Երևան քաղաքի տարածքի էկոլոգագեոմորֆոլոգիական գնահատում

Technology

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրահաղորդման գծերի աշխատանքային գործընթացների նկարագրման համար նախատեսված Տ₂-Ս₂ մոդելի մշակմանը, տեսական հիմնավորմանը և գործնական իրականացմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են էլեկտրական էներգիայի հաղորդման ընթացքում գծերում առաջացող էլեկտրամագնիսական գործընթացները, դրանց հիմնական պարամետրերը և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում համակարգի վարքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդման գծի փոխարինման սխեմաների և մաթեմատիկական ներկայացումների ձևավորմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել լարման, հոսանքի, ակտիվ ու ռեակտիվ հզորությունների և էներգետիկական կորուստների փոփոխությունները։ Մոդելի մշակման ընթացքում հաշվի են առնվում գծի ակտիվ ու ինդուկտիվ դիմադրությունները, ունակային հատկությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են էլեկտրաէներգիայի հաղորդման արդյունավետության ու համակարգի կայունության վրա։ Քննության են առնվում ինչպես հաստատված, այնպես էլ անցումային աշխատանքային ռեժիմները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու բեռնվածքի փոփոխության, միացումների և այլ ռեժիմային փոփոխությունների ազդեցությունը էլեկտրահաղորդման գործընթացի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մաթեմատիկական հավասարումների և հաշվարկային ալգորիթմների մշակմանը, որոնց օգնությամբ հնարավոր է համակարգչային միջավայրում վերարտադրել հաղորդման գծի վարքը և համեմատել տարբեր ռեժիմների արդյունքները։ Մոդելավորման արդյունքների գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու մշակված մոտեցման ճշգրտությունը, կիրառելիության սահմանները և առավելությունները այլ հաշվարկային ներկայացումների համեմատ։ Ուսումնասիրվում են նաև մոդելի ծրագրային կամ սարքային իրականացման հնարավորությունները՝ այն էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի հաշվարկման, նախագծման և ռեժիմների վերլուծության խնդիրներում օգտագործելու նպատակով։ Հատուկ նշանակություն ունի իրական համակարգերի պարամետրերին համապատասխան մոդելի հարմարեցումը, քանի որ դա հնարավորություն է տալիս գնահատել հաղորդման գծերի տեխնիկական վիճակը, կանխատեսել ռեժիմային փոփոխությունների հետևանքները և ընտրել շահագործման նպատակահարմար պայմաններ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների զարգացման համար՝ նպաստելով հաղորդման գծերի աշխատանքի առավել ճշգրիտ վերլուծությանը, էլեկտրաէներգիայի կորուստների գնահատմանը, համակարգերի հուսալիության բարձրացմանը և էլեկտրական ցանցերի նախագծման ու շահագործման արդյունավետության բարելավմանը։

Medicine

Այս գիտական և կլինիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է նախածննդյան ախտորոշման ժամանակակից հնարավորություններին և պտղի բնածին զարգացման արատների դեպքում հղիության վարման մարտավարական մոտեցումների վերլուծությանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են պտղի զարգացման խանգարումների վաղ հայտնաբերման մեթոդները՝ ուլտրաձայնային հետազոտություն, կենսաքիմիական սկրինինգներ, գենետիկական թեստավորում և ինվազիվ ախտորոշման տեխնիկաներ, ինչպես նաև դրանց զգայունությունն ու սահմանափակումները տարբեր կլինիկական իրավիճակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկի գնահատման համակարգերին, ծնողների խորհրդատվության գործընթացին և բժշկական-էթիկական որոշումների կայացման բարդություններին։ Քննարկվում են նաև հղիության շարունակման կամ ընդհատման ցուցումները, բազմամասնագիտական թիմային մոտեցման դերը և անհատականացված բժշկական ռազմավարությունների կիրառումը՝ կախված արատի տեսակից և ծանրությունից։ Աշխատությունը ընդգծում է ժամանակակից պերինատոլոգիայի զարգացումները, որոնք ուղղված են մայրական և պտղային ելքերի բարելավմանը։

Pedagogy

Педагогика աշխատությունը մանկավարժության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կրթության և դաստիարակության տեսական հիմքերը, սկզբունքները և կազմակերպման ձևերը, այն բացատրում է ուսուցման գործընթացի կառուցվածքը, նպատակները և մեթոդները, ինչպես նաև ուսուցիչ-աշակերտ փոխհարաբերությունների մանկավարժական առանձնահատկությունները, գիրքը անդրադառնում է կրթության բովանդակության ձևավորմանը, ուսուցման մեթոդիկային, դասարանի կառավարմանը և կրթական գործընթացի արդյունավետության գնահատմանը, միաժամանակ ընդգրկելով դաստիարակության սոցիալական և հոգեբանական հիմքերը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մանկավարժության, կրթական հոգեբանության և ուսուցման մեթոդիկայի ուսումնասիրության համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է էմուլգացման գործընթացի արդյունավետության բարձրացմանը՝ տարբեր տատանողական դաշտերի համադրման միջոցով՝ ուսումնասիրելով դրանց ազդեցությունը դիսպերս համակարգերի ձևավորման, կայունության և տեխնոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Ներկայացվում են էմուլգացման տեսական հիմքերը, հեղուկ համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են էմուլսիաների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունները։ Աշխատությունում վերլուծվում են մեխանիկական, ակուստիկ, ուլտրաձայնային և այլ տատանողական ազդեցությունների կիրառման հնարավորությունները, գնահատվում է դրանց ազդեցությունը մասնիկների չափաբաշխման, խառնման ինտենսիվության, էներգածախսի և գործընթացի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական հետազոտություններին, տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացմանը և արդյունաբերական կիրառման հնարավորություններին՝ սննդի, քիմիական, դեղագործական և կոսմետիկական արտադրություններում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել քիմիական տեխնոլոգիայի, գործընթացների ինժեներիայի, նյութագիտության, սննդի և դեղագործական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև դիսպերս համակարգերի և ժամանակակից տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վերջավոր խնդիրների լուծման համար դիֆերենցիալ-պատկերային մոդելների մշակմանը և դրանց հիման վրա կիրառական ծրագրերի փաթեթի ստեղծմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մաթեմատիկական խնդիրների նկարագրությունը վերածել հաշվարկային արդյունավետ ալգորիթմների, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ լուծումներ համակարգչային եղանակով և կիրառել դրանք տարբեր բնույթի գիտատեխնիկական խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքում դիտարկվում են այնպիսի մաթեմատիկական մոդելներ, որոնցում ուսումնասիրվող գործընթացը նկարագրվում է դիֆերենցիալ հավասարումներով և համապատասխան սկզբնական կամ սահմանային պայմաններով։ Վերջավոր խնդիրների առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ անհրաժեշտ է ոչ միայն ձևակերպել գործընթացի մաթեմատիկական նկարագրությունը, այլև ապահովել դրա թվային լուծման կայունությունն ու բավարար ճշգրտությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիֆերենցիալ հավասարումների համար թվային մոտեցումների ընտրությունն ու կատարելագործումը։ Ուսումնասիրվում են հավասարումների դիսկրետացման, հաշվարկային սխալների գնահատման, լուծման կայունության և մոտարկման ճշգրտության հարցերը։ Թվային մեթոդի արդյունավետությունը գնահատվում է՝ հաշվի առնելով խնդրի կառուցվածքը, հաշվարկների ծավալը, լուծման պահանջվող ճշգրտությունը և համակարգչային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մաթեմատիկական մոդելի և դրա թվային իրականացման միջև կապը։ Տեսականորեն ստացված հավասարումները պետք է վերածվեն այնպիսի ալգորիթմների, որոնք կարող են գործնականում իրականացվել ծրագրային միջավայրում։ Այդ նպատակով մշակվում են հաշվարկային ընթացակարգեր, որոնք ներառում են սկզբնական տվյալների մուտքագրում, մաթեմատիկական մոդելի պարամետրերի սահմանում, թվային հաշվարկների իրականացում, արդյունքների ստուգում և վերջնական տվյալների ներկայացում։ Հետազոտության կիրառական բաղադրիչը կապված է ծրագրային փաթեթի ստեղծման հետ։ Փաթեթը նախատեսված է մշակված մոդելների և թվային մեթոդների ավտոմատացված կիրառման համար և կարող է ներառել առանձին ծրագրային մոդուլներ՝ տարբեր տեսակի խնդիրների լուծման նպատակով։ Այդպիսի համակարգը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել կրկնվող հաշվարկների ժամանակային ծախսերը, պարզեցնել օգտվողի աշխատանքը և ապահովել նույն մեթոդների բազմակի կիրառումը տարբեր սկզբնական տվյալների դեպքում։ Ծրագրային փաթեթի մշակման ընթացքում կարևոր է ոչ միայն հաշվարկային ալգորիթմների իրականացումը, այլև ծրագրի կառուցվածքի հստակությունը, մոդուլայնությունը և ընդլայնման հնարավորությունը։ Լավ կազմակերպված ծրագրային համակարգը պետք է հնարավորություն տա անհրաժեշտության դեպքում ավելացնել նոր մաթեմատիկական մոդելներ, թվային մեթոդներ կամ հաշվարկային գործառույթներ՝ առանց ամբողջ ծրագրային կառուցվածքի վերափոխման։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև հաշվարկների արդյունքների տեսողական և թվային ներկայացմանը։ Թվային լուծումների աղյուսակային, գրաֆիկական կամ այլ ձևերով ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ավելի հեշտ գնահատել ստացված արդյունքների բնույթը, ուսումնասիրել պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը և համեմատել տարբեր հաշվարկային սցենարներ։ Կարևոր խնդիր է նաև ծրագրային հաշվարկների հավաստիության ստուգումը։ Ստացված թվային արդյունքները կարող են համեմատվել հայտնի կամ հատուկ դեպքերում ստացվող վերլուծական լուծումների, այլ թվային մեթոդների արդյունքների կամ նախապես սահմանված թեստային օրինակների հետ։ Այսպիսի ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատել մշակված ալգորիթմների ճշգրտությունը, կայունությունը և կիրառելիության սահմանները։ Հետազոտությունը նաև կարևորում է պարամետրային ուսումնասիրությունների հնարավորությունը։ Տարբեր սկզբնական և սահմանային պայմանների, մոդելի պարամետրերի կամ թվային ցանցի բնութագրերի փոփոխությամբ հնարավոր է ուսումնասիրել համակարգի վարքի փոփոխությունները և բացահայտել առավել նշանակալի գործոնները։ Այդ հնարավորությունը ծրագրային փաթեթը դարձնում է ոչ միայն մեկ խնդրի լուծման գործիք, այլև մաթեմատիկական մոդելների հետազոտման և փորձարկման միջավայր։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել ֆիզիկայի, մեխանիկայի, ինժեներական հաշվարկների, տեխնիկական համակարգերի մոդելավորման և այլ ոլորտներում, որտեղ իրական գործընթացների նկարագրության համար օգտագործվում են դիֆերենցիալ հավասարումներ և վերջավոր խնդիրներ։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունը, թվային մեթոդները, մաթեմատիկական մոդելավորումը և ծրագրային մշակումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել գործնականում կիրառելի հաշվարկային համակարգ։ Այն կարող է հետաքրքրել կիրառական մաթեմատիկոսներին, ծրագրավորողներին, ինժեներներին, թվային մեթոդների մասնագետներին և գիտատեխնիկական խնդիրների համակարգչային մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

History

Աշխատանքը նվիրված է 1991-2016 թվականներին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի Հանրապետության անկախացումից հետո ձևավորված նոր քաղաքական իրողություններն են, որոնց պայմաններում Հայոց ցեղասպանության հիշողությունը, միջազգային ճանաչման հարցը և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրները դարձան Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայկական սփյուռքի գործունեության և միջազգային օրակարգի փոխկապակցված ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է ճանաչման գործընթացը ոչ միայն որպես պատմական իրողության միջազգային գնահատման ձգտում, այլև որպես քաղաքական, դիվանագիտական և հասարակական գործընթաց, որն ազդել է երկու երկրների հարաբերությունների զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել անկախ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական սկզբունքները, Թուրքիայի նկատմամբ ձևավորված դիրքորոշումները և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորել են հարաբերությունների հաստատման ու զարգացման դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցում տարբեր պետությունների, միջազգային կազմակերպությունների, խորհրդարանական կառույցների և հասարակական կազմակերպությունների դերակատարությանը։ Տարբեր երկրների կողմից ճանաչման վերաբերյալ ընդունված բանաձևերը, հայտարարությունները և քաղաքական որոշումները դիտարկվում են որպես միջազգային հանրության վերաբերմունքի ձևավորման կարևոր բաղադրիչներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև հայկական սփյուռքի գործունեությունը։ Սփյուռքյան կազմակերպությունները տասնամյակներ շարունակ կարևոր դեր են ունեցել ցեղասպանության միջազգային ճանաչման օրակարգի պահպանման, քաղաքական և հասարակական շրջանակների իրազեկման, պատմական հիշողության պահպանման և տարբեր երկրների օրենսդիր մարմիններում համապատասխան նախաձեռնությունների առաջմղման գործում։ Այս գործունեությունը որոշակի ազդեցություն է ունեցել միջազգային քաղաքական օրակարգում հարցի պահպանման վրա և, միաժամանակ, առնչվել է Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Թուրքիայի պետական քաղաքականությանը ցեղասպանության հարցի նկատմամբ։ Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշումը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման վերաբերյալ մոտեցումները և միջազգային ճանաչման նախաձեռնություններին հակազդելու քաղաքականությունը կարևոր գործոններ են եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքում։ Այս համատեքստում ուսումնասիրության առարկա են դառնում նաև թուրքական արտաքին քաղաքականության այն քայլերը, որոնք ուղղված են եղել միջազգային ճանաչման գործընթացի սահմանափակմանը կամ դրա քաղաքական հետևանքների կանխմանը։ 1990-ականների և 2000-ականների ընթացքում հարաբերությունների կարգավորման փորձերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում հետազոտության մեջ։ Դիվանագիտական կապերի հաստատման բացակայությունը, սահմանների փակ լինելը, տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները և պատմական հարցերի շուրջ հակասությունները ստեղծել են բարդ միջավայր երկկողմ հարաբերությունների համար։ Միաժամանակ առկա են եղել երկխոսության և հարաբերությունների կարգավորման տարբեր նախաձեռնություններ, որոնք ցույց են տվել, որ պատմական հիշողության և քաղաքական հարաբերությունների հարցերը հնարավոր է դիտարկել նաև բանակցային գործընթացների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 2009 թվականի հայ-թուրքական արձանագրությունների գործընթացին։ Դրանց նախապատրաստումն ու ստորագրումը դիտարկվում են որպես հարաբերությունների կարգավորման ամենանշանակալի փորձերից մեկը ուսումնասիրվող ժամանակահատվածում։ Արձանագրությունների շուրջ քննարկումները ցույց տվեցին, որ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման, սահմանների բացման և պատմական հարցերի շուրջ մոտեցումների միջև գոյություն ունի բարդ փոխկապակցվածություն։ Ցեղասպանության հարցի միջազգային ճանաչման գործընթացը այս փուլում շարունակեց մնալ Հայաստանի, Թուրքիայի և սփյուռքյան կառույցների քաղաքական ու հասարակական քննարկումների կարևոր թեմա։ Ուսումնասիրությունը կարող է վերլուծել նաև այն հարցը, թե որքանով է միջազգային ճանաչման ընդլայնումը նպաստել հայ-թուրքական հարաբերությունների բարդացմանը, և որքանով այն, ընդհակառակը, նպաստել է պատմական խնդրի միջազգային տեսանելիության բարձրացմանը։ Այս հարցի ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբերակել պատմական հիշողության, արդարության և միջազգային իրավաքաղաքական գնահատականի խնդիրները՝ դրանց ազդեցությունը չնույնացնելով երկկողմ դիվանագիտական հարաբերությունների բոլոր գործոնների հետ։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև տարածաշրջանային քաղաքական միջավայրի ուսումնասիրությունը։ Հայ-թուրքական հարաբերությունները զարգացել են ոչ թե մեկուսացված, այլ Հարավային Կովկասի անվտանգության, Հայաստանի և Ադրբեջանի հակամարտության, Թուրքիայի տարածաշրջանային քաղաքականության և միջազգային ուժերի շահերի փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով ցեղասպանության ճանաչման գործընթացի ազդեցությունը նպատակահարմար է դիտարկել ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում։ 2015 թվականի՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հետ կապված միջազգային միջոցառումները և քաղաքական հայտարարությունները կարող են առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնել հետազոտության մեջ։ Այդ ժամանակահատվածում թեման լայնորեն քննարկվեց տարբեր երկրների քաղաքական և հասարակական շրջանակներում, իսկ Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների պատմական ու քաղաքական խնդիրները կրկին հայտնվեցին միջազգային ուշադրության կենտրոնում։ 2016 թվականը կարող է դիտարկվել որպես ուսումնասիրվող ժամանակահատվածի ամփոփիչ փուլ, որի ընթացքում արդեն տեսանելի էին նախորդ տարիների գործընթացների արդյունքները և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման սահմանափակումները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել միջազգային ճանաչման գործընթացի և երկկողմ հարաբերությունների միջև առկա փոխազդեցությունների ավելի հավասարակշռված գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ 1991-2016 թվականներին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցը եղել է հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա ազդող կարևոր քաղաքական և հասարակական գործոններից մեկը, սակայն այն գործել է տարածաշրջանային, դիվանագիտական, պատմական և աշխարհաքաղաքական բազմաթիվ այլ հանգամանքների հետ փոխկապակցված։ Թեման կարևոր է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմության, ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի, սփյուռքի քաղաքական գործունեության և Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։