Ֆասըլքեարի նամակները, մաս 1

History

Աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական, գաղափարական և հասարակական գործընթացների վրա՝ փորձելով բացահայտել այն նախադրյալները, որոնց պայմաններում ձևավորվեց հայ բնակչության նկատմամբ զանգվածային բռնության և բնաջնջման քաղաքականությունը։ Քննության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում XIX դարի վերջից կայսրությունում խորացող ներքին ճգնաժամերը, ազգային հարցերը, կենտրոնացման քաղաքականությունը, ժողովրդագրական փոփոխությունները և տարբեր ժողովուրդների կարգավիճակի շուրջ առաջացած հակասությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետևել այն գաղափարական պատկերացումների զարգացմանը, որոնց միջոցով քրիստոնյա և հատկապես հայ բնակչությունը որոշ քաղաքական շրջանակներում աստիճանաբար ներկայացվում էր որպես պետական անվտանգության կամ տարածքային ամբողջականության խնդիր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն երիտթուրքական շարժման վերափոխումները, իշխանության կենտրոնացման գործընթացները, ազգայնական գաղափարախոսության ազդեցությունը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ստեղծած արտակարգ քաղաքական միջավայրը։ Քննվում է նաև այն հարցը, թե զանգվածային բռնության քաղաքականությունը որքանով էր ձևավորվում նախորդ տասնամյակների քաղաքական փորձի, վարչական մեխանիզմների, բռնությունների և ժողովրդագրական վերափոխումների շարունակականության պայմաններում։ Աղբյուրագիտական առումով նման հետազոտությունը կարող է համադրել օսմանյան պետական փաստաթղթեր, դիվանագիտական հաղորդագրություններ, հյուպատոսական զեկույցներ, ժամանակակիցների վկայություններ, մամուլ, հուշագրություններ և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր աղբյուրների հնարավոր կողմնակալությունները քննադատաբար գնահատելով։ Կարևոր խնդիր է որոշումների ընդունման տարբեր մակարդակների՝ կենտրոնական իշխանության, կուսակցական կառույցների, տեղական վարչակազմերի և այլ դերակատարների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում բռնության գաղափարական հիմնավորման, բնակչության տեղահանման և ժողովրդագրական վերակազմավորման քաղաքականության փոխկապակցվածությանը։ Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ կենտրոնանում է ոչ միայն իրադարձությունների ընթացքի, այլև դրանց քաղաքական ու գաղափարական նախապատմության վրա՝ հնարավորություն տալով հասկանալու զանգվածային հանցագործության ձևավորման երկարաժամկետ և անմիջական գործոնների փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ այն ընդգրկվում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի պատմության, Հայկական հարցի, ցեղասպանագիտության և զանգվածային բռնության պատմական մեխանիզմների ուսումնասիրության շրջանակում։

Geography

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սևանա լիճ սնուցող հիմնական գետերի ջրաքիմիական վիճակի և դրա փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք կապելով Սևանի ջրհավաք ավազանում իրականացվող տնտեսական ու մարդածին գործունեության հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում ջրի քիմիական կազմն է, դրա որակական ցուցանիշների փոփոխությունը և այն գործընթացները, որոնց միջոցով գյուղատնտեսությունը, բնակավայրերի զարգացումը, հողօգտագործումը, ջրառը, կենցաղային ու արտադրական գործունեությունը կարող են ազդել գետային համակարգերի և, վերջնական արդյունքում, Սևանա լճի էկոհամակարգի վրա։ Նման հետազոտություններում կարևոր նշանակություն ունեն ջրի թթվածնային ռեժիմը, թթվայնությունը՝ pH-ը, հանքայնացումը, կենսածին տարրերի՝ հատկապես ազոտի և ֆոսֆորի միացությունների պարունակությունը, ինչպես նաև այլ քիմիական բաղադրիչների և աղտոտիչների առկայությունը։ Սևանա լիճ թափվող գետերի ջրաքիմիական ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն առանձին գետերի ջրի որակը գնահատելու, այլև լճի էկոլոգիական վիճակի վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունը հասկանալու համար։ Հետազոտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի տարբեր հատվածներում կամ տարբեր ժամանակահատվածներում արձանագրված ցուցանիշները և բացահայտել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ջրհավաք ավազանի բնական առանձնահատկություններով կամ մարդու տնտեսական գործունեությամբ։ Հատկապես կարևոր է կենսածին նյութերի ներհոսքի հարցը, քանի որ դրանց ավելացումը կարող է նպաստել Սևանա լճում էվտրոֆացման գործընթացների ուժեղացմանը և ազդել ջրային էկոհամակարգի բնական հավասարակշռության վրա։ Գիտական աղբյուրներում Սևանի հիմնական վտակների ուսումնասիրությունները ներառում են ջրաֆիզիկական, ջրաքիմիական և ջրակենսաբանական ցուցանիշների համատեղ գնահատում, իսկ տնտեսական գործունեության ազդեցությունը դիտարկվում է որպես լճի և նրա վտակների ջրի որակի փոփոխության կարևոր գործոն։ Աշխատանքի թեման առանձնապես կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ Սևանա լիճը երկրի ռազմավարական նշանակության ջրային պաշարներից է, իսկ դրա ջրհավաք ավազանի վիճակը անմիջականորեն կապված է լճի ջրի որակի և ամբողջ էկոհամակարգի կայունության հետ։ Պաշտոնական փաստաթղթերում նույնպես ընդգծվում է, որ ջրհավաք ավազանի բնօգտագործման և տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացող մարդածին ազդեցությունների նվազեցումը Սևանի էկոհամակարգի պահպանության և վերականգնման առանցքային խնդիրներից է։ Այսպիսով, աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես Սևանա լճի ջրային համակարգի վրա մարդու գործունեության ազդեցությունը քանակական և որակական տեսանկյուններից բացահայտող ուսումնասիրություն, որի հիմնական արժեքը գետերի ջրի քիմիական փոփոխությունների և դրանց առաջացման հնարավոր պատճառների միջև կապի բացահայտումն է։ Այն կարող է օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ, բնապահպանությամբ, ջրաբանությամբ, էկոլոգիայով և Սևանի ավազանի կայուն օգտագործմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Culture

Այս տեղեկատուն ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում վերջերս հրատարակված գրականությունը՝ որպես մատենագիտական և տեղեկատվական ուղեցույց։ Նյութում ընդգրկված են պատմության, մշակույթի, արվեստի, գիտության, հասարակական և կրթական ոլորտների նոր հրատարակությունները, ինչպես նաև ուսումնամեթոդական, հանրագիտարանային և մատենագիտական աշխատանքները։ Աշխատությունը տրամադրում է յուրաքանչյուր գրքի բնութագրիչ տվյալներ՝ հեղինակը, վերնագիր, հրատարակման տարեթիվ և հրատարակչություն, ինչպես նաև թեմատիկ ուղղվածություն, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ և պլանավորել հետագա ուսումնասիրություններ։ Տեղեկատուն նախատեսված է գիտնականների, ուսուցիչների, մատենագետների, ուսանողների և ընթերցող հանրության լայն շրջանակի համար՝ ապահովելով համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն Հայաստանի հրատարակչական գործընթացների մասին։

Literature

Հրատարակությունը բանաստեղծական ժողովածու է, որն ընթերցողին ներկայացնում է չափածո ստեղծագործությունների ամբողջություն՝ արտահայտելով մարդկային զգացմունքների, մտքերի և կենսական փորձառությունների բազմազանությունը։ Բանաստեղծական գրականությունը հնարավորություն է տալիս գեղարվեստական պատկերների, հուզական խոսքի, չափի և ռիթմի միջոցով բացահայտելու մարդու ներաշխարհը, անհատական ապրումները և շրջապատող իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Ժողովածուի ստեղծագործությունները կարելի է դիտարկել XIX դարի հայ գրական միջավայրի համատեքստում՝ հաշվի առնելով այդ ժամանակաշրջանում պոեզիայի զարգացման, գրական լեզվի մշակման և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացները։ Չափածո խոսքի միջոցով կարող են արտահայտվել անձնական ապրումներ, բարոյական ու հասարակական մտորումներ, բնության և հայրենիքի պատկերներ, ինչպես նաև սիրո, հիշողության, ժամանակի ու մարդկային հարաբերությունների թեմաներ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բանաստեղծական ժառանգության և XIX դարի գրական ճաշակի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պոեզիայով հետաքրքրվող ընթերցողներին, գրականագետներին և հայ գրականության պատմությունն ուսումնասիրողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի չափածո գրականության նմուշ։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է կրկնվող վնասվածքների պայմաններում օրգանիզմի վերականգնողական գործընթացների փոփոխությունների և տարբեր սթրեսային գործոնների ազդեցությամբ հոմեոստազը բնութագրող ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերականգնումը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված բջջային, հյուսվածքային, կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական գործընթացների ամբողջություն, որոնց միջոցով օրգանիզմը փորձում է վերականգնել վնասված հյուսվածքների կառուցվածքն ու գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե կրկնակի վնասումը ինչպես կարող է փոխել արդեն սկսված վերականգնման բնական ընթացքը, ազդել հյուսվածքների արձագանքի վրա և փոփոխել օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունները։ Քննվում են վնասվածքից հետո տարբեր ժամանակահատվածներում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ հնարավորություն տալով գնահատել վերականգնողական գործընթացների արագությունը, հաջորդականությունը և դրանց հնարավոր շեղումները կրկնվող ազդեցությունների պայմաններում։ Կարևորվում է նաև սթրեսային գործոնների դերը, քանի որ օրգանիզմի ընդհանուր սթրեսային արձագանքը կարող է փոխկապակցված լինել նյութափոխանակային, հորմոնային, իմունային և այլ կարգավորիչ համակարգերի գործունեության հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել արյան և այլ կենսաբանական նյութերի համապատասխան կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները՝ պարզելու համար ներքին միջավայրի կայունության փոփոխությունների բնույթը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն ցուցանիշներին, որոնք կարող են արտացոլել նյութափոխանակության, բորբոքային արձագանքի, օքսիդավերականգնման գործընթացների և օրգանիզմի ընդհանուր հարմարվողական վիճակի փոփոխությունները։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առաջնային և կրկնվող վնասվածքներից հետո դիտվող տարբերությունները, ինչպես նաև որոշելու սթրեսային ազդեցության հնարավոր նշանակությունը վերականգնման տարբեր փուլերում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վերականգնողական գործընթացների և հոմեոստատիկ փոփոխությունների միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ հասկանալու համար, թե օրգանիզմի համակարգային արձագանքը որքանով է կապված տեղային հյուսվածքային վերականգնման ընթացքի հետ։ Կարևորվում է ժամանակային դինամիկայի ուսումնասիրությունը, քանի որ առանձին ցուցանիշների փոփոխությունները կարող են տարբեր փուլերում ունենալ տարբեր բնույթ և նշանակություն։ Նման հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել կրկնվող վնասումների դեպքում օրգանիզմի հարմարվողական և վերականգնողական հնարավորությունների մասին, ինչպես նաև գնահատել երկարատև կամ կրկնվող սթրեսի ազդեցությունը ֆիզիոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Աշխատանքը կարող է ունենալ հիմնարար նշանակություն վերականգնողական կենսաբանության և ախտաֆիզիոլոգիայի համար՝ նպաստելով վնասվածքների նկատմամբ օրգանիզմի համալիր արձագանքի մեխանիզմների ուսումնասիրմանը։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիոլոգիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, վերականգնողական կենսաբանության և փորձարարական բժշկության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի օրացուցային տեղեկատու է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է 2017 թվականին լրացող պատմական, հասարակական, գիտական, գրական, կրթական և մշակութային նշանակություն ունեցող տարեդարձերն ու հիշարժան իրադարձությունները։ Այն նախատեսված է տարվա ընթացքում կարևոր տարեթվերի վերաբերյալ տեղեկատվության որոնումը հեշտացնելու և համապատասխան թեմաներով գրադարանային, կրթական ու մշակութային աշխատանքների կազմակերպմանը նպաստելու համար։ Նյութերը սովորաբար դասավորվում են ժամանակագրական սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ըստ ամիսների և օրերի հետևել նշանավոր գործիչների ծննդյան, գործունեության կամ հիշատակման տարեդարձերին, կարևոր պատմական իրադարձություններին, գիտական ձեռքբերումներին, գրական ու մշակութային կյանքի նշանակալի դրվագներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայ պատմության, գրականության, գիտության և մշակույթի հետ կապված տարեթվերին՝ դրանք ներկայացնելով համաշխարհային պատմության և մշակույթի նշանակալի իրադարձությունների հետ համադրությամբ։ Նման տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկություններից է դրա կիրառական նշանակությունը գրադարանային աշխատանքի համար, քանի որ ընդգրկված տվյալները կարող են հիմք ծառայել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, հանդիպումների, ընթերցումների, դասախոսությունների և այլ տեղեկատվական ու կրթական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Մատենագիտական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս հիշարժան տարեթվերը կապել համապատասխան գրականության և տեղեկատվական աղբյուրների հետ՝ նպաստելով յուրաքանչյուր թեմայի առավել ամբողջական ներկայացմանը։ Հրատարակությունն օգտակար գործիք է նաև ուսուցիչների և կրթության ոլորտի աշխատողների համար, որոնք կարող են տարվա ընթացքում նախատեսվող միջոցառումների պլանավորման ժամանակ ընտրել պատմական, գրական, գիտական կամ մշակութային նշանակություն ունեցող թեմաներ։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում հասարակական և մշակութային հիշողության շրջանակում կարևորվող անձանց, իրադարձությունների և տարեդարձերի մասին։ Տարբեր բնագավառների նյութերի համատեղ ներկայացումը նպաստում է պատմության, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի միջև կապերի բացահայտմանը և ընթերցողների ընդհանուր ճանաչողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը։ Տեղեկատուն կարող է օգտագործվել նաև որպես ժամանակագրական և մատենագիտական օժանդակ աղբյուր՝ կոնկրետ տարեթվերի կամ գործիչների վերաբերյալ նախնական տեղեկություններ որոնելիս։ Այն կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային տեղեկատվական ծառայությունների, մշակութային ծրագրերի և կրթադաստիարակչական գործունեության կազմակերպման տեսանկյունից՝ նպաստելով հիշարժան իրադարձությունների համակարգված լուսաբանմանը և պատմամշակութային ժառանգության հանրայնացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, ուսանողների, հետազոտողների և պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։