More in Literature

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Միջազգային կազմակերպության ակտերը

    Միջազգային կազմակերպությունների ակտերը այն իրավական կամ նորմատիվ բնույթի փաստաթղթերն ու որոշումներն են, որոնք ընդունվում են միջազգային կազմակերպությունների կողմից իրենց կանոնադրական լիազորությունների շրջանակում և ուղղված են անդամ պետությունների կամ միջազգային համակարգի այլ սուբյեկտների վարքագծի կարգավորմանը, համագործակցության ապահովմանը և ընդհանուր նպատակների իրականացմանը։ Այդ ակտերը կարող են ունենալ պարտադիր կամ ոչ պարտադիր բնույթ՝ կախված կազմակերպության իրավական կառուցվածքից և ընդունված փաստաթղթի տեսակից, օրինակ՝ կանոնադրություններ, կոնվենցիաներ, որոշումներ, հանձնարարականներ կամ բանաձևեր։ Պարտադիր ակտերը սովորաբար պարտավորեցնում են անդամ պետություններին կատարել կոնկրետ գործողություններ կամ համապատասխանեցնել իրենց օրենսդրությունը ընդունված նորմերին, մինչդեռ ոչ պարտադիր ակտերը հիմնականում ունեն ուղղորդող, քաղաքական կամ առաջարկական բնույթ։ Միջազգային կազմակերպությունների ակտերը կարևոր դեր ունեն միջազգային իրավունքի զարգացման, պետությունների միջև համագործակցության խորացման, խաղաղության պահպանման և գլոբալ խնդիրների լուծման գործընթացում, քանի որ դրանք ձևավորում են ընդհանուր կանոններ և ստանդարտներ տարբեր ոլորտներում՝ սկսած մարդու իրավունքներից մինչև տնտեսական և բնապահպանական քաղաքականություն։

    Updated: 2026-10-23
    Միջազգային կազմակերպության ակտերը
    Online

    History

    Экономическое положение турецких армян

    Աշխատությունը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրությունում բնակվող հայերի տնտեսական կյանքի, զբաղվածության և սոցիալ-տնտեսական դրության համակողմանի ուսումնասիրությունը՝ անդրադառնալով առևտրի, արհեստագործության, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և ֆինանսական գործունեության ոլորտներում նրանց ունեցած մասնակցությանը։ Վերլուծվում են տնտեսական զարգացման վրա ազդող քաղաքական, իրավական և հասարակական գործոնները, սեփականության հարաբերությունները, հարկային համակարգի ազդեցությունը, ինչպես նաև տնտեսական սահմանափակումներն ու հնարավորությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական համայնքների տնտեսական դերին, ձեռնարկատիրական նախաձեռնություններին և դրանց նշանակությանը տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, տնտեսագետների, արևելագետների, ուսանողների և Օսմանյան կայսրության տնտեսական ու սոցիալական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-08-20
    Экономическое положение турецких армян
    Online

    Literature

    Հոմերոսի Ոդիսականը, հատոր Ա

    Հին հունական գրականության մեծագույն ստեղծագործություններից այս էպիկական պոեմն անդրադառնում է մարդու ճակատագրի, հայրենիքի և ընտանիքի հանդեպ հավատարմության, խիզախության, իմաստության, տոկունության ու մարդկային կամքի անսասանության համամարդկային թեմաներին։ Ստեղծագործության կենտրոնում Իթակեի արքա Ոդիսևսի երկարատև և փորձություններով լի վերադարձի պատմությունն է, որը ծավալվում է Տրոյական պատերազմի ավարտից հետո։ Տուն վերադառնալու նրա ճանապարհը վերածվում է բազմաբնույթ արկածների, վտանգների և բարոյական փորձությունների հաջորդականության, որոնց ընթացքում հերոսը բախվում է աստվածների կամքին, բնության անկանխատեսելի ուժերին, հրեշավոր արարածներին, գայթակղություններին և մարդկային բնավորության տարբեր դրսևորումներին։ Ոդիսևսի կերպարը մարմնավորում է ոչ միայն ֆիզիկական քաջությունը, այլև բանականությունը, հնարամտությունը, հեռատեսությունը և դժվարին իրավիճակներում ճիշտ որոշումներ կայացնելու կարողությունը։ Նրա գլխավոր զենքը հաճախ ոչ թե ուժն է, այլ խելամտությունը, խոսքի վարպետությունը և հանգամանքները սեփական օգտին օգտագործելու ընդունակությունը։ Ճանապարհորդության ընթացքում հերոսը հանդիպում է մի շարք առասպելական ու խորհրդավոր կերպարների և անցնում բազմաթիվ փորձությունների միջով, որոնք բացահայտում են մարդու հարաբերությունը անհայտի, գերբնական աշխարհի և սեփական ներքին սահմանների հետ։ Էպոսի կարևոր դրվագներից են կիկլոպ Պոլիֆեմոսի հետ բախումը, կախարդուհի Կիրկեի հետ հանդիպումը, անդրաշխարհ կատարած ուղևորությունը, Սիրենների գայթակղիչ երգերի վտանգը, Սկիլլայի և Խարիբդիսի միջև անցումը, ինչպես նաև ծովային աստվածների ու այլ աստվածային ուժերի միջամտությունները հերոսի ճակատագրին։ Այս իրադարձությունները ոչ միայն արկածային հետաքրքրություն են ստեղծում, այլև խորհրդանշական իմաստ են հաղորդում ճանապարհորդությանը՝ այն ներկայացնելով որպես ինքնաճանաչման, փորձության և հոգևոր հասունացման ընթացք։ Պոեմի մյուս կարևոր թեման ընտանեկան հավատարմությունն ու հայրենի օջախի արժեքն են։ Ոդիսևսի վերադարձի ձգտումը պայմանավորված է կնոջ՝ Պենելոպեի, որդու՝ Տելեմաքոսի, և հարազատ հայրենիքի հետ վերամիավորվելու ցանկությամբ։ Պենելոպեի կերպարը մարմնավորում է հավատարմությունը, համբերությունը, խոհեմությունն ու ներքին ուժը։ Տարիներ շարունակ նա դիմակայում է իր ամուսնությունը շահադիտական նպատակներով հետապնդող հավակնորդներին՝ պահպանելով հավատը Ոդիսևսի վերադարձի նկատմամբ։ Տելեմաքոսի կերպարի միջոցով ներկայացվում է նաև երիտասարդ մարդու հասունացման և ինքնուրույնության ձեռքբերման ընթացքը։ Հոր բացակայության պայմաններում նա աստիճանաբար հաղթահարում է անորոշությունն ու անվստահությունը՝ ձեռք բերելով պատասխանատվության և վճռականության զգացում։ Ստեղծագործության գաղափարական կարևոր շերտերից է աստվածների և մարդկանց փոխհարաբերությունը։ Հին հունական դիցաբանության համաձայն՝ աստվածները մասնակցում են մարդկային ճակատագրերի ձևավորմանը, աջակցում կամ խոչընդոտում հերոսներին, սակայն մարդու սեփական կամքը, ընտրությունը և գործելու կարողությունը շարունակում են վճռորոշ նշանակություն ունենալ։ Այսպիսով, պոեմում ճակատագրի և ազատ կամքի, աստվածային միջամտության և մարդկային պատասխանատվության հարաբերությունը դառնում է առանցքային փիլիսոփայական հարցադրում։ Մյուս կարևոր թեման հյուրընկալության սրբազան օրենքն է, որը հին հունական աշխարհում ուներ ոչ միայն հասարակական, այլև կրոնական նշանակություն։ Օտարականի ընդունելությունը, նրա նկատմամբ հարգանքը և հյուրի ու տանտիրոջ փոխադարձ պարտականությունները ներկայացվում են որպես քաղաքակրթված հասարակության բարոյական հիմքեր, իսկ այդ օրենքի խախտումը հաճախ հանգեցնում է ծանր հետևանքների։ Էպոսում կարևորվում են նաև արդարության, չափավորության, ինքնատիրապետման, հավատարմության և մարդկային արժանապատվության գաղափարները։ Գրական առումով ստեղծագործությունն առանձնանում է իր լայնածավալ էպիկական կառուցվածքով, դրվագների բազմազանությամբ, պատմողական հարուստ ձևերով, համեմատություններով, կրկնվող բանաձևերով և պատկերավոր լեզվով։ Հատկանշական է պատմողական ժամանակի բարդ կազմակերպումը, երբ ներկա իրադարձությունները զուգորդվում են հերոսի անցյալի մասին հիշողություններով ու պատմություններով՝ ստեղծելով բազմաշերտ պատում։ Բանավոր էպիկական ավանդույթից ժառանգված կրկնությունները, բնորոշ մակդիրները, հանդիսավոր դիմումները և երկար նկարագրությունները ստեղծագործությանը հաղորդում են առանձնահատուկ ռիթմ ու վիպերգական շունչ։ Հեղինակի կիրառած գեղարվեստական միջոցները նպաստում են ինչպես հերոսների հոգեբանական բացահայտմանը, այնպես էլ առասպելական աշխարհի ամբողջական ու կենդանի պատկերի ձևավորմանը։ Պատմական և մշակութային առումով այս ստեղծագործությունը բացառիկ նշանակություն ունի համաշխարհային գրականության զարգացման մեջ։ Այն պահպանել է հին հունական հասարակության աշխարհայացքի, կրոնական պատկերացումների, հերոսական իդեալների, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական սովորույթների և բարոյական նորմերի մասին արժեքավոր պատկերացումներ։ Միաժամանակ այն հանդիսանում է հին հունական դիցաբանության կարևորագույն գրական աղբյուրներից մեկը և մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա եվրոպական ու համաշխարհային գրականության, արվեստի, փիլիսոփայության և մշակույթի վրա։ Ոդիսևսի կերպարը դարձել է ճանապարհորդի, որոնողի և փորձությունների միջոցով իմաստություն ձեռք բերող մարդու համամարդկային խորհրդանիշ, իսկ նրա վերադարձի պատմությունը՝ հայրենիքի, ընտանիքի և ինքնության վերագտնման գեղարվեստական խորհրդապատկեր։ Ստեղծագործության ազդեցությունը նկատելի է հատկապես արկածային, ճանապարհորդական, հոգեբանական և փիլիսոփայական գրականության ավանդույթներում, որտեղ հերոսի արտաքին ուղևորությունը հաճախ զուգորդվում է ներքին վերափոխման հետ։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես հին աշխարհի գրական հուշարձան, այլև որպես մարդու բնության, ցանկությունների, վախերի, բարոյական ընտրությունների և կյանքի դժվարությունները հաղթահարելու կարողության մասին խորիմաստ գեղարվեստական երկ։ Հայերեն թարգմանական գրականության մեջ այս դասական ստեղծագործության ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի նաև համաշխարհային գրական ժառանգությունը հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու, հայերենի արտահայտչական հնարավորությունները զարգացնելու և ազգային գրական միջավայրը համամարդկային մշակութային արժեքներով հարստացնելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հին հունական գրականությամբ, դիցաբանությամբ, դասական էպոսով, համաշխարհային մշակույթի պատմությամբ և գեղարվեստական պատումի զարգացման առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն միաժամանակ արկածային պատմություն է, բարոյափիլիսոփայական խորհրդածություն և մարդկային տոկունության, խոհեմության ու հայրենիքի հանդեպ անսահման կապվածության գեղարվեստական փառաբանում։

    Updated: 2026-11-13
    Հոմերոսի Ոդիսականը, հատոր Ա
    Online

    Culture

    Իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը XX դարում

    Այս աշխատությունը նվիրված է XX դարում Իրանի հայ համայնքի ձևավորած և զարգացրած կոմպոզիտորական արվեստի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա պատմական, մշակութային և երաժշտագիտական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում իրանահայ կոմպոզիտորական ստեղծագործությունը դիտարկվում է որպես հայկական երաժշտական մշակույթի սփյուռքյան կարևոր դրսևորում, որը ձևավորվել է հայկական ազգային ավանդույթների, իրանական մշակութային միջավայրի և ժամանակի համաշխարհային երաժշտական գործընթացների փոխազդեցության պայմաններում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել իրանահայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական ժառանգությունը, նրանց կենսագործունեության հիմնական փուլերը, գեղարվեստական սկզբունքները և երաժշտական լեզվի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային երաժշտական ինքնության պահպանման և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների որոնման փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության տարրերը, մեղեդիական և ռիթմական առանձնահատկությունները վերամշակվել ու նորովի կիրառվել XX դարի իրանահայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Միաժամանակ դիտարկվում է իրանական երաժշտական մշակույթի ազդեցությունը՝ հատկապես տեղական երաժշտական մտածողության, կատարողական ավանդույթների և մշակութային միջավայրի հետ փոխազդեցության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և ձևերի զարգացմանը՝ երգարվեստից և խմբերգային ստեղծագործություններից մինչև գործիքային երաժշտություն, բեմական և այլ խոշորածավալ ստեղծագործություններ։ Կարևորվում է նաև հայկական դպրոցների, եկեղեցական և մշակութային կազմակերպությունների, երաժշտական խմբերի ու համայնքային կառույցների դերը իրանահայ երաժշտական կյանքի զարգացման և կոմպոզիտորական արվեստի տարածման գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է XX դարի պատմաքաղաքական և սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ազդեցության բացահայտումը ստեղծագործական գործընթացների վրա, ինչպես նաև Իրանի հայ համայնքի մշակութային ինքնության պահպանման գործում երաժշտության ունեցած նշանակության գնահատումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին երաժշտական երևույթ, այլև որպես հայկական սփյուռքի մշակութային ինքնարտահայտման և հայ-իրանական մշակութային երկխոսության կարևոր բաղադրիչ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, հայագետների, սփյուռքագիտության և մշակույթի պատմության մասնագետների, կոմպոզիտորների, կատարողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-12
    Իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը XX դարում
    Online

    Culture

    Ամերիկահայ կերպարվեստը

    Աշխատությունը նվիրված է Միացյալ Նահանգներում ձևավորված հայ կերպարվեստի պատմական զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հայազգի արվեստագետների ստեղծագործական գործունեությունն է սփյուռքյան միջավայրում՝ ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման, նոր գեղարվեստական ազդեցությունների յուրացման և ինքնության արտահայտման փոխկապակցված գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր սերունդների նկարիչների, քանդակագործների և այլ կերպարվեստագետների ստեղծագործական ուղիները՝ բացահայտելով նրանց աշխատանքներում հայկական մշակութային հիշողության և ամերիկյան գեղարվեստական միջավայրի փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ներգաղթի և սփյուռքյան կյանքի փորձառության արտացոլմանը, հայրենիքի մասին պատկերացումներին, պատմական հիշողությանը, համայնքային կյանքին և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Միաժամանակ ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել ԱՄՆ-ի արվեստի զարգացման տարբեր ուղղությունների հետ առնչությունների շրջանակում՝ ուսումնասիրելով գեղարվեստական լեզվի, ոճերի, տեխնիկաների և արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր ժամանակաշրջանների ստեղծագործական միտումների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են փոխվել ազգային թեմաների մեկնաբանությունները և արվեստագետների վերաբերմունքը հայկական ու ամերիկյան մշակութային միջավայրերի նկատմամբ։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև դիմանկարչությունը, բնանկարը, պատմական և խորհրդանշական թեմաները, աբստրակտ արվեստը և ժամանակակից արտահայտչաձևերը՝ որպես ստեղծագործական բազմազանության դրսևորումներ։ Առանձին նշանակություն ունի սփյուռքյան մշակութային հաստատությունների, ցուցահանդեսների, արվեստագիտական շրջանակների և համայնքային նախաձեռնությունների դերը արվեստագետների գործունեության ներկայացման ու մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Ամերիկահայ կերպարվեստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել ոչ միայն հայկական սփյուռքի մշակույթի բաղադրիչ, այլև ավելի լայն միջմշակութային փոխազդեցությունների արդյունք, որտեղ ազգային ավանդույթները շարունակաբար վերաիմաստավորվում են նոր հասարակական և գեղարվեստական պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արվեստաբանության, սփյուռքագիտության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության զարգացման, ինքնության և գեղարվեստական փոխազդեցությունների ամբողջական պատկերը։

    Updated: 2026-09-28
    Ամերիկահայ կերպարվեստը
    Online

    Chemistry

    Получение фосфобетаинов из этокси-, фенокси-, фенилацетиленов и метоксиаллена и выявление путей их стабилизации

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ֆոսֆոբետաինների ստացման մեթոդների ուսումնասիրությանը էթօքսի-, ֆենօքսի-, ֆենիլացետիլենային և մեթօքսիալլենային միացություններից, ինչպես նաև ստացված միացությունների կայունացման ուղիների բացահայտմանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական քիմիայի և ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի տեսական հիմքերը, ռեակցիոն մեխանիզմները և միջանկյալ արտադրանքների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր սինթետիկ ուղիներ՝ ընդգծելով ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը ելքային նյութերի փոխակերպման արդյունավետության և վերջնական ֆոսֆոբետաինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ստացված միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց քայքայման մեխանիզմները և կայունացման հնարավոր ռազմավարությունները՝ ներառյալ լուծիչների ընտրությունը, ջերմաստիճանային ռեժիմները և մոլեկուլային մոդիֆիկացիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սինթետիկ մոտեցումների մշակմանը և ֆոսֆոբետաինների կիրառական նշանակությանը օրգանական սինթեզում և նյութագիտության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, նյութագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ փորձարարական մոտեցումներ ֆոսֆորօրգանական միացությունների ստացման ոլորտում։

    Updated: 2026-09-20
    Получение фосфобетаинов из этокси-, фенокси-, фенилацетиленов и метоксиаллена и выявление путей их стабилизации