[Документы, относящиеся к конфликту между грузинским и армянским правительствами с октября по декабрь 1918 года]

History

Հրատարակությունը նվիրված է հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ և հեղափոխական շարժման մասնակից Բոգդան Կնունյանցի կյանքին, գործունեությանը և պատմական ժառանգությանը վերաբերող գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Մատենագիտական ցանկի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին ծանոթացնել գործչի կենսագրության, գաղափարական հայացքների, հասարակական գործունեության և ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար կարևոր գրական աղբյուրներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի առանձնահատկություններին, հեղափոխական շարժումների զարգացմանը և դրանցում Կնունյանցի ունեցած մասնակցությանը։ Ներկայացվող գրականությունը կարող է ընդգրկել կենսագրական ուսումնասիրություններ, պատմագիտական աշխատություններ, հուշագրություններ, պարբերական մամուլի հրապարակումներ, փաստագրական նյութեր և այլ աղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նրա գործունեության տարբեր կողմերը։ Կարևորվում են պատմական իրադարձությունների լուսաբանման աղբյուրագիտական մոտեցումները, ժամանակակիցների վկայությունների նշանակությունը և գործչի գաղափարական ու կազմակերպական գործունեության գնահատման տարբեր տեսանկյունները։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը նպաստում է համապատասխան հրատարակությունների որոնմանը, պատմական տեղեկությունների համադրմանը և հետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ քաղաքական մտքի զարգացման, հասարակական շարժումների ձևավորման և ժամանակաշրջանի գաղափարական պայքարի ուսումնասիրության հնարավորություններին։ Հրատարակությունն ունի ճանաչողական, տեղեկատվական և գիտաօժանդակ նշանակություն՝ ծառայելով որպես ուղեցույց տվյալ պատմական ժամանակաշրջանի և նշանավոր գործչի կենսագրության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, հասարակական-քաղաքական մտքի պատմության հետազոտողների, մանկավարժների, ուսանողների և հայոց նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է աստիճանային օրենքով անհամասեռ առաձգական կիսատարածության համար խառը եզրային խնդիրների որոշակի դասի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում առաձգական միջավայրերի մաթեմատիկական մոդելավորումն է, երբ նյութի հատկությունները տարածության մեջ հաստատուն չեն և փոփոխվում են ըստ նախապես սահմանված աստիճանային կախվածության։ Նման միջավայրերի հետ կապված խնդիրները զգալիորեն բարդ են դասական համասեռ առաձգական մարմինների խնդիրների համեմատ, քանի որ նյութի ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխականությունը անմիջականորեն ազդում է լարվածությունների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի բաշխման վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են խառը եզրային պայմաններով խնդիրներ, որոնց դեպքում կիսատարածության սահմանային մակերևույթի տարբեր հատվածներում կարող են տրվել տարբեր տիպի պայմաններ՝ կապված տեղաշարժերի, լարումների կամ դրանց համակցությունների հետ։ Նման խնդիրների լուծումը պահանջում է առաձգականության տեսության հավասարումների, սահմանային պայմանների և անհամասեռ միջավայրի հատկությունների համատեղ վերլուծություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է մաթեմատիկական լուծումների կառուցումը և դրանց հատկությունների հետազոտությունը՝ հաշվի առնելով նյութի անհամասեռության աստիճանային բնույթը։ Աշխատանքը կարող է ներառել հատուկ մաթեմատիկական մեթոդների և փոխակերպումների կիրառում, որոնք հնարավորություն են տալիս բարդ եզրային խնդիրը բերել ավելի հարմար վերլուծական ձևի։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել տարբեր մեխանիկական համակարգերում անհամասեռ առաձգական մարմինների վարքագիծը նկարագրելու, լարվածադեֆորմացիոն վիճակը գնահատելու և կիրառական խնդիրների լուծման համար։ Թեման առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այնպիսի ոլորտների համար, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նյութի հատկությունների տարածական փոփոխությունը, օրինակ՝ ինժեներական կառուցվածքների, կոմպոզիտային նյութերի, երկրամեխանիկայի և առաձգական միջավայրերի մոդելավորման ժամանակ։ Աշխատությունը հիմնականում ունի տեսական և մաթեմատիկական բնույթ և կարող է հետաքրքրել առաձգականության տեսությամբ, դիֆերենցիալ հավասարումներով, եզրային խնդիրներով և կիրառական մեխանիկայով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին ու բարձր կուրսերի ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես անհամասեռ միջավայրերի մաթեմատիկական նկարագրման և խառը եզրային խնդիրների լուծման տեսական մեթոդների զարգացման տեսանկյունից։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը և այդ ոլորտում առկա հիմնական հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցության խթանման և նորարարության տարածման կարևոր գործոն, իսկ դրա պետական կարգավորումը՝ որպես այնպիսի մեխանիզմների ամբողջություն, որոնց միջոցով պետությունը սահմանում է տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության իրավական և տնտեսական պայմանները։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման և զարգացման տեսական ու մեթոդաբանական հիմքերին, ձեռնարկատիրության պետական աջակցության և վերահսկողության սկզբունքներին, ինչպես նաև գործարար միջավայրի վրա վարչական, հարկային, իրավական և տնտեսական կարգավորումների ազդեցությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետությունում գործող օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին, դրանց արդյունավետությանը և գործարարության զարգացման համար ստեղծվող հնարավորություններին ու սահմանափակումներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության առանձնահատկությունների, շուկայական մրցակցության պայմանների, հարկային քաղաքականության, լիցենզավորման և պետական վերահսկողության, ձեռնարկատերերի իրավունքների պաշտպանության և վարչարարական բեռի հետ կապված խնդիրների վերլուծություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև այն հարցին, թե որքանով են պետական կարգավորման գործող գործիքները համապատասխանում ժամանակակից տնտեսական պահանջներին և նպաստում ձեռնարկատիրական ակտիվության աճին։ Հետազոտության ընթացքում ներկայացված խնդիրների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն ուղղությունները, որոնց կատարելագործումը կարող է նպաստել ավելի բարենպաստ և կանխատեսելի գործարար միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ կարգավորումը կարող է նպաստել ներդրումների ակտիվացմանը, մրցակցային միջավայրի բարելավմանը, նոր ձեռնարկությունների ստեղծմանը և տնտեսական աճի ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության և գործարար միջավայրի զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։

Geography

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում Արաքսի ավազանի գետերի էքստրեմալ ելքերի հաշվարկին և դրանց հետ կապված ռիսկերի գնահատմանը։ Թեման վերաբերում է այն հիդրոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը, որոնց ժամանակ գետերում դիտվում են սովորականից զգալիորեն բարձր կամ ցածր ջրի ելքեր, և դրանց հնարավոր ազդեցությանը բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսության ու ջրային էկոհամակարգերի վրա։ Աշխատանքը 2014 թվականին պաշտպանված աշխարհագրական գիտությունների թեկնածուական հետազոտություն է՝ Երևանի պետական համալսարանի շրջանակում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Արաքսի ավազանի գետերի հիդրոլոգիական դիտարկումների և բազմամյա տվյալների վերլուծությունը՝ գետային հոսքի ծայրահեղ արժեքների կրկնելիությունը, փոփոխականությունը և տարածական առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Արաքսի ավազանը Հայաստանի ջրային համակարգի առանցքային հատվածներից է․ Հայաստանի տարածքի մոտ 76%-ը պատկանում է Արաքսի ավազանին, իսկ Արաքսը Հայաստանի տարածքում անցնում է շուրջ 192 կմ՝ ունենալով մոտ 22,560 կմ² ջրահավաք տարածք։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գետերի բացարձակ առավելագույն և նվազագույն ելքերը, դրանց ձևավորման բնական և մարդածին գործոնները, ինչպես նաև ծայրահեղ հոսքերի ժամանակային փոփոխությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի գարնանային վարարումների, տեղատարափ տեղումների, ձնհալի և այլ հիդրոօդերևութաբանական գործընթացների ազդեցության գնահատումը գետային հոսքի վրա։ Արաքսի ավազանի գետերի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ծայրահեղ հոսքերի ձևավորման վրա կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոնները, իսկ տարբեր գետերում առավելագույն և նվազագույն հոսքերի փոփոխության միտումները կարող են էապես տարբերվել։ Ռիսկի գնահատման բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս հիդրոլոգիական ծայրահեղ երևույթները կապել դրանց հնարավոր հետևանքների հետ՝ գնահատելով ջրհեղեղների, գետային վարարումների, ջրային ռեսուրսների պակասի և այլ վտանգների նկատմամբ տարածքների խոցելիությունը։ Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի գետերին բնորոշ են սեզոնային հոսքի զգալի տատանումները՝ գարնանային վարարումներ և ամռանը համեմատաբար ցածր ջրայնություն։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական հիդրոլոգիական մեթոդներ, հավանականությունների տեսություն, էքստրեմալ արժեքների շարքերի վերլուծություն, կրկնելիության ժամանակաշրջանների գնահատում և ռիսկի քանակական գնահատման մեթոդներ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրհեղեղների և վարարումների կանխատեսման ու ռիսկի նվազեցման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման և բնակավայրերի տարածական պլանավորման համար։ Թեմայի արդիականությունը պահպանվում է նաև կլիմայի փոփոխության պայմաններում, քանի որ ջերմաստիճանի և տեղումների փոփոխությունները կարող են ազդել գետային հոսքի ռեժիմի և ծայրահեղ հիդրոլոգիական երևույթների բնույթի վրա։

Biology

Այս աշխատությունը նվիրված է սպիտակ մագլցող բույսի (Bryonia alba) կենսաակտիվ նյութերի ազդեցության մոլեկուլային և նեյրոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ցիկլիկ ադենոզինմոնոֆոսֆատի (cAMP) համակարգի և նեյրոմեդիատորային ամինաթթուների սինապսային ակտիվության վրա ունեցած ազդեցությանը։ Վերլուծվում են բույսի կենսաքիմիական բաղադրիչների փոխազդեցությունները բջջային ազդանշանային ուղիների հետ, երկրորդային սուրհանդակների կարգավորիչ դերը և նեյրոնային հաղորդակցության մոդուլացիան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրգռիչ և արգելակիչ նեյրոմեդիատորների հավասարակշռությանը, սինապսային պլաստիկությանը և կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխություններին՝ բույսի ակտիվ նյութերի ազդեցության պայմաններում։ Աշխատությունը համադրում է կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և փորձարարական տվյալները՝ բացահայտելով հնարավոր թերապևտիկ կիրառությունների և ֆարմակոդինամիկ հատկությունների հիմքերը։ Ներկայացված վերլուծությունները կարող են օգտակար լինել ֆարմակոլոգների, նեյրոբիոքիմիկների, ֆիզիոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բուսական ծագման կենսաակտիվ նյութերի ազդեցությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Sociology

Այս աշխատանքը հանդիսանում է «Հեռուստաժուռնալիստի վարպետություն» դասընթացի ծրագրային ուղեցույց, որը նախատեսված է հեռուստալրագրության ոլորտում տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների ձևավորման ու զարգացման համար։ Այն ներկայացնում է դասընթացի կառուցվածքը, նպատակներն ու խնդիրները, ուսուցման փուլերը և հիմնական թեմատիկ ուղղությունները՝ ընդգրկելով հեռուստատեսային լրագրության առանձնահատկությունները, տեղեկատվության հավաքման և մշակման մեթոդները, հարցազրույցների անցկացման տեխնիկան, ռեպորտաժի և սյուժեի կառուցման սկզբունքները, ինչպես նաև էթիկական և մասնագիտական չափանիշները, որոնք պարտադիր են մեդիա ոլորտում աշխատող լրագրողի համար։ Ուղեցույցում հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեռուստալրագրողի խոսքային և տեսողական հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, օպերատորական աշխատանքի հետ համագործակցությանը, ինչպես նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը հեռուստատեսային արտադրության գործընթացում։ Ներկայացվում են նաև գործնական առաջադրանքներ, վարժություններ և գնահատման չափանիշներ, որոնք նպաստում են ուսանողների մասնագիտական կարողությունների ամրապնդմանը և իրական մեդիա միջավայրին պատրաստ լինելուն։ Միաժամանակ ընդգծվում է հեռուստալրագրության սոցիալական պատասխանատվությունը, հանրային տեղեկատվության ճշգրիտ և օբյեկտիվ մատուցման կարևորությունը, ինչպես նաև արագ փոփոխվող մեդիա դաշտում մրցունակ լինելու անհրաժեշտությունը։