Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Հայաստանի ազգային գրադարանի 2019 թ. ծրագիրը
Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2019 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների կազմակերպված ծրագիրը՝ ընդգրկելով գրադարանային հավաքածուների հաշվառման, պահպանության, մշակման, սպասարկման, մատենագիտական գործունեության, թվայնացման և մշակութային ծրագրերի հիմնական ուղղությունները։ Այն գործնական և կազմակերպչական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որի միջոցով համակարգվում են տարվա ընթացքում իրականացվելիք աշխատանքները, սահմանվում են առաջնահերթ խնդիրները և համապատասխան ստորաբաժանումների գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման և վերակազմակերպման աշխատանքներին, այդ թվում՝ ռուսերեն գրքային հավաքածուի վերահաշվառմանը և գրադարանին միացված Գրապալատի հավաքածուի վերագրանցման ու վերահաշվառման գործընթացին։ Ծրագրային աշխատանքների շրջանակում կարևորվում են ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, պահպանությունը և հանրությանը հասանելի դարձնելը, ինչպես նաև գրադարանային տեղեկատվական ռեսուրսների շարունակական զարգացումը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու գրադարանի տարբեր բաժինների գործառույթների, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպման, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի և գրադարանային հավաքածուների կառավարման վերաբերյալ։ Կարևոր ուղղություններից են նաև մշակութային և գիտական միջոցառումների կազմակերպումը, գրքի և ընթերցանության հանրահռչակումը, ցուցահանդեսային գործունեությունը և մասնագիտական համագործակցության զարգացումը։ Տարվա ծրագրային գործունեությունն առանձնահատուկ նշանակություն ուներ նաև հաստատության պատմության տեսանկյունից, քանի որ 2019 թվականին նշվում էր պետական գրադարանային կարգավիճակի ձևավորման հետ կապված պատմական իրադարձության 100-ամյակը։ Այդ հանգամանքը հնարավորություն էր տալիս գրադարանի ընթացիկ աշխատանքները համադրել նրա պատմական ժառանգության ներկայացման և հանրահռչակման նախաձեռնությունների հետ։ Ծրագիրը կարևոր սկզբնաղբյուր է գրադարանագիտության և մշակութային կառավարման ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է կոնկրետ ժամանակաշրջանում ազգային գրադարանի առջև դրված կազմակերպչական, մասնագիտական և մշակութային խնդիրները։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս հետագա տարիների ծրագրերի ու հաշվետվությունների հետ համադրությամբ ուսումնասիրելու գրադարանի գործունեության առաջնահերթությունների փոփոխությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներգրավումը և ազգային գրադարանային համակարգի զարգացման միտումները։
Updated: 2026-09-22
Chemistry
Катализируемая основанием внутримолекуля циклизация четвертичных аммониевых солей, содержащих π² группы наряду с π⁴ фрагментами различного типа
Աշխատությունը նվիրված է տարբեր կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող չորրորդային ամոնիումային աղերի ներմոլեկուլային ցիկլացման ռեակցիաների տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով հիմքային միջավայրում ընթացող փոխարկումների օրինաչափությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն օրգանական համակարգերն են, որոնց մոլեկուլային կառուցվածքում միաժամանակ առկա են տարբեր աստիճանի չհագեցվածությամբ π-էլեկտրոնային հատվածներ, որոնց փոխադարձ դիրքը և էլեկտրոնային բնույթը կարող են էական ազդեցություն ունենալ օղակային կառուցվածքների առաջացման ուղղության և ընտրողականության վրա։ Քննվում է սկզբնական միացությունների կառուցվածքի և ռեակցիոն ունակության միջև փոխկապակցվածությունը՝ առանձնացնելով ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթի, չհագեցած հատվածների կառուցվածքի և տարածական դասավորության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տիպի π⁴-հատվածների ազդեցության համեմատական գնահատմանը՝ պարզելու համար, թե կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ ներմոլեկուլային փոխազդեցությունների և հետագա ցիկլացման ընդհանուր բնույթի վրա։ Ուսումնասիրվում են հնարավոր միջանկյալ վիճակների և նոր կապերի ձևավորման վերաբերյալ մեխանիստական պատկերացումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ռեակցիաների ուղղությունը պայմանավորող հիմնական գործոնները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացվող ցիկլային օրգանական միացությունների կառուցվածքի հաստատումը և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ ժամանակակից անալիտիկ և սպեկտրային մեթոդների ընդհանուր հնարավորությունների կիրառմամբ։ Տարբեր կառուցվածքով սկզբնական նյութերի վարքի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կառուցվածք–ռեակցիոնունակություն հարաբերությունները և ձևակերպել համապատասխան փոխարկումների ընդհանուր օրինաչափություններ։ Հետազոտությունն ունի նշանակություն հետերոցիկլային և սինթետիկ օրգանական քիմիայի համար, քանի որ ներմոլեկուլային ցիկլացման գործընթացները կարևոր դեր ունեն կառուցվածքային բարդություն ունեցող օրգանական միացությունների նոր դասերի ուսումնասիրության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմների, չհագեցած համակարգերի քիմիայի, չորրորդային ամոնիումային միացությունների և հետերոցիկլային քիմիայի մոտեցումները՝ բազմաֆունկցիոնալ մոլեկուլներում ընթացող ներմոլեկուլային փոխարկումների կառուցվածքային օրինաչափությունները պարզաբանելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22
History
Armenian Golgotha
Armenian Golgotha աշխատությունը ներկայացնում է ականատեսի հուշագրական վկայություն՝ նվիրված Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնություններին, տեղահանություններին և կործանիչ քաղաքականությանը՝ ընդգրկելով հատկապես Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների իրադարձությունները և դրանց անմիջական հետևանքները։ Նյութում նկարագրվում են հեղինակի անձնական փորձառությունները, ձերբակալությունները, աքսորի ճանապարհները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնցում հայ համայնքները ենթարկվել են համակարգված ոչնչացման քաղաքականությանը՝ միաժամանակ ներկայացնելով դիմադրության, փրկության և մարդկային գոյատևման առանձին դրվագներ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև որպես պատմական աղբյուր, քանի որ համադրում է անձնական դիտարկումները լայն պատմական համատեքստի հետ՝ օգնելով վերականգնել ցեղասպանության ընթացքի մանրամասները և հասկանալ դրա սոցիալական ու քաղաքական մեխանիզմները։ Գրքում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում մարդկային փորձառության, հիշողության և պատմական ճշմարտության պահպանման թեման, ինչը այն դարձնում է նշանակալի վկայագրական աղբյուր ինչպես պատմագիտության, այնպես էլ ցեղասպանության ուսումնասիրությունների համար։
Updated: 2026-09-15
Finance
Տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության ֆինանսական արդյունքների վերլուծությունը
Նվիրված է կազմակերպությունների գործունեության ֆինանսական արդյունքների ձևավորման, գնահատման և մեկնաբանման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, հաշվապահության և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են ֆինանսական արդյունքների վերլուծության հիմնական մոտեցումները՝ եկամուտների, ծախսերի և շահույթի կառուցվածքային վերլուծություն, շահութաբերության ցուցանիշների գնահատում, ինչպես նաև ֆինանսական արդյունքների վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների բացահայտում, բացատրվում է ֆինանսական հաշվետվությունների՝ շահույթի և վնասի հաշվետվության, հաշվեկշռի և դրամական հոսքերի հաշվետվության դերը վերլուծության գործընթացում, մանրամասն քննարկվում են շահութաբերության ցուցանիշները՝ համախառն, գործառնական և զուտ շահույթ, ինչպես նաև կապիտալի վերադարձելիության և ակտիվների արդյունավետության գործակիցները, աշխատությունը անդրադառնում է նաև ֆինանսական արդյունքների դինամիկ վերլուծությանը՝ ժամանակային շարքերի և համեմատական մեթոդների կիրառմամբ, ինչպես նաև պլանավորված և փաստացի արդյունքների շեղումների գնահատմանը, ներկայացվում են վերլուծության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների կայացման մոտեցումները և կազմակերպության արդյունավետության բարձրացման ուղիները, գրքում ընդգծվում է ֆինանսական վերլուծության դերը ռազմավարական պլանավորման, ներդրումային որոշումների և ձեռնարկության մրցունակության ապահովման գործընթացներում, աշխատությունը համադրում է տեսական մեթոդաբանությունը և գործնական վերլուծական գործիքները՝ ձևավորելով ֆինանսական արդյունքների գնահատման ամբողջական համակարգ։
Updated: 2026-09-11
Finance
Ֆինանսական հսկողության հիմնախնդիրները ՀՀ բանկային համակարգում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ֆինանսական հսկողության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով բանկերի ֆինանսական կայունության, հուսալիության, թափանցիկության և ռիսկերի արդյունավետ կառավարման ապահովման անհրաժեշտությունը։ Ֆինանսական հսկողությունը բանկային համակարգի բնականոն գործունեության առանցքային պայմաններից է, քանի որ բանկերի կողմից ներգրավված և տեղաբաշխված ֆինանսական միջոցների մեծ ծավալները պահանջում են շարունակական վերահսկողություն, հաշվետվողականություն և prudential պահանջների պահպանում։ ՀՀ-ում բանկերի գործունեության նկատմամբ վերահսկողության բացառիկ իրավասությունը վերապահված է Կենտրոնական բանկին, որը սահմանում է բանկերի գործունեության հիմնական կարգավորիչ պահանջները, իրականացնում լիցենզավորում, վերահսկում ֆինանսական խմբերի գործունեությունը և անհրաժեշտության դեպքում կիրառում պատասխանատվության միջոցներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ֆինանսական հսկողության տեսական հիմքերը, դրա կազմակերպման սկզբունքները և բանկային համակարգում կիրառվող վերահսկողական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկերի կապիտալի բավարարության, իրացվելիության, ակտիվների որակի, վարկային ռիսկի, շուկայական և գործառնական ռիսկերի, շահութաբերության ու ֆինանսական կայունության ցուցանիշների վերահսկմանը։ ՀՀ ԿԲ-ն կարգավորման շրջանակում սահմանում է կապիտալի և իրացվելիության պահանջներ, ինչպես նաև ռիսկերի կառավարման և կորպորատիվ կառավարման չափանիշներ, որոնք ուղղված են հնարավոր կորուստների կլանման կարողության և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովմանը։ Կարևոր ուղղություն է բանկերի ներքին հսկողության համակարգի ուսումնասիրությունը։ Բանկերը պարտավոր են ունենալ ներքին հսկողություն իրականացնող համապատասխան կառուցվածքային ստորաբաժանում, իսկ Կենտրոնական բանկը սահմանում է այդ համակարգի իրականացման նվազագույն պայմանները։ Ներքին հսկողության արդյունավետությունը կարևոր է ֆինանսական հաշվետվությունների արժանահավատության, ներքին ռիսկերի բացահայտման, խարդախությունների կանխարգելման և կառավարչական որոշումների որակի բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև արտաքին վերահսկողության և ներքին հսկողության փոխկապակցվածությունը։ ՀՀ ԿԲ-ն կիրառում է ինչպես հեռակա, այնպես էլ տեղում վերահսկողության մեխանիզմներ․ հեռակա վերահսկողության ընթացքում վերլուծվում են բանկերի հաշվետվությունները, ֆինանսական ցուցանիշները և ռիսկային պրոֆիլները, իսկ տեղում ստուգումների միջոցով գնահատվում են ներքին գործընթացները, կառավարման համակարգերը և ռիսկերի կառավարման գործելակերպը։ Ժամանակակից վերահսկողության կարևոր առանձնահատկություններից է ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումը, որի շրջանակում վերահսկողական ռեսուրսներն առավելապես ուղղվում են բարձր ռիսկայնություն ունեցող ոլորտներին և կազմակերպություններին։ ՀՀ ԿԲ-ն այս մոտեցումը կիրառում է 2020 թվականից՝ նպատակ ունենալով ավելի վաղ բացահայտել հնարավոր խնդիրները և ժամանակին նվազեցնել դրանց ազդեցությունը ֆինանսական համակարգի վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկային համակարգի թվայնացման, նոր ֆինանսական ծառայությունների, կիբեռռիսկերի, տվյալների որակի, սպառողների պաշտպանության և ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածության հետևանքով առաջացող վերահսկողական նոր մարտահրավերներին։ 2026-2028 թվականների համար ՀՀ ԿԲ-ի կողմից սահմանված վերահսկողական առաջնահերթությունները ևս ընդգծում են նոր և առկա ռիսկերի նկատմամբ բանկերի դիմակայունության բարձրացման և համապատասխան վերահսկողական կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է բացահայտել գործող ֆինանսական հսկողության համակարգի արդյունավետության սահմանափակումները և մշակել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ հաշվի առնելով միջազգային վերահսկողական չափանիշները և ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկությունները։ Այդ ուղղությունները կարող են ներառել ռիսկերի վաղ հայտնաբերման մեխանիզմների կատարելագործումը, վերահսկողական տվյալների վերլուծության զարգացումը, ներքին հսկողության համակարգերի ամրապնդումը, հաշվետվողականության և թափանցիկության բարձրացումը և վերահսկողության տեխնոլոգիական գործիքների ընդլայնումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ՀՀ բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը, հնարավոր ճգնաժամային իրավիճակների կանխարգելմանը և բանկերի նկատմամբ հասարակության ու ներդրողների վստահության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, աուդիտորներին, պետական կարգավորող մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և ֆինանսական ու բանկային ուղղությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-10
Other Subjects
Կարտոֆիլի վիրուսազերծ տնկանյութի սորտաթարմացման ժամկետների ուսումնասիրությունը ՀՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում
Գրքում ուսումնասիրվում է կարտոֆիլի վիրուսազերծ տնկանյութի սորտաթարմացման ժամկետների արդյունավետությունը Հայաստանի Հանրապետության նախալեռնային գոտու պայմաններում, վերլուծվում են սերմանյութի որակի պահպանման, վիրուսային վարակների տարածման և բերքատվության նվազման միջև կապերը, դիտարկվում են տարբեր սորտերի կենսաբանական առանձնահատկությունները և դրանց դիմացկունությունը վիրուսային հիվանդությունների նկատմամբ, ներկայացվում են սերմնարտադրության և վերարտադրության փուլերը, ինչպես նաև տնկանյութի պարբերական թարմացման անհրաժեշտության գիտական հիմքերը, գնահատվում են ագրոկլիմայական պայմանների ազդեցությունը մշակաբույսի առողջության և արտադրողականության վրա, կիրառվում են դաշտային փորձարկումների և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ օպտիմալ թարմացման ժամկետների որոշման համար, առաջարկվում են գործնական լուծումներ՝ ուղղված կարտոֆիլի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, հիվանդությունների կանխարգելմանը և գյուղատնտեսական կայուն զարգացման ապահովմանը, աշխատանքը միավորում է ագրոբիոլոգիական, վիրուսաբանական և արտադրական մոտեցումները՝ ծառայելով որպես կիրառական ուղեցույց գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-17