Երեք հրացանակիրները․ առաջին հատոր

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության շրջանակներում վերաքննության կարգով դատական ակտերի վերանայման իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է վերաքննության ինստիտուտի էությանը, նպատակներին և նշանակությանը՝ որպես դատական սխալների ուղղման, դատական պաշտպանության իրավունքի ապահովման և արդարադատության արդյունավետ իրականացման կարևոր մեխանիզմ։ Նյութում քննարկվում են վերաքննիչ վարույթի իրավական հիմքերը, վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների շրջանակը, դատական ակտերի վերանայման պայմաններն ու ընթացակարգային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կողմերի դատավարական իրավունքներն ու պարտականությունները։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են այն խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ վերաքննության իրականացման ընթացքում՝ կապված ապացույցների գնահատման, դատական ակտերի հիմնավորվածության, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի կիրառման, ինչպես նաև դատական պաշտպանության արդյունավետության ապահովման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև քաղաքացիական դատավարության ոլորտում առկա տեսական և գործնական մոտեցումները՝ բացահայտելով վերաքննության համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի դատական վերահսկողության մեխանիզմների, դատական ակտերի օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման գործընթացների ուսումնասիրման համար՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության արդիական խնդիրների ավելի խորքային ընկալմանը։

Экология

Սևանի ազգային պարկը Հայաստանի Հանրապետության ամենակարևոր պահպանվող բնապահպանական տարածքներից մեկն է, որը ստեղծվել է Սևանա լճի և նրա շրջակա էկոհամակարգերի պահպանության նպատակով։ Այն ընդգրկում է Սևանա լիճը և հարակից ափամերձ տարածքները՝ ապահովելով լճի ջրային ռեսուրսների, բուսական ու կենդանական աշխարհի պաշտպանությունը։ Սևանը Հայաստանի ամենամեծ քաղցրահամ լիճն է և ունի ռազմավարական, տնտեսական ու բնապահպանական մեծ նշանակություն։ Ազգային պարկի ստեղծման նպատակն է կանխել լճի աղտոտումը, պահպանել ջրի մակարդակը և վերականգնել բնական հավասարակշռությունը, քանի որ անցյալ տասնամյակներում մարդկային գործունեության հետևանքով լիճը ենթարկվել է էկոլոգիական ճնշումների։ Պարկի տարածքում հանդիպում են բազմաթիվ թռչնատեսակներ, այդ թվում՝ միգրացիոն և հազվագյուտ տեսակներ, ինչպես նաև ձկնատեսակներ, որոնցից հայտնի է Սևանի իշխան ձուկը։ Բուսական աշխարհը նույնպես բազմազան է և ներառում է ջրային ու ափամերձ բույսեր, որոնք կարևոր դեր ունեն էկոհամակարգի կայունության համար։ Սևանի ազգային պարկը նաև կարևոր նշանակություն ունի գիտական հետազոտությունների, էկոտուրիզմի և բնապահպանական կրթության համար։ Այստեղ իրականացվում են տարբեր ծրագրեր՝ ուղղված կենսաբազմազանության պահպանությանը և լճի էկոլոգիական վիճակի բարելավմանը։ Պարկը համարվում է Հայաստանի բնության ամենակարևոր արժեքներից մեկը, որը ոչ միայն բնական հարստություն է, այլ նաև ազգային ինքնության և մշակութային ժառանգության մաս։

Информатика

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և բանկային համակարգերի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բաշխված տեղեկատվական համակարգերի վերլուծության ու թեստավորման մեթոդների, ինչպես նաև բանկային գործընթացների ճշգրտությունն ապահովող գործիքային միջոցների մշակմանը։ Քննության են առնվում բաշխված ծրագրային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, առանձին բաղադրիչների փոխգործակցությունը, տվյալների փոխանցման և մշակման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգերի աշխատանքի հուսալիության, տվյալների ամբողջականության, գործարքների համաձայնեցվածության և ծրագրային բաղադրիչների ճիշտ փոխգործակցության ստուգմանը։ Վերլուծվում են ծրագրային ապահովման թեստավորման, սխալների հայտնաբերման, համակարգի վիճակի վերահսկման և հնարավոր խափանումների կանխարգելման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև բանկային գործառնությունների ավտոմատացման պայմաններում գործընթացների կատարման ճշգրտության ստուգման, գործարքների հաջորդականության վերահսկման և տեղեկատվական համակարգերի կայուն աշխատանքի ապահովման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակելու ծրագրային և գործիքային լուծումներ, որոնք նպաստում են բանկային տեղեկատվական համակարգերի հուսալիության և վերահսկելիության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ծրագրային ճարտարագիտության, բաշխված համակարգերի, ծրագրային ապահովման թեստավորման և բանկային տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է α,β-դեհիդրոամինաթթուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների հիման վրա նախագծված նոր միացությունների՝ խոլինէսթերազային ֆերմենտների ակտիվության վրա հնարավոր արգելակող ազդեցության կենսաքիմիական և դեղաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածության բացահայտումն է, որի միջոցով գնահատվում է, թե ուսումնասիրվող մոլեկուլների կառուցվածքային տարբերությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ ֆերմենտների հետ դրանց փոխազդեցության և կենսաբանական ակտիվության վրա։ Խոլինէսթերազները դիտարկվում են նյարդային համակարգում կարևոր նշանակություն ունեցող ֆերմենտների համատեքստում, իսկ դրանց ակտիվության կարգավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու խոլիներգիկ գործընթացների կենսաքիմիական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների ֆերմենտային ակտիվության վրա ազդեցության համեմատական գնահատմանը, դրանց ընտրողականության հնարավոր տարբերություններին և մոլեկուլային կառուցվածքի այն առանձնահատկություններին, որոնք կարող են պայմանավորել կենսաբանական ազդեցության բնույթը։ Հետազոտությունը կարող է համադրել կենսաքիմիական փորձարկումների արդյունքները տեսական պատկերացումների հետ՝ նպատակ ունենալով պարզաբանելու ֆերմենտ–արգելակիչ փոխազդեցությունների հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևորվում է նաև տարբեր կառուցվածքային խմբերի և տարածական առանձնահատկությունների նշանակության գնահատումը՝ առանց կենսաբանական ակտիվությունը միայն մեկ մոլեկուլային հատկանիշով պայմանավորելու։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի նպատակային նախագծման գիտական սկզբունքների զարգացման համար և կարող են նպաստել հետագա դեղաբանական հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող միացությունների առանձնացմանը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունը, այլև միացությունների ընդհանուր կենսաբանական հատկությունները, ընտրողականությունը և անվտանգության հետ կապված գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է կենսաքիմիայի, դեղաբանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման մոտեցումները՝ նպաստելով խոլինէսթերազների արգելակման մեխանիզմների և նոր կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների կառուցվածք–ակտիվություն կապերի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։

Математика

Գիրքը թվաբանության ուսուցման համար նախատեսված ծավալուն ուսումնական աշխատություն է, որը կարող էր կիրառվել դպրոցական կրթության ընթացքում մաթեմատիկական գիտելիքներ փոխանցելու և հաշվարկային հմտություններ զարգացնելու նպատակով։ Թվաբանության դասագրքերին բնորոշ նյութերը ներառում են թվերի ներկայացման և հատկությունների ուսումնասիրությունը, թվաբանական գործողությունների կանոնները, թվային հարաբերությունները և տարբեր տեսակի հաշվարկային խնդիրներ։ Այսպիսի աշխատությունները նպաստում էին սովորողների տրամաբանական մտածողության, ճշգրտության և գործնական հաշվարկներ կատարելու կարողությունների զարգացմանը։ Հրատարակության կապը Խալիպյան ուսումնարանի տպարանի հետ այն դարձնում է հետաքրքրական հայ կրթական հաստատությունների և ուսումնական գրականության պատմության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտագործվել XIX դարի հայ դպրոցներում մաթեմատիկայի դասավանդման, հայերեն գիտական ու մաթեմատիկական բառապաշարի ձևավորման և կրթական հրատարակչության զարգացման ուսումնասիրության համար։

Литература

Նիկողայոս Կարամզինի «Թշվառ Լիզան» ռուս գրականության նշանավոր սենտիմենտալ ստեղծագործություններից է, որն անդրադառնում է սիրո, մարդկային զգացմունքների, սոցիալական անհավասարության և անձնական ողբերգության թեմաներին։ Պատմության կենտրոնում գյուղացի աղջիկ Լիզան է՝ համեստ ու աշխատասեր երիտասարդ կին, որն ապրում է մոր հետ և իր աշխատանքով փորձում օգնել ընտանիքին։ Նրա կյանքը փոխվում է, երբ նա հանդիպում է ազնվական երիտասարդ Էրաստին։ Նրանց միջև առաջացած զգացմունքները սկզբում լի են ջերմությամբ, հույսերով և փոխադարձ սիրո սպասումով, սակայն տարբեր սոցիալական պայմանները, բնավորությունների առանձնահատկությունները և Էրաստի փոփոխվող վերաբերմունքը աստիճանաբար հանգեցնում են հարաբերությունների ողբերգական զարգացմանը։ Ստեղծագործությունը բացահայտում է այն հակասությունը, որը կարող է առաջանալ անկեղծ զգացմունքների և հասարակական իրականության միջև։ Լիզայի կերպարի միջոցով հեղինակը շեշտադրում է պարզության, հավատարմության և հոգևոր մաքրության արժեքը՝ հակադրելով դրանք անհետևողականությանը, եսասիրությանը և անձնական շահի ազդեցությանը։ Բնության պատկերները, հերոսուհու ապրումների մանրամասն ներկայացումը և պատմողի հուզական վերաբերմունքը ստեղծում են քնարական ու ողբերգական մթնոլորտ՝ ընթերցողին ներգրավելով կերպարների ներաշխարհի մեջ։ Կարամզինը կարևոր տեղ է հատկացնում նաև կարեկցանքի գաղափարին՝ ցույց տալով, որ հասարակական դիրքը չի որոշում մարդու զգացմունքների խորությունն ու բարոյական արժեքը։ Ստեղծագործությունը նշանակալի դեր է ունեցել ռուսական սենտիմենտալ արձակի զարգացման մեջ և նպաստել է գրականության մեջ անհատի ներաշխարհի, զգացմունքային ապրումների ու հասարակական անհավասարության հարցերի առավել ընդգծված ներկայացմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում ռուս գրականության պատմության, թարգմանական գրականության և 18-րդ դարի վերջի գեղարվեստական մտածողության ուսումնասիրության համար։