Երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի արձանագրություն, առաջին նիստ

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Համադանի և Ֆարսի շրջանների հետ կապված ֆահլավիյաթի՝ միջնադարյան իրանական տեղական լեզուներով ու բարբառներով ստեղծված բանաստեղծական ժառանգության լեզվական, գրական և պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն չափածո բնագրերն են, որոնք արժեքավոր նյութ են իրանական լեզուների պատմական զարգացման, տարածաշրջանային խոսվածքների և դասական պարսկերենի հետ դրանց փոխհարաբերությունների բացահայտման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պահպանված տեքստերի բառապաշարին, հնչյունական և քերականական առանձնահատկություններին, ձևաբանական կառուցվածքներին ու բարբառային տարրերին, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական պատկերի առանձին կողմեր։ Համադանի և Ֆարսի նյութերը դիտարկվում են ինչպես առանձին տարածաշրջանային ավանդույթների, այնպես էլ իրանական լեզվամշակութային ընդհանուր տարածքի համատեքստում։ Քննվում է ֆահլավիյաթ հասկացության պատմական բովանդակությունը, դրա կիրառությունը միջնադարյան աղբյուրներում և այդ անվան տակ պահպանված ստեղծագործությունների լեզվական պատկանելության որոշման խնդիրը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ձեռագրերում և գրական աղբյուրներում պահպանված տարբերակների տեքստաբանական քննությունը, քանի որ տեղական խոսքի առանձնահատկությունները հետագա ընդօրինակման ընթացքում կարող էին փոփոխվել կամ հարմարեցվել դասական պարսկերենի նորմերին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանաստեղծական ձևերին, պատկերային համակարգին, սիրային, փիլիսոփայական, կենցաղային և ժողովրդական մոտիվներին՝ ցույց տալով լեզվաբանական նյութի և գեղարվեստական ավանդույթի փոխկապակցվածությունը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարբեր շրջանների լեզվական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց կապերը հին և միջին իրանական լեզուների ու նոր իրանական բարբառների հետ։ Այս նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական բարբառագիտության համար, քանի որ որոշ տեղական լեզվական ձևեր առավել ամբողջական կերպով պահպանվել են հենց բանաստեղծական հատվածների միջոցով։ Միաժամանակ ֆահլավիյաթը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային մշակութային ինքնության և բանավոր ու գրավոր ավանդույթների փոխազդեցության արտահայտություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրանագիտության, պատմական լեզվաբանության, բարբառագիտության, տեքստաբանության և գրականագիտության մեթոդները՝ նպաստելով միջնադարյան Իրանի լեզվական բազմազանության և տեղական բանաստեղծական մշակույթի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Literature

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Կոստան Զարյանի գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությանը՝ «Անցորդը և իր ճամփան», «Բանկոոպը և մամութի ոսկորները» և «Նավը լեռան վրա» վեպերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Քննության են առնվում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա արձակի գաղափարագեղարվեստական ուղղվածությունը և տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպերի թեմատիկ կառուցվածքին, փիլիսոփայական ենթաշերտերին, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը, ինչպես նաև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և անհատական ազատության խնդիրներին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների սյուժետային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների հոգեբանական նկարագրերը, խորհրդանշական պատկերները և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են Կոստան Զարյանի արձակին բնորոշ լեզվաոճական միջոցները, պատկերավոր մտածողությունը, պատմողական եղանակները և եվրոպական գրական ու փիլիսոփայական ավանդույթների հետ հնարավոր առնչությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երեք վեպերի գաղափարական և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հեղինակի աշխարհընկալման դրսևորումները և ստեղծագործական զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի արձակի արդիականության, հայ գրականության մեջ նրա ինքնատիպության և ազգային ու համաշխարհային գրական գործընթացների հետ ունեցած կապերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության և Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային բազմաչափ կարգավորման համակարգերի բացարձակ կայունության ուսումնասիրությանը՝ բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդի կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն բարդ կառավարման համակարգերն են, որոնցում միաժամանակ առկա են մի քանի փոխկապակցված մուտքային և ելքային ազդանշաններ, իսկ համակարգի դինամիկան նկարագրվում է ոչ գծային կախվածություններով։ Նման համակարգերի կայունության վերլուծությունը կարևոր խնդիր է, քանի որ ոչ գծային տարրերի առկայությունը կարող է հանգեցնել հավասարակշռության վիճակի փոփոխության, տատանողական ռեժիմների առաջացման կամ համակարգի անկայուն վարքագծի։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է բացարձակ կայունության գաղափարը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել համակարգի կայունությունը ոչ գծային բնութագրերի որոշակի դասի համար՝ առանց յուրաքանչյուր կոնկրետ ոչ գծային ֆունկցիայի առանձին մանրամասն լուծման։ Բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդը դիտարկվում է որպես համակարգի կայունության անհրաժեշտ պայմանների և չափանիշների ստացման գործիք՝ հաշվի առնելով ինչպես գծային, այնպես էլ ոչ գծային բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բազմաչափ համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրությունը, որտեղ կառավարման յուրաքանչյուր ալիքի փոփոխությունը կարող է ազդել մյուս ալիքների վրա։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել համակարգի ամբողջական կառուցվածքը, փոխկապակցված փոխանցման ֆունկցիաները և դրանց ազդեցությունը կայունության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել համալիր փոփոխականի տեսության, մատրիցային փոխանցման ֆունկցիաների, հաճախականային վերլուծության, բնութագրական հավասարումների և կայունության մաթեմատիկական չափանիշների մեթոդներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների որոշմանը, որոնց դեպքում համակարգը պահպանվում է կայուն՝ արտաքին ազդեցությունների, պարամետրերի փոփոխությունների կամ թույլատրելի ոչ գծային բնութագրերի առկայության պայմաններում։ Նման մոտեցումը կարևոր է կառավարման համակարգերի հուսալիության գնահատման համար, քանի որ իրական տեխնիկական համակարգերի պարամետրերը կարող են տատանվել, իսկ ոչ գծային երևույթները՝ փոխել համակարգի դինամիկ արձագանքը։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են օգտագործվել կառավարման համակարգերի նախագծման, կայունության սահմանների որոշման, կարգավորիչների պարամետրերի ընտրության և համակարգերի աշխատանքի հուսալիության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ավտոմատ կառավարման տեսության մասնագետներին, համակարգերի և կառավարման ինժեներներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, կիբեռնետիկներին, ռոբոտատեխնիկայի և ավտոմատացման ոլորտի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Medicine

Գիտական աշխատանքը նվիրված է միզասեռական խլամիդիոզի ախտածագման, ախտորոշման և բուժման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Միզասեռական խլամիդիոզը սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներից է, որի կլինիկական նշանակությունը պայմանավորված է ինչպես հաճախ անախտանիշ ընթացքով, այնպես էլ չախտորոշված և չբուժված դեպքերում հնարավոր բարդություններով։ Հիվանդության ուսումնասիրությունը պահանջում է համալիր մոտեցում, քանի որ վարակի կլինիկական դրսևորումները կարող են տարբեր լինել, իսկ ախտորոշման արդյունավետությունը մեծապես կախված է կիրառվող լաբորատոր մեթոդի զգայունությունից և ճիշտ նմուշառումից։ Աշխատության ախտածագումնաբանական հատվածում կարող են ուսումնասիրվել վարակի հարուցչի կենսաբանական առանձնահատկությունները, օրգանիզմ ներթափանցելու և բջիջների հետ փոխազդելու մեխանիզմները, տեղային բորբոքային արձագանքը և վարակի պահպանմանը նպաստող գործոնները։ Կարևոր է նաև հասկանալ, թե ինչպես է վարակը զարգանում տարբեր օրգաններում և ինչու որոշ հիվանդների մոտ այն կարող է ընթանալ նվազ արտահայտված ախտանշաններով։ Ախտորոշման բաժնում ուշադրությունը կենտրոնացվում է ժամանակակից լաբորատոր մեթոդների վրա։ Հատուկ նշանակություն ունեն մոլեկուլային ախտորոշման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձր զգայունությամբ հայտնաբերել հարուցչի գենետիկական նյութը համապատասխան կլինիկական նմուշներում։ Ախտորոշման ճիշտ ռազմավարությունը պետք է հաշվի առնի հիվանդի գանգատները, վարակման հավանականությունը, սեռական և բժշկական անամնեզը, հնարավոր համակցված վարակները և համապատասխան հետազոտության ընտրությունը։ Առանձին խնդիր է անախտանիշ վարակների հայտնաբերումը, քանի որ արտաքին ախտանշանների բացակայությունը չի նշանակում վարակի բացակայություն և կարող է նպաստել դրա հետագա տարածմանը։ Բուժման բաժնում ուսումնասիրվում են հակամանրէային թերապիայի ժամանակակից սկզբունքները, բուժման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և բուժական մոտեցումների անհատականացման անհրաժեշտությունը։ Բուժման ընտրությունը պետք է իրականացվի բժշկի կողմից՝ հաշվի առնելով վարակման տեղակայումը, հիվանդի առանձնահատկությունները, հղիության հնարավոր առկայությունը, համակցված վարակները և գործող կլինիկական ուղեցույցները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև սեռական զուգընկերների պատշաճ գնահատումն ու վարակի փոխանցման կանխարգելումը, քանի որ միայն մեկ անձի բուժումը միշտ չէ, որ բավարար է կրկնավարակի ռիսկը նվազեցնելու համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուժումից հետո բժշկական հսկողության և անհրաժեշտության դեպքում կրկնակի հետազոտության հարցերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հիվանդության կառավարումը չի սահմանափակվում միայն դեղորայքի նշանակմամբ․ կարևոր են վաղ հայտնաբերումը, ռիսկի գնահատումը, կանխարգելիչ խորհրդատվությունը, անվտանգ սեռական վարքագծի վերաբերյալ իրազեկումը և համապատասխան բժշկական վերահսկողությունը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է միզասեռական խլամիդիոզի հայտնաբերման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտման մեջ։ Ժամանակակից ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների և ապացուցողական բժշկության վրա հիմնված բուժական ռազմավարությունների կիրառումը կարող է նպաստել բարդությունների և կրկնավարակի ռիսկի նվազեցմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հիվանդությունը դիտարկում է որպես փոխկապակցված ախտածագումնաբանական, ախտորոշիչ և բուժական խնդիրների համալիր՝ ընդգծելով վաղ հայտնաբերման, ճիշտ լաբորատոր ախտորոշման, անհատականացված բուժման և վարակի տարածման կանխարգելման նշանակությունը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և հայկական Սփյուռքի միջև հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը 1990-ական թվականներին՝ Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո ստեղծված նոր քաղաքական և հասարակական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացներն են, որոնց միջոցով անկախ հայկական պետությունը և աշխարհի տարբեր երկրներում գործող հայկական համայնքներն ու կազմակերպությունները վերակառուցեցին իրենց փոխհարաբերությունները և ձևավորեցին համագործակցության նոր օրակարգ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել անկախության առաջին տարիների քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական իրադարձությունները, դրանց ազդեցությունը Սփյուռքի հետ հարաբերությունների վրա, ինչպես նաև համահայկական կառույցների և սփյուռքյան կազմակերպությունների մասնակցությունը Հայաստանի պետականաշինության ու հասարակական կյանքի տարբեր գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սփյուռքի կողմից Հայաստանին ցուցաբերված մարդասիրական, ֆինանսական, մասնագիտական և կազմակերպական աջակցությանը, որը հատկապես կարևոր նշանակություն ունեցավ անկախության առաջին տարիների տնտեսական դժվարությունների և սոցիալական խնդիրների պայմաններում։ Կարևոր թեմաներից են նաև Արցախյան հակամարտությունը, Հայաստանի միջազգային դիրքավորումը, ազգային անվտանգության խնդիրները և դրանց շուրջ Հայաստանի ու Սփյուռքի քաղաքական ու հասարակական շրջանակների համագործակցությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Սփյուռքի ինքնակազմակերպման առանձնահատկություններին, ավանդական և նոր ձևավորվող կառույցների գործունեությանը, Հայաստանի պետական մարմինների հետ կապերի հաստատմանը և համազգային քաղաքականության ձևավորման փորձերին։ 1990-ական թվականների ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին հետագա Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների բազմաթիվ ինստիտուցիոնալ և գաղափարական հիմքեր։ Միաժամանակ դիտարկվում են համագործակցության ընթացքում առաջացած խնդիրներն ու հակասությունները՝ կապված Հայաստանի և Սփյուռքի քաղաքական առաջնահերթությունների, ինքնության ընկալումների, կազմակերպական մոտեցումների և փոխադարձ ակնկալիքների տարբերությունների հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, սփյուռքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալու անկախ Հայաստանի առաջին տասնամյակի ընթացքում ձևավորված Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերությունների բնույթը, հիմնական ուղղություններն ու պատմական նշանակությունը։

Mathematics

Сборник задач по дифференциальным уравнениям աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսումնական խնդիրների ժողովածու է, որը նախատեսված է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության գործնական յուրացման համար և ընդգրկում է ինչպես սովորական, այնպես էլ մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման բազմազան վարժություններ, այն ներկայացնում է առաջին կարգի և բարձր կարգի հավասարումներ, գծային և ոչ գծային համակարգեր, կայունության խնդիրներ, ինչպես նաև սահմանային և սկզբնական պայմաններով խնդիրների տարբեր օրինակներ, գիրքը համակարգված կերպով առաջարկում է լուծման հիմնական մեթոդներ՝ փոփոխականների բաժանում, ինտեգրման գործոններ, բնութագրական հավասարումներ և Լապլասի ձևափոխություն, միաժամանակ ներառում է աստիճանաբար բարդացող խնդիրներ, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և կիրառական մաթեմատիկական մտածողության զարգացմանը, հատկապես ֆիզիկայի, ինժեներիայի և տեխնիկական մոդելավորման ոլորտներում։