Գրական փորձեր

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է 5-8-րդ դասարաններում սովորող հայ աշակերտների ռուսերեն բանավոր և գրավոր խոսքում հանդիպող քերականական սխալների համակարգված դասակարգմանը և դրանց տարբերակված կանխարգելման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ ռուսերենը հայախոս սովորողների համար հաճախ հանդես է գալիս որպես երկրորդ լեզու, և մայրենի լեզվի քերականական կառուցվածքի ազդեցությունը կարող է պայմանավորել ռուսերենում որոշակի բնորոշ սխալների առաջացումը։ Այդ սխալների բացահայտումը, պատճառների ուսումնասիրությունը և դրանց կանխարգելման համապատասխան մեթոդների ընտրությունը կարևոր նշանակություն ունեն ռուսաց լեզվի ուսուցման արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատության հիմնական նպատակներից է պարզել, թե դպրոցականների խոսքում ինչպիսի քերականական շեղումներ են առավել հաճախ հանդիպում, ինչ օրինաչափություններով են դրանք առաջանում և ինչպես կարելի է ուսուցման գործընթացում հաշվի առնել սովորողների անհատական և տարիքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ռուսերենի հոլովների, թվի, սեռի, բայաձևերի, ժամանակների, նախադասության կառուցվածքի, բառերի համաձայնության և կառավարման հետ կապված սխալները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել այն դեպքերին, երբ աշակերտը ռուսերեն քերականական ձևը կառուցում է հայերենի համապատասխան կառուցվածքի ազդեցությամբ։ Նման միջլեզվային ազդեցությունը կարող է դրսևորվել ինչպես բառերի ձևաբանական փոփոխության, այնպես էլ նախադասության շարահյուսական կառուցվածքի մակարդակում։ Սխալների դասակարգումը հնարավորություն է տալիս դրանք բաժանել որոշակի խմբերի՝ ըստ քերականական բնույթի, առաջացման պատճառի, կայունության և ուսուցման ընթացքում դրանց ուղղման բարդության։ Այդպիսի դասակարգումը կարևոր է ոչ միայն սխալների նկարագրության, այլև դրանց կանխարգելման արդյունավետ համակարգ ստեղծելու համար։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է տարբերակված մոտեցման կիրառումը։ Բոլոր աշակերտների համար նույն վարժությունների և նույն մեթոդների կիրառումը միշտ չէ, որ ապահովում է անհրաժեշտ արդյունք, քանի որ նույն սխալը տարբեր սովորողների մոտ կարող է ունենալ տարբեր պատճառներ։ Մի դեպքում այն կարող է առաջանալ մայրենի լեզվի ազդեցությամբ, մեկ այլ դեպքում՝ կանոնի թերի յուրացման, հիշողության դժվարության, անբավարար բառապաշարի կամ խոսքային հմտության չձևավորված լինելու հետևանքով։ Հետևաբար ուսուցիչը պետք է կարողանա որոշել սխալի պատճառը և դրան համապատասխան ընտրել ուղղիչ կամ կանխարգելիչ աշխատանքների ձևը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել աշակերտների գրավոր աշխատանքների, թելադրությունների, շարադրությունների, բանավոր խոսքի և ուսումնական առաջադրանքների վերլուծության մեթոդներ։ Սխալների քանակական և որակական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու դրանց տարածվածությունը տարբեր դասարաններում և հետևելու, թե ինչպես են դրանք փոփոխվում սովորողի տարիքին ու լեզվական փորձին զուգահեռ։ Կարևոր է նաև համեմատել տարբեր մակարդակի լեզվական պատրաստվածություն ունեցող աշակերտների սխալները՝ բացահայտելու համար դրանց բնորոշ առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեթոդական հատվածում ուշադրություն է դարձվում սխալների կանխարգելման գործնական միջոցներին։ Դրանց թվում կարող են կիրառվել նպատակային քերականական վարժություններ, համեմատական վերլուծություններ հայերենի և ռուսերենի միջև, սխալների ինքնուրույն հայտնաբերում և ուղղում, խոսքային իրավիճակների մոդելավորում, կրկնողական առաջադրանքներ և տարբեր բարդության վարժությունների համակարգ։ Հատկապես արդյունավետ կարող է լինել այնպիսի առաջադրանքների կիրառումը, որոնք աշակերտին ստիպում են ոչ միայն հիշել քերականական կանոնը, այլև այն գործնականում կիրառել իրական կամ մոտ իրական հաղորդակցական իրավիճակում։ Միջլեզվային համեմատությունը ևս կարևոր մեթոդական գործիք է, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս սովորողին գիտակցել երկու լեզուների կառուցվածքային տարբերությունները և կանխել մայրենի լեզվից մեխանիկական փոխանցվող սխալները։ Տարբերակված ուսուցումը կարող է ենթադրել առաջադրանքների բարդության աստիճանական փոփոխություն՝ հաշվի առնելով սովորողի լեզվական մակարդակը և առավել հաճախ հանդիպող սխալների բնույթը։ Միաժամանակ կարևոր է խուսափել սխալների մեխանիկական ուղղումից և սովորողին հնարավորություն տալ հասկանալու դրանց առաջացման պատճառը։ Այդ մոտեցումը նպաստում է լեզվական ինքնավերահսկման և ինքնուրույն խոսքային հմտությունների ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ սխալների դասակարգման հիման վրա հնարավոր է ստեղծել ուսուցչի համար կիրառելի մեթոդական համակարգ, որը թույլ կտա ավելի նպատակային կազմակերպել քերականության ուսուցումը և կանխարգելիչ աշխատանքը։ Նման համակարգը կարող է օգտակար լինել ինչպես սովորական դասապրոցեսում, այնպես էլ լրացուցիչ կամ անհատական պարապմունքների ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է ռուսաց լեզվի ուսուցման մեթոդիկան, համադրական լեզվաբանությունը և սխալների վերլուծության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայախոս դպրոցականների ռուսերեն խոսքում քերականական սխալների հիմնական տեսակները, դրանց առաջացման պատճառները և տարբերակված կանխարգելման առավել արդյունավետ ուղիները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել ռուսաց լեզու դասավանդող ուսուցիչների, մեթոդիստների, լեզվաբանների, մանկավարժների և երկլեզու կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է Անիի հնագիտական ինստիտուտի հիմնադրման գաղափարի, կազմակերպչական ձևավորման և գիտական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա դերը տարածաշրջանի հնագիտական ուսումնասիրությունների զարգացման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է այն պատմական և գիտական նախադրյալները, որոնք հանգեցրել են Անիի՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի մայրաքաղաքի և մշակութային կենտրոնի համակարգված հնագիտական հետազոտությունների անհրաժեշտությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինստիտուտի գործունեության նպատակներին՝ հուշարձանների ուսումնասիրություն, պեղումների կազմակերպում, պատմամշակութային նյութերի հավաքագրում և գիտական վերլուծություն, ինչպես նաև մասնագետների պատրաստում հնագիտության և պատմության ոլորտներում։ Աշխատությունը նաև ներկայացնում է Անիի հուշարձանների գիտական արժեքը՝ որպես հայկական և համաշխարհային միջնադարյան քաղաքակրթության կարևոր վկայություն, և դրանց պահպանման ու ուսումնասիրման անհրաժեշտությունը։ Ներկայացվում է ինստիտուցիոնալ մոտեցման կարևորությունը հնագիտական գիտության զարգացման մեջ՝ ընդգծելով համակարգված ուսումնասիրությունների, փաստագրական աշխատանքի և միջազգային համագործակցության դերը։ Շեշտվում է, որ նման գիտական կառույցների ստեղծումը նպաստում է պատմամշակութային ժառանգության պահպանմանը, գիտական գիտելիքի ընդլայնմանը և ազգային ինքնության ամրապնդմանը՝ հիմք դնելով հնագիտության որպես ինքնուրույն գիտական ոլորտի զարգացմանը։

History

Աշխատությունը պատմական և իրավաքաղաքական բնույթի ուսումնասիրություն է, որի առանցքում Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի իրադարձությունների, Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո պատասխանատվության խնդրի և Կոստանդնուպոլսում իրականացված դատական գործընթացների քննությունն է։ Հետազոտության կենտրոնում պետական և քաղաքական պաշտոնյաների գործունեության իրավական գնահատման փորձերն են, պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած զանգվածային բռնությունների վերաբերյալ ներկայացված մեղադրանքները և հետպատերազմյան պայմաններում դրանց քննության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրման համար նշանակություն ունեցող դատավարական նյութերին, պաշտոնական փաստաթղթերին, վկայություններին և այլ պատմական աղբյուրներին։ Դատական գործընթացները դիտարկվում են ոչ միայն իրավական, այլև քաղաքական ու պատմական համատեքստում՝ հաշվի առնելով Օսմանյան կայսրության պարտությունը, պետական համակարգի վերափոխումները և միջազգային հարաբերությունների փոփոխվող միջավայրը։ Քննվում է, թե ինչպես էին ձևակերպվում պատասխանատվության վերաբերյալ մեղադրանքները, ինչպիսի փաստաթղթեր էին ներգրավվում քննության մեջ և ինչ դեր էին կատարում պետական կառույցների ու պաշտոնատար անձանց գործողությունների վերաբերյալ նյութերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատական և պետական պատասխանատվության փոխհարաբերության խնդիրը, ինչպես նաև այն հարցը, թե զանգվածային հանցագործությունների քննության պատմական փորձը ինչ նշանակություն ունի միջազգային քրեական իրավունքի հետագա զարգացման ուսումնասիրության համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են համադրվել դատական արձանագրություններ, պաշտոնական հաղորդագրություններ, ժամանակակից մամուլի նյութեր, դիվանագիտական փաստաթղթեր և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր աղբյուրների տեղեկությունները քննադատաբար գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դատավարությունների իրականացման քաղաքական պայմաններին, իրավական սահմանափակումներին և դրանց արդյունքների շուրջ ձևավորված պատմագիտական մեկնաբանություններին։ Այս նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետպատերազմյան արդարադատության փորձը դիտարկել որպես պատմական հիշողության, պատասխանատվության և զանգվածային հանցագործությունների իրավական գնահատման փոխկապակցված խնդիրների մաս։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է Հայոց ցեղասպանության պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, իրավունքի պատմության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ հետպատերազմյան դատական գործընթացները ներկայացնելով իրենց պատմական և իրավական միջավայրում։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է էրոզացված հողերի ագրոարտադրական հատկությունների բարելավման գիտական և կիրառական ուղիների ուսումնասիրությանը Իրանի հյուսիս-արևմտյան տարածաշրջանի բնական-կլիմայական պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են հողի էրոզիայի հիմնական տեսակները, դրանց առաջացման պատճառները և տարածման առանձնահատկությունները տվյալ գոտու լեռնային և կիսաչոր կլիմայի պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է հողի բերրիության անկման մեխանիզմները, կառուցվածքային փոփոխությունները, հումուսի նվազումը և ջրային ռեժիմի խախտումները՝ որպես հիմնական գործոններ, որոնք ազդում են ագրոարտադրական ներուժի վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են հողերի վերականգնման և պահպանման համալիր միջոցառումներ՝ ներառյալ ագրոտեխնիկական, մելիորատիվ և կենսաբանական մեթոդները, ինչպես նաև հակաէրոզիոն մշակման տեխնոլոգիաները։ Ներկայացվում են մշակաբույսերի ընտրության, հողի կառավարման և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման մոտեցումներ, որոնք նպաստում են էրոզացված հողերի արտադրողականության բարձրացմանը։ Գիրքը նաև անդրադառնում է տարածաշրջանային փորձին, գիտական հետազոտությունների արդյունքներին և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման սկզբունքներին՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ հողերի դեգրադացիայի կանխման և վերականգնման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է հողագետների, ագրոնոմների, բնապահպանների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների և կայուն հողօգտագործման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով նրա բառապաշարային, քերականական և ոճական շերտերը հայ միջնադարյան գրավոր ավանդույթի համատեքստում։ Աշխատությունը վերլուծում է գրաբարին բնորոշ լեզվական կառուցվածքները, աստվածաբանական և փիլիսոփայական եզրաբանության կիրառությունը, ինչպես նաև պատկերավորման և շարադասության առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորում են երկի բարձր ոճական մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստում օգտագործվող հոմիլետիկ և մեկնողական լեզվաձևերին, որոնք միավորում են դիդակտիկ, բարոյախրատական և աստվածաբանական խոսքի տարրերը՝ ստեղծելով բազմաշերտ իմաստային համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է հունաբան և սեմական ազդեցությունների հնարավոր հետքերը, ինչպես նաև դրանց ինտեգրումը հայերեն միջնադարյան գրական լեզվի զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագիտության, գրականագիտության և լեզվաբանության համար՝ նպաստելով «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվի գիտական մեկնաբանությանը և միջնադարյան հայ գրական լեզվի ուսումնասիրության խորացմանը։

Finance

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ֆինանսական միջնորդության ոլորտում առկա կառավարչական խնդիրների, գործընթացների արդյունավետության և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է ֆինանսական համակարգի մասնակիցների՝ բանկերի, վարկային կազմակերպությունների, ապահովագրական ընկերությունների և այլ ֆինանսական կառույցների գործունեության առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով դրանց դերը տնտեսության կայուն զարգացման ապահովման գործում։ Գրքում ուսումնասիրվում են ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման և բաշխման մեխանիզմները, ֆինանսական միջնորդների կողմից իրականացվող գործառույթները, կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները և ոլորտում առկա մարտահրավերները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև ֆինանսական շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ գործոններին, ներկայացնում է միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները և առաջարկում է մոտեցումներ ֆինանսական միջնորդության գործընթացների կատարելագործման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ֆինանսների և կառավարման ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների, մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի ֆինանսական համակարգի կառուցվածքով, զարգացման միտումներով և կառավարման հիմնախնդիրներով։