների կիրառման հնարավորությունները, մասնագիտական վերապատրաստման ծրագրերի նշանակությունը և աշխատանքային միջավայրի բարելավման ազդեցությունը կառավարչական արդյունավետության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Իրանի գյուղատնտեսական կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին, տարածաշրջանային կառույցների գործունեության կազմակերպմանը և Խորասան Ռազավի նահանգի սոցիալ-տնտեսական ու գյուղատնտեսական պայմանների ազդեցությանը վարչակառավարչական գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում կառավարման ապակենտրոնացման, պատասխանատվության հստակ բաշխման, վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրման և կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Կարևորվում են կազմակերպական մշակույթի ձևավորումը, աշխատակիցների մասնակցությունը կառավարչական որոշումների մշակմանը, ղեկավարների մասնագիտական և առաջնորդական հմտությունների զարգացումը, ինչպես նաև մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման պայմանների ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները, կազմակերպական բարեփոխումների իրականացման հնարավորությունները և վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի կատարելագործմանն ուղղված գործնական առաջարկությունների մշակման հիմնախնդիրները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել գյուղատնտեսության ոլորտում մարդկային ռեսուրսների կառավարման, կազմակերպական զարգացման և վարչական գործունեության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ագրարային ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման և աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։