Եղբայրը եղբոր դեմ

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 2018 թվականի ընթացքում Հայաստանի ազգային գրադարանի կողմից իրականացված աշխատանքների և գործունեության արդյունքների ամփոփ նկարագիրը։ Այն կազմվել է որպես տարեկան հաշվետվություն և հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաշվետու ժամանակահատվածում գրադարանի հիմնական ուղղություններով իրականացված աշխատանքների, ձեռքբերումների և կազմակերպչական գործընթացների մասին։ Նման հաշվետվությունը կարևոր է գրադարանի գործունեության ամբողջական պատկերը վերականգնելու համար, քանի որ գրադարանային աշխատանքը ներառում է ոչ միայն ընթերցողների սպասարկում և գրականության տրամադրում, այլև հավաքածուների համալրում, գրքերի և այլ տեղեկատվական նյութերի մշակում, պահպանություն, մատենագիտական աշխատանք, թվայնացում, մշակութային միջոցառումների կազմակերպում և գիտատեղեկատվական ծառայությունների զարգացում։ Հաշվետվությունը կարող է ներկայացնել գրադարանի ֆոնդերի համալրման և պահպանման, գրադարանային սպասարկման, մատենագիտական ու տեղեկատու-մատենագիտական գործունեության, հրատարակչական աշխատանքների և մասնագիտական համագործակցության արդյունքները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ազգային գրադարանային ժառանգության պահպանման և հասանելիության ընդլայնման ուղղությունը, որի շրջանակում ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նյութերը թվայնացնել և դրանք հասանելի դարձնել ավելի լայն լսարանի։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես ինստիտուցիոնալ պատմության աղբյուր, քանի որ փաստագրում է որոշակի տարվա ընթացքում կատարված աշխատանքները և հնարավորություն է տալիս հետագայում համեմատել գործունեության ցուցանիշներն ու զարգացման ուղղությունները։ 2018 թվականի հաշվետվությունը հրատարակվել է 2019 թվականին Հայաստանի ազգային գրադարանի կողմից։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետներին, մշակութային հաստատությունների հետազոտողներին, պատմաբաններին և Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է Հայաստանի ազգային գրադարանի տվյալ ժամանակաշրջանի գործունեության, գրադարանային ծառայությունների կազմակերպման, ֆոնդերի պահպանության և մշակութային-տեղեկատվական ծրագրերի ուսումնասիրության համար։

History

Այս գիրքը ներկայացնում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դերն ու գործունեությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1939-1945 թվականների բարդ և ճգնաժամային ժամանակաշրջանում։ Աշխատության մեջ մանրամասն ուսումնասիրվում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր, ազգային և հասարակական նախաձեռնությունները պատերազմի պայմաններում, երբ հայ ժողովուրդը ինչպես Խորհրդային Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում կանգնած էր բազմաթիվ դժվարությունների առջև։ Գիրքը լուսաբանում է Մայր Աթոռի հարաբերությունները պետական կառույցների հետ, եկեղեցու մասնակցությունը համազգային խնդիրների լուծմանը, պատերազմի հետևանքով առաջացած սոցիալական ու բարոյական մարտահրավերներին արձագանքելու ուղիները, ինչպես նաև հոգևոր կենտրոնի ջանքերը հայ ժողովրդի միասնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են պատմական փաստաթղթեր, արխիվային նյութեր, պաշտոնական գրություններ և այլ աղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել այդ տարիներին եկեղեցու ունեցած ազդեցության և պատասխանատվության մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն եկեղեցական պատմության, այլև Հայաստանի 20-րդ դարի պատմական գործընթացների ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես է հոգևոր կառույցը շարունակել իր առաքելությունը պատերազմի, քաղաքական փոփոխությունների և հասարակական ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հետազոտողների, պատմաբանների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու, ազգային ինքնության պահպանման և հայ ժողովրդի պատմական դիմադրողականության հարցերով։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է հողային ռեսուրսների կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հողերի նպատակային և կայուն օգտագործման, պահպանության ու կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում հողային ռեսուրսները դիտարկվում են որպես տնտեսական, գյուղատնտեսական, տարածքային և բնապահպանական նշանակություն ունեցող սահմանափակ բնական ռեսուրս, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է իրավական, կազմակերպական, տնտեսական և տեղեկատվական գործիքների համակցված կիրառում։ Քննության են առնվում հողային ֆոնդի կառուցվածքը, հողօգտագործման ձևերը, հողերի նպատակային նշանակությունը, սեփականության և օգտագործման հարաբերությունները, ինչպես նաև պետական ու տեղական կառավարման մարմինների գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական նշանակության հողերի արդյունավետ օգտագործմանը, չօգտագործվող կամ ոչ լիարժեք օգտագործվող տարածքների խնդիրներին, հողերի մասնատվածությանը, բերրիության պահպանմանը և հողերի դեգրադացման կանխարգելմանը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ընդգրկվել վիճակագրական և տնտեսական վերլուծությունը, հողային հաշվեկշռի տվյալների ուսումնասիրությունը, համեմատական մեթոդը, տարածական վերլուծությունը և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Քարտեզագրական և տարածական տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հողօգտագործման կառուցվածքը, տարածքային փոփոխությունները և տարբեր նշանակության հողերի բաշխման առանձնահատկությունները։ Տնտեսական մեթոդների միջոցով կարող են ուսումնասիրվել հողի արդյունավետ օգտագործման խթանները, գնահատման ու հարկման մեխանիզմները և հողային շուկայի գործունեության հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հողերի պետական հաշվառման, կադաստրային տեղեկատվության, մշտադիտարկման և կառավարման որոշումների համար անհրաժեշտ տվյալների որակի ու հասանելիության խնդիրներին։ Քննության են առնվում նաև հողերի էրոզիայի, անապատացման, աղակալման և այլ դեգրադացիոն գործընթացների կանխարգելման ու հողային ռեսուրսների վերականգնման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրություն՝ տարբեր երկրներում կիրառվող կառավարման գործիքներից տեղական պայմաններին համապատասխան մոտեցումներ առանձնացնելու նպատակով։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն հողաշինարարության, տարածքային պլանավորման, գյուղատնտեսության և բնապահպանական կառավարման համար՝ նպաստելով հողային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման, պահպանության և երկարաժամկետ կայուն կառավարման մեխանիզմների մշակմանը։

Medicine

Բժշկագիտական և կլինիկական կենսաքիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սուր վիրուսային A և B հեպատիտների ժամանակ էրիթրոցիտների թաղանթներում լիպիդների գերօքսիդացման գործընթացների և ֆոսֆոլիպիդային կազմի փոփոխությունների կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վիրուսային հեպատիտների զարգացման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, լյարդի բջիջների վնասման առանձնահատկությունները և օքսիդատիվ սթրեսի դերը հիվանդության ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էրիթրոցիտների թաղանթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հատկություններին, ֆոսֆոլիպիդների փոխանակությանը, լիպիդային գերօքսիդացման ակտիվությանը և բջջաթաղանթների կայունության փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ազատ ռադիկալային օքսիդացման գործընթացների, հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգի և թաղանթային լիպիդների քանակական ու որակական փոփոխությունների հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են սուր A և B հեպատիտների կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները, կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունները և դրանց կապը հիվանդության ծանրության աստիճանի ու օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են լիպիդների գերօքսիդացման արգասիքների որոշման, էրիթրոցիտների թաղանթների ֆոսֆոլիպիդային սպեկտրի գնահատման և ստացված տվյալների կլինիկակենսաքիմիական համեմատության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նշված ցուցանիշների հնարավոր ախտորոշիչ և կանխատեսական նշանակությանը, ինչպես նաև վիրուսային հեպատիտների ժամանակ բջջաթաղանթային խանգարումների ավելի խորքային բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վարակաբանության, հեպատոլոգիայի, կլինիկական կենսաքիմիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի և բջջային թաղանթների կենսաքիմիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ոչխարների մարսողական համակարգում հանդիպող մակաբույծների կենսաբազմազանությանը, դրանց տարածվածությանը և կենդանիների առողջության վրա ունեցած ազդեցությանը Հայաստանի տարբեր անասնապահական գոտիներում։ Նյութում վերլուծվում են հելմինթների և նախակենդանիների հիմնական խմբերը, որոնք գաղութացնում են մարսողական ուղիները՝ առաջացնելով տարբեր աստիճանի պաթոլոգիական փոփոխություններ՝ սկսած թեթև մարսողական խանգարումներից մինչև ծանր թերսնուցում և արտադրողականության նվազում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակաբույծների կենսացիկլերին, փոխանցման ուղիներին և այն էկոլոգիական գործոններին, որոնք նպաստում են դրանց տարածմանը՝ ներառյալ արոտավայրերի պայմանները, խոնավությունը, կենդանիների խտությունը և սեզոնային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ախտորոշման լաբորատոր մեթոդների կիրառությունը, կանխարգելիչ միջոցառումների՝ հակապարազիտային բուժման, արոտավայրերի ռոտացիայի և անասնապահական հիգիենայի կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել տնտեսական կորուստները և բարձրացնել կենդանիների արտադրողականությունը։

Literature

Գր. Ա. Գրիգորյանի աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական վիպերգերի և պատմական երգային բանահյուսության միջնադարյան շերտերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ժողովրդական ստեղծագործության դերը պատմական հիշողության պահպանման, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և անցյալի իրադարձությունների սերնդեսերունդ փոխանցման գործում։ Ժողովրդական վիպերգերն ու պատմական երգերը բանավոր մշակույթի կարևոր տեսակներ են, որոնցում պատմական անձանց, պատերազմների, հասարակական բախումների, հերոսական արարքների և ժողովրդի ճակատագրի մասին պատկերացումները վերածվում են գեղարվեստական պատումի։ Դրանք միավորում են պատմական հիշողությունն ու բանաստեղծական արտահայտչամիջոցները՝ փաստական իրադարձությունները ներկայացնելով ոչ միայն որպես անցյալի դեպքեր, այլև որպես համայնքի արժեքների, ձգտումների և հավաքական զգացմունքների արտահայտություն։ Միջնադարյան հայ երգային բանահյուսության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են պատմական իրադարձություններն ու հասարակական փորձառությունը վերամշակվել ժողովրդական գիտակցության մեջ, ինչ կերպ են պահպանվել հերոսության, հայրենիքի պաշտպանության, հավատարմության, կորստի և ազատության գաղափարները, ինչպես նաև ինչպես են դրանք արտացոլվել երգային պատումներում։ Այս ստեղծագործություններն առանձնանում են բանավոր փոխանցման պայմաններում ձևավորված լեզվական ու գեղարվեստական հատկանիշներով՝ կրկնություններով, ռիթմիկ կառուցվածքներով, պատկերավոր համեմատություններով, հուզական դիմումներով և պատմողական հնարքներով։ Դրանց բովանդակությունը հաճախ արտահայտում է ոչ միայն առանձին հերոսների կամ դեպքերի գնահատականը, այլև ժողովրդի բարոյական պատկերացումները, սոցիալական հարաբերությունները և պատմական փորձի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Հեղինակի ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդական երգերի՝ որպես պատմամշակութային սկզբնաղբյուրների դիտարկումը։ Դրանք կարող են լրացնել գրավոր պատմագրության տվյալները՝ ներկայացնելով այն զգացմունքային և հասարակական միջավայրը, որի մեջ ընկալվել ու պահպանվել են անցյալի իրադարձությունները։ Միաժամանակ բանահյուսական նյութը պահանջում է պատմական փաստերի և գեղարվեստական վերամշակման տարբերակում, ինչն էլ այս բնագավառի գիտական ուսումնասիրությանը հաղորդում է առանձնահատուկ նշանակություն։ Աշխատությունը կարևոր է հայ ժողովրդական բանահյուսության ժանրային համակարգի, միջնադարյան մշակույթի և ազգային պատմական հիշողության հետազոտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, պատմաբաններին, գրականագետներին, երաժշտագետներին, ազգագրագետներին և հայ միջնադարյան մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։