Հոմերոսի Ոդիսականը, հատոր Ա

History

Գրքում ուսումնասիրվում է Աբխազիայի կարգավիճակի հիմնահարցը 1917–1921 թվականներին՝ ընդգրկելով Ռուսաստանի կայսրության փլուզման, հեղափոխական գործընթացների և Կովկասում նոր պետական կազմավորումների ձևավորման պատմական համատեքստը, վերլուծվում են Աբխազիայի քաղաքական ինքնորոշման փորձերը, տարածաշրջանային իշխանությունների փոփոխությունները և տարբեր քաղաքական ուժերի ազդեցությունը կարգավիճակի ձևավորման վրա, ներկայացվում են Աբխազիայի հարաբերությունները Վրաստանի, Ռուսաստանի և այլ տարածաշրջանային դերակատարների հետ, դիտարկվում են ռազմական և վարչական վերահսկողության փոփոխությունները քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, ինչպես նաև միջազգային և ներքին քաղաքական գործոնները, որոնք ազդել են տարածքի իրավական և պետական կարգավիճակի չկայունացման վրա, աշխատանքը հիմնված է պատմական աղբյուրների և փաստաթղթերի վերլուծության վրա՝ փորձելով բացահայտել այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացների տրամաբանությունը և երկարաժամկետ հետևանքները Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային հարաբերությունների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է երկչափ կառուցվածք ունեցող անագի օքսիդային նոր նյութերի տեսական և հաշվարկային որոնմանը, դրանց կառուցվածքային ու էլեկտրոնային հատկությունների ուսումնասիրմանը և կիսահաղորդչային գազային սենսորներում կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ցածրաչափ նյութերի կայուն կառուցվածքների կանխատեսումն է՝ ժամանակակից հաշվարկային նյութագիտության և քվանտաքիմիական մոդելավորման մոտեցումների կիրառմամբ։ Քննվում են հնարավոր բյուրեղային կառուցվածքները, դրանց էներգետիկ և դինամիկական կայունությունը, էլեկտրոնային գոտիական կառուցվածքը, լիցքերի բաշխումը և մակերևութային հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նյութի կառուցվածքի և կիսահաղորդչային բնութագրերի միջև փոխկապակցվածությանը, քանի որ երկչափ համակարգերում մակերևութային ատոմների մեծ մասնաբաժինը կարող է զգալիորեն փոփոխել նյութի փոխազդեցությունը շրջակա գազային միջավայրի հետ։ Ուսումնասիրվում է տարբեր գազային մոլեկուլների ադսորբցիայի ազդեցությունը նյութի էլեկտրոնային հատկությունների վրա՝ գնահատելով, թե մոլեկուլի և զգայուն մակերևույթի փոխազդեցությունը որքանով կարող է փոփոխել լիցքային վիճակը, հաղորդականությունը կամ այլ չափելի բնութագրեր։ Նման հաշվարկները հնարավորություն են տալիս տեսականորեն գնահատելու հնարավոր սենսորային արձագանքը, ընտրողականությունը և տարբեր նյութական կառուցվածքների համեմատական հեռանկարայնությունը։ Կարևորվում է նաև գազային մոլեկուլների կլանման և մակերևույթից հեռացման գործընթացների ընդհանուր էներգետիկ նկարագրությունը, քանի որ սենսորային նյութի գործնական արժեքը կապված է ոչ միայն գազի հայտնաբերման հնարավորության, այլև զգայուն տարրի վերականգնելիության հետ։ Հաշվարկային որոնման մոտեցումը թույլ է տալիս նախապես ուսումնասիրել մեծ թվով հավանական կառուցվածքներ և առանձնացնել առավել հետաքրքիր թեկնածուները հետագա փորձարարական հետազոտությունների համար։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև անագի օքսիդների հայտնի ծավալային ձևերից դեպի ատոմային հաստությամբ համակարգեր անցման արդյունքում առաջացող նոր ֆիզիկական հատկությունների բացահայտման հնարավորությամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հաշվարկային նյութագիտության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի և կիսահաղորդչային սենսորիկայի մոտեցումները՝ նոր երկչափ նյութերի կանխատեսման և գազերի հայտնաբերման տեխնոլոգիաներում դրանց կիրառական ներուժի գնահատման նպատակով։

Biology

Մարդու ծագման հարցը վերաբերում է այն գիտական և փիլիսոփայական ուսումնասիրություններին, որոնք բացատրում են ժամանակակից մարդու՝ Homo sapiens առաջացումը և զարգացման պատմությունը։ Գիտական մոտեցման համաձայն՝ մարդը ձևավորվել է երկարատև էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում, որի ընթացքում աստիճանաբար փոխվել են նախամարդկային տեսակները՝ հարմարվելով շրջակա միջավայրի փոփոխություններին և կյանքի պայմաններին։ Այս գործընթացում կարևոր փուլերից են համարվում Australopithecus-ը, որը համարվում է մարդու նախահայրերից մեկը և արդեն ցուցաբերել է երկոտանի շարժման որոշ հատկանիշներ, ինչպես նաև Homo habilis-ը, որը հայտնի է որպես առաջին գործիքներ օգտագործող տեսակ։ Հետագա փուլերում ձևավորվել են Homo erectus-ը, որը արդեն ունեցել է ավելի զարգացած ուղեղ, օգտագործել է կրակ և տարածվել է տարբեր աշխարհագրական շրջաններում։ Ժամանակակից մարդու՝ Homo sapiens-ի ձևավորումը կապված է նաև Աֆրիկայում տեղի ունեցած էվոլյուցիոն գործընթացների հետ, որտեղից նա աստիճանաբար տարածվել է այլ մայրցամաքներ։ Բացի կենսաբանական զարգացումից, մարդու ծագման ուսումնասիրությունը ներառում է նաև սոցիալական և մշակութային գործոններ, քանի որ աշխատանքի գործիքների զարգացումը, լեզվի ձևավորումը և հասարակական կազմակերպման բարդացումը մեծ դեր են ունեցել մարդու որպես տեսակի առանձնացման մեջ։ Փիլիսոփայական տեսանկյունից մարդու ծագման հարցը երբեմն դիտարկվում է նաև որպես մարդու ինքնության և նրա տեղը բնության մեջ հասկանալու փորձ, որը տարբեր մշակույթներում ստացել է նաև կրոնական կամ առասպելական բացատրություններ։

History

Աշխատությունը համաշխարհային պատմության ուսուցման համար նախատեսված դասագիրք է, որի նպատակն է սովորողներին ներկայացնել մարդկության պատմական զարգացման հիմնական փուլերը, տարբեր ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների ձևավորումը և համաշխարհային նշանակություն ունեցող իրադարձությունները։ Այն պատմական գիտելիքները միավորում է ուսումնական շարադրանքի մեջ՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու հասարակությունների, պետությունների և մշակույթների զարգացման ընթացքի մասին։ Համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է հին քաղաքակրթությունների առաջացումը, պետությունների և կայսրությունների ձևավորումը, քաղաքական համակարգերի փոփոխությունները, պատերազմներն ու նվաճումները, կրոնական ու մշակութային շարժումները, ինչպես նաև տնտեսական և հասարակական կյանքի զարգացումը։ Այսպիսի դասագրքերի կարևոր նպատակներից է պատմական իրադարձությունները ժամանակագրական հաջորդականությամբ ներկայացնելը և դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելը։ Դրանք օգնում են սովորողներին համեմատել տարբեր ժողովուրդների պատմական փորձը, հասկանալ քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունը և գնահատել համաշխարհային պատմության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունների նշանակությունը։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես պատմության դասավանդման հիմնական ուսումնական նյութ՝ նպաստելով պատմական մտածողության, ժամանակագրական կողմնորոշման և ընդհանուր գիտելիքների զարգացմանը։ Այն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության և հայերենով համաշխարհային պատմության դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, մանկավարժներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համաշխարհային քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Agriculture

Գիտական աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսության ոլորտում գործող տնտեսավարող սուբյեկտների վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման կազմակերպատնտեսական, կառավարչական և սոցիալ-հոգեբանական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասան Ռազավի նահանգի գյուղատնտեսական Ջիհադ կազմակերպության գործունեության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, վարչակառավարչական անձնակազմի գործառույթները, աշխատանքային պարտականությունների բաշխման սկզբունքները և կառավարչական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային ռեսուրսների կառավարման կատարելագործմանը, աշխատակիցների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, աշխատանքային արտադրողականության բարձրացմանը և կազմակերպության ռազմավարական նպատակների իրականացման գործընթացում կառավարչական անձնակազմի դերակատարությանը։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության ոլորտի կառավարման առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված արտադրության սեզոնայնությամբ, բնական և կլիմայական գործոնների ազդեցությամբ, նյութատեխնիկական ռեսուրսների սահմանափակությամբ, գյուղատնտեսական արտադրության ռիսկայնությամբ և կազմակերպական գործընթացների բազմազանությամբ։ Քննարկվում են կառավարչական աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, մասնավորապես՝ կազմակերպական կառուցվածքը, ղեկավարության ոճը, աշխատակիցների մոտիվացիան, մասնագիտական պատրաստվածությունը, աշխատանքի գնահատման համակարգը, տեղեկատվական ապահովվածությունը և որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումներին, կառավարման գործառույթների համակարգմանը, ստորաբաժանումների միջև համագործակցության ամրապնդմանը և կազմակերպության ներսում հաղորդակցական գործընթացների կատարելագործմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունքների գնահատման չափանիշների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով աշխատանքի որակը, ժամանակային և նյութական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, առաջադրված խնդիրների կատարման աստիճանը և կազմակերպության ընդհանուր գործունեության արդյունքները։ Դիտարկվում են աշխատակիցների խրախուսման և մոտիվացիայի մեխանիզմները, նյութական և ոչ նյութական խթանների կիրառման հնարավորությունները, մասնագիտական վերապատրաստման ծրագրերի նշանակությունը և աշխատանքային միջավայրի բարելավման ազդեցությունը կառավարչական արդյունավետության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Իրանի գյուղատնտեսական կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին, տարածաշրջանային կառույցների գործունեության կազմակերպմանը և Խորասան Ռազավի նահանգի սոցիալ-տնտեսական ու գյուղատնտեսական պայմանների ազդեցությանը վարչակառավարչական գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում կառավարման ապակենտրոնացման, պատասխանատվության հստակ բաշխման, վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրման և կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Կարևորվում են կազմակերպական մշակույթի ձևավորումը, աշխատակիցների մասնակցությունը կառավարչական որոշումների մշակմանը, ղեկավարների մասնագիտական և առաջնորդական հմտությունների զարգացումը, ինչպես նաև մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման պայմանների ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները, կազմակերպական բարեփոխումների իրականացման հնարավորությունները և վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի կատարելագործմանն ուղղված գործնական առաջարկությունների մշակման հիմնախնդիրները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել գյուղատնտեսության ոլորտում մարդկային ռեսուրսների կառավարման, կազմակերպական զարգացման և վարչական գործունեության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ագրարային ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կազմակերպությունների կառավարման և աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է արտաքին գրավիտացիոն դաշտի առկայության պայմաններում քվանտային դաշտերի վարքագծի և դրանցից բխող ֆիզիկական երևույթների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քվանտային դաշտի տեսության և կոր տարածաժամանակի երկրաչափության փոխկապակցվածությունն է, երբ գրավիտացիան դիտարկվում է որպես նախապես տրված դասական ֆոն, իսկ նյութի և ճառագայթման դաշտերը նկարագրվում են քվանտային սկզբունքներով։ Քննվում է, թե տարածաժամանակի կորությունը ինչպես կարող է փոփոխել մասնիկների և վակուումային վիճակների սովորական պատկերացումը, դաշտերի տատանումները և դիտորդների կողմից գրանցվող ֆիզիկական մեծությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կոր տարածաժամանակում վակուումի սահմանման խնդրին, քանի որ ընդհանուր դեպքում մասնիկի և վակուումի հասկացությունները կարող են կախված լինել դիտորդից և գրավիտացիոն ֆոնի հատկություններից։ Ուսումնասիրվում են արտաքին դաշտի ազդեցությամբ մասնիկների առաջացման հնարավոր երևույթները, վակուումային բևեռացումը, քվանտային դաշտերի էներգիա-իմպուլսային բնութագրերը և դրանց կապը տարածաժամանակի երկրաչափության հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սև խոռոչների և ուժեղ գրավիտացիոն դաշտերի շրջակայքում առաջացող քվանտային ազդեցությունների տեսական վերլուծությունը, ինչպես նաև հորիզոնների առկայության պայմաններում ճառագայթային երևույթների մեկնաբանությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ընդարձակվող տիեզերական մոդելներ, որտեղ ժամանակից կախված երկրաչափությունը կարող է ազդեցություն ունենալ քվանտային դաշտերի վիճակների և մասնիկների առաջացման գործընթացների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում վերանորմավորման անհրաժեշտությանը, քանի որ տեղային ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկներում առաջացող անվերջությունները պահանջում են համապատասխան տեսական մշակում։ Քննվում է նաև կիսադասական գրավիտացիայի մոտեցումը, որտեղ քվանտային նյութի միջին էներգիա-իմպուլսային հատկությունները կարող են դիտարկվել որպես գրավիտացիոն դաշտի աղբյուր։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է սև խոռոչների ֆիզիկայի, վաղ Տիեզերքի տեսության և քվանտային գրավիտացիայի ավելի ընդհանուր խնդիրների ընկալման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քվանտային դաշտի տեսության, հարաբերականության ընդհանուր տեսության և տեսական տիեզերագիտության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով գրավիտացիոն ֆոնի ազդեցությամբ առաջացող քվանտային երևույթների ֆիզիկական և մաթեմատիկական առանձնահատկությունները։