Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Հարավկասպյան-ատրպատականյան իրանական լեզվամիությունը
Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կասպից ծովի և պատմական Ատրպատականի տարածքներում տարածված իրանական լեզուների ու բարբառների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես երկարատև լեզվական շփումների արդյունքում ձևավորված ընդհանուր արեալային համակարգ։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր իրանական լեզվական միավորների հնչյունական, ձևաբանական, շարահյուսական և բառապաշարային ընդհանրություններն են, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու ընդհանուր ծագմամբ պայմանավորված հատկանիշները լեզվական շփումների և փոխազդեցությունների հետևանքով տարածված առանձնահատկություններից։ Քննվում են Կասպից ծովի հարավային և հարավարևմտյան շրջանների, Իրանական Ադրբեջանի և հարակից տարածքների իրանական լեզուներն ու բարբառները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց պատմական զարգացմանը, աշխարհագրական տարածմանը և փոխադարձ ազդեցություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում լեզվամիության գաղափարին, որի միջոցով հնարավոր է բացատրել տարբեր, սակայն աշխարհագրորեն հարևան լեզուներում առաջացած կառուցվածքային նմանությունները՝ առանց դրանք պարտադիր կերպով նույն անմիջական նախալեզվից ժառանգված հատկանիշներ համարելու։ Ուսումնասիրվում են հնչյունական համապատասխանությունները, բայական ու անվանական համակարգերի առանձնահատկությունները, դերանվանական ձևերը, քերականական կառուցվածքները և ընդհանուր կամ փոխառված բառապաշարի շերտերը։ Պատմահամեմատական մեթոդի համադրումը արեալային լեզվաբանության մոտեցումների հետ հնարավորություն է տալիս վերականգնելու լեզուների միջև շփումների հնարավոր ուղղությունները և գնահատելու տարբեր լեզվական շերտերի հարաբերակցությունը։ Կարևորվում են նաև պատմական տեղաշարժերի, բազմալեզու բնակչության, առևտրային ու մշակութային կապերի և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունները տարածաշրջանի լեզվական պատկերի ձևավորման վրա։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել նաև հին և միջին իրանական լեզվական շերտերի հետքերի բացահայտման, տեղանունների ու անձնանունների լեզվաբանական քննության և ժամանակակից բարբառներում պահպանված հնագույն հատկանիշների մեկնաբանման համար։ Լեզվաբանական տվյալների համադրումը պատմական ու աշխարհագրական տեղեկությունների հետ թույլ է տալիս տարածաշրջանը դիտարկել որպես բազմաշերտ լեզվական փոխազդեցությունների տարածք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է իրանական լեզուների պատմական զարգացման և փոխադարձ կապերի առավել ամբողջական ըմբռնմանը՝ միաժամանակ կարևորելով Հարավային Կասպից և Ատրպատականի տարածքների նշանակությունը իրանագիտության ու արեալային լեզվաբանության համար։
Updated: 2026-09-25
Religion
Բողոքականությունը Կովկասի հայերի շրջանում
Հ. Ղուկասյանի աշխատությունը նվիրված է բողոքականության տարածմանն ու զարգացմանը Կովկասի հայ բնակչության շրջանում՝ ներկայացնելով հայ հասարակության կրոնական կյանքի կարևոր պատմական գործընթացներից մեկը։ Գրքում քննարկման առարկա են բողոքական դավանանքի ներթափանցումը հայկական միջավայր, դրա տարածման պայմանները և հայ համայնքների հոգևոր ու հասարակական կյանքի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Բողոքական շարժումների տարածումը Կովկասում կապված էր 19-րդ դարի կրոնական, կրթական և մշակութային փոփոխությունների, միսիոներական գործունեության, նոր կրթական հաստատությունների հիմնադրման և քրիստոնեական տարբեր ուղղությունների միջև հարաբերությունների զարգացման հետ։ Այս գործընթացները նոր հարցեր էին առաջ բերում հայ համայնքների դավանաբանական ինքնության, եկեղեցական պատկանելության, կրթության և հասարակական կազմակերպման վերաբերյալ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայերի շրջանում բողոքական համայնքների ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրանց գործունեության առանձնահատկությունները և հարաբերությունները ավանդական եկեղեցական կառույցների ու հասարակության հետ։ Այն կարևոր աղբյուրագիտական և պատմագիտական հետաքրքրություն ունի Կովկասի կրոնական պատմությամբ, հայ համայնքների հոգևոր կյանքով, միսիոներական շարժումներով և 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Գիրքը նաև նպաստում է տվյալ ժամանակաշրջանի դավանաբանական բազմազանության և կրոնական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։
Updated: 2026-10-31
Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Март, №3)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։
Updated: 2026-11-02
History
Արևելքում հելլենիստական մշակույթի հիմնախնդիրներին նվիրված համամիութենական գիտաժողովի նյութեր (1980 թ. մայիս)
Ժողովածուն նվիրված է Արևելքում հելլենիստական մշակույթի հիմնախնդիրների գիտական քննարկմանը և ներկայացնում է համապատասխան թեմաներով կազմակերպված համամիութենական գիտաժողովի նյութերը։ Հելլենիստական ժամանակաշրջանը կարևոր փուլ է Հին աշխարհի պատմության մեջ, երբ Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներից հետո հունական մշակութային ավանդույթները տարածվեցին Արևելքի տարբեր տարածաշրջաններում՝ փոխազդելով տեղական հասարակությունների, կրոնական պատկերացումների, գեղարվեստական ձևերի և հասարակական կառույցների հետ։ Այս փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մշակութային փոխանակման, գեղարվեստական ավանդույթների համադրման, քաղաքային կյանքի զարգացման և տարբեր ժողովուրդների պատմական կապերի առանձնահատկությունները։ Գիտաժողովի թեմատիկ շրջանակը կարևոր է հելլենիստական մշակույթի տարածման ուղիները, տեղական մշակույթների հետ դրա փոխհարաբերությունները և տարածաշրջանային առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Հնագիտական, պատմագիտական և մշակութաբանական մոտեցումների համադրումը նպաստում է նյութական ու հոգևոր մշակույթի տարբեր դրսևորումների քննությանը, այդ թվում՝ արվեստի, ճարտարապետության, կրոնական պատկերացումների և հասարակական կյանքի պատմական փոփոխությունների ուսումնասիրմանը։ Արևելքի հելլենիստական ժառանգության հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների հին պատմության ու մշակութային կապերի լուսաբանման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, արևելագետներին, դասական աշխարհի մշակույթն ուսումնասիրող մասնագետներին, ուսանողներին և հելլենիստական դարաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-10-28
Physics
Կիսահաղորդչային միկրո- և նանոէլեկտրոնիկա
Այս գիրքը ներկայացնում է կիսահաղորդչային միկրո- և նանոէլեկտրոնիկայի հիմնական սկզբունքներն ու ժամանակակից զարգացումները՝ բացատրելով, թե ինչպես են աշխատում էլեկտրոնային սարքերը՝ սկսած միկրոսկոպիկ կառուցվածքներից մինչև նանոմասշտաբային տեխնոլոգիաներ։ Այն անդրադառնում է կիսահաղորդիչների ֆիզիկական հատկություններին, էներգետիկ գոտիների տեսությանը, կրիչների տեղափոխման մեխանիզմներին և պինդ մարմնի ֆիզիկայի հիմքերին։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են նաև տրանզիստորների, ինտեգրալ սխեմաների և միկրոչիպերի կառուցվածքն ու աշխատանքի սկզբունքները, ինչպես նաև նանոտեխնոլոգիաների կիրառությունը նոր սերնդի էլեկտրոնային սարքերում։ Հեղինակը ներկայացնում է արտադրական տեխնոլոգիաների զարգացումը, միկրոֆաբրիկացիայի գործընթացները և նանոմասշտաբային համակարգերի նախագծման հիմունքները՝ համադրելով տեսական գիտելիքները և կիրառական օրինակները։ Նյութը օգտակար է ֆիզիկայի, էլեկտրոնիկայի, ինժեներական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ուսանողների համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել ժամանակակից միկրո- և նանոէլեկտրոնիկայի հիմքերը և կիրառությունները։
Updated: 2026-09-20
Literature
Վահան Տերյանի նամականին
Աշխատությունը նվիրված է Վահան Տերյանի նամականու համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ որպես նրա ստեղծագործական և մտավոր կենսագրության կարևորագույն աղբյուր։ Վերլուծվում են նամակներում արտահայտված գաղափարական, գեղարվեստական և անձնական շերտերը, որոնք բացահայտում են հեղինակի աշխարհայացքի ձևավորումը, գրական դիրքորոշումները և ժամանակի մշակութային գործընթացների նկատմամբ նրա վերաբերմունքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նամակների լեզվաոճական առանձնահատկություններին, ինքնարտահայտման ձևերին, ինչպես նաև դրանց կապին Տերյանի բանաստեղծական ստեղծագործության հետ՝ բացահայտելով փոխադարձ ազդեցությունների համակարգը։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նամականին նաև որպես պատմամշակութային կարևոր փաստաթուղթ, որն արտացոլում է XX դարի սկզբի հայ մտավոր կյանքի միջավայրը, գրական շրջանակների փոխհարաբերությունները և ժամանակի գաղափարական որոնումները։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի անհատականության, նրա գրական մտածողության և հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման մեջ ունեցած դերի մասին։
Updated: 2026-09-22