Հաճախությունների ԳԲՀ և տերահերցային տիրույթների բազմամոդ երկկապ էլեկտրադինամիկական կառուցվածքների ուսումնասիրումը և կիրառումը

Psychology

Գիտակցությունը մարդկային հոգեբանության և նյարդաբանության հիմքը հանդիսացող երևույթ է, որը ընդգրկում է մարդու մտքի, զգայական ընկալումների, հիշողության, մտավոր գործունեության, զգացմունքների և ինքնագիտակցության ակտիվությունն ու համակարգումը։ Գիտակցությունը թույլ է տալիս մարդու ուղեղին տարբերակել արտաքին ու ներքին միջավայրի ազդակները, կատարել վերլուծություններ, որոշումներ ընդունել, ձևավորել նպատակներ և վերահսկել վարքագիծը։ Այն համարվում է բարձրակարգ նյարդային գործընթացների արդյունք, որի հիմքում ընկած են նյարդային ցանցերի ակտիվությունը, սինապտիկ հաղորդակցությունը և ուղեղի կորտեքսի գործունեությունը։ Գիտակցության ուսումնասիրման ոլորտը ներառում է հոգեբանություն, նեյրոնեատորիա, փիլիսոփայություն և когնիտիվ գիտություններ, որոնք ուսումնասիրում են գիտակցության ձևերը, մակարդակները, խանգարումները և դրա զարգացումը կյանքի տարբեր փուլերում։ Գիտակցությունը նաև համարվում է սոցիալ-մշակութային գործընթացների ներդաշնակության հիմք՝ ապահովելով անձի ինքնաարտահայտությունն ու միջանձնային հաղորդակցությունը։ Այսպիսով, գիտակցությունը հանդիսանում է մարդու մտավոր և հոգեկան գործունեության կենտրոնական կողմը, որն ուղղորդում է իր գործողությունները և ազդում կենսական, սոցիալական ու մշակութային ներուժի վրա։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության սննդի արտադրության ոլորտում գործող կազմակերպությունների անվճարունակության և սնանկացման գործընթացների իրավական և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են սնանկության իրավական կարգավորման հիմքերը, ընթացակարգերը և կիրառման առանձնահատկությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սննդի արդյունաբերության ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության վրա ազդող գործոններին։ Հեղինակը քննարկում է անվճարունակության առաջացման պատճառները, այդ թվում՝ շուկայական տատանումները, կառավարման խնդիրները, հարկային և վարկային բեռը, ինչպես նաև արտաքին տնտեսական ազդեցությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են սնանկության վարույթների փուլերը, պարտատերերի և պարտապանների իրավունքներն ու պարտականությունները, վերակազմակերպման և լուծարման իրավական մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդի անվտանգության ոլորտի առանձնահատկություններին, արտադրական շղթաների խոցելիությանը և պետական վերահսկողության դերին։ Ներկայացվում են դատական պրակտիկայի օրինակներ, վիճակագրական տվյալներ և միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել կարգավորման արդյունավետությունը և առաջարկել բարելավման ուղղություններ։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, տնտեսագետների, սննդի արդյունաբերության մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, ուսանողների և սնանկության իրավունքի խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Mathematics

Задачи и упражнения по математической логике и теории алгоритмов աշխատությունը դիսկրետ մաթեմատիկայի և տեսական ինֆորմատիկայի կարևոր ուսումնական խնդիրների ժողովածու է, որը նախատեսված է մաթեմատիկական տրամաբանության և ալգորիթմների տեսության խորացված ուսումնասիրության համար, այն ընդգրկում է պրեդիկատների և արտահայտությունների տրամաբանություն, բուլյան հանրահաշիվ, ապացուցման մեթոդներ, ինչպես նաև հաշվարկելիության և ալգորիթմական բարդության հիմնական գաղափարները, գիրքը ներկայացնում է Տյուրինգի մեքենաների, ռեկուրսիվ ֆունկցիաների և ձևական լեզուների հետ կապված խնդիրներ, միաժամանակ ներառում է տարբեր մակարդակի վարժություններ՝ սկսած հիմնական տրամաբանական արտահայտություններից մինչև բարդ տեսական խնդիրներ, որոնք օգնում են զարգացնել տրամաբանական մտածողություն, ձևական ապացուցման հմտություններ և ալգորիթմական վերլուծության կարողություններ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, ինֆորմատիկայի և տեսական ծրագրավորման ուսումնասիրության համար։

Literature

Հրատարակությունը բազմահատոր գեղարվեստական երկի հինգերորդ մասն է՝ նվիրված Ժոզեֆ Բալսամոյի կերպարին և նրա հիշատակների ձևով ներկայացվող պատմությանը։ Ժոզեֆ Բալսամո անունը հայտնի է Ալեքսանդր Դյումայի պատմավեպից, որտեղ պատկերվում է 18-րդ դարի եվրոպական հասարակական կյանքը՝ քաղաքական ինտրիգների, գաղտնի ընկերությունների, կրոնական ու հասարակական հակասությունների և անհատների ճակատագրերի փոխկապակցվածությամբ։ Ստեղծագործության գեղարվեստական աշխարհում պատմական միջավայրն ու հորինված իրադարձությունները միահյուսվում են՝ ստեղծելով արկածային և դրամատիկ պատում։ Բալսամոյի կերպարը կապված է խորհրդավորության, ազդեցության ձգտման և հասարակական իրադարձությունների կուլիսային ընթացքի հետ, իսկ նրա շուրջ զարգացող պատմությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու իշխանության, գիտելիքի, հավատալիքների և մարդկային հավակնությունների փոխհարաբերությունները։ Հատորի առանձին բովանդակությունը միայն մատենագիտական տվյալներով հնարավոր չէ ամբողջությամբ վերակազմել, սակայն այն շարունակում է բազմամաս պատմողական երկի ընդհանուր ընթացքը՝ ընթերցողին կապելով նախորդ մասերում ներկայացված կերպարների ու իրադարձությունների հետ։ Այսպիսի թարգմանական հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել եվրոպական պատմավեպի տարածման և հայալեզու ընթերցողների գրական հետաքրքրությունների ընդլայնման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն թարգմանական գրականության, պատմավեպի զարգացման և եվրոպական գրականության հայերեն ընդունման պատմության ուսումնասիրության համար։

Literature

Աշխատությունը հին հռոմեական գրականության և գեղագիտական մտքի կարևորագույն երկերից մեկի՝ հռոմեացի նշանավոր բանաստեղծ Քվինտոս Հորացիոս Փլակկոսի քերթողական արվեստին նվիրված ստեղծագործության հայերեն ներկայացումն է։ Այն պատկանում է դասական պոետիկայի և գրական տեսության այն երկերի շարքին, որոնք ձևավորել են եվրոպական գրականագիտական մտածողության հիմնարար սկզբունքները և դարեր շարունակ ազդեցություն ունեցել բանաստեղծության, դրամատուրգիայի ու գեղարվեստական ստեղծագործության ընկալման վրա։ Ստեղծագործության հիմնական թեման պոեզիայի բնույթն է, բանաստեղծական երկի ստեղծման սկզբունքները, գրական ստեղծագործության կառուցվածքը, գեղարվեստական ամբողջականությունը և արվեստի հասարակական ու դաստիարակչական նշանակությունը։ Հորացիոսը քերթողական արվեստը դիտարկում է որպես գիտելիքի, տաղանդի, աշխատանքի, փորձի և գեղարվեստական ճաշակի համադրություն՝ կարևորելով ստեղծագործության բովանդակության ու ձևի ներդաշնակությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքը գեղարվեստական երկի կատարելության ձգտումն է, որի համար անհրաժեշտ են չափի զգացում, մտքի հստակություն, լեզվական ճշգրտություն, կառուցվածքային ներդաշնակություն և ստեղծագործական հետևողականություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սկզբունքին, որ գրական ստեղծագործությունը պետք է ունենա ներքին ամբողջականություն, իսկ նրա առանձին բաղադրիչները պետք է փոխկապակցված լինեն և ծառայեն ընդհանուր գեղարվեստական մտահղացմանը։ Հորացիոսը կարևորում է նաև ստեղծագործության հավաստիությունն ու բնականությունը՝ ընդգծելով, որ գրական կերպարները, գործողությունները և խոսքը պետք է համապատասխանեն իրենց բնույթին, իրավիճակին ու տրամաբանական զարգացումներին։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է գրականության երկակի առաքելությունը՝ հաճելի լինելու և օգտակարություն բերելու սկզբունքը։ Այս մոտեցմամբ բանաստեղծությունը միաժամանակ դիտարկվում է որպես գեղագիտական հաճույքի աղբյուր և որպես մարդու մտավոր ու բարոյական դաստիարակության միջոց։ Գրական երկը պետք է ոչ միայն գրավի ընթերցողի ուշադրությունը, այլև նպաստի նրա ճաշակի զարգացմանը, գիտելիքի հարստացմանը և մարդկային արժեքների ճանաչմանը։ Կարևորվում է նաև գրողի պատասխանատվությունը սեփական ստեղծագործության նկատմամբ, քանի որ իսկական գեղարվեստական արդյունքը պահանջում է մշտական աշխատանք, ինքնաքննադատություն, լեզվի խոր իմացություն և կատարելագործման ձգտում։ Հորացիոսը անդրադառնում է գրական ստեղծագործության ժանրային առանձնահատկություններին, բանաստեղծական խոսքի համապատասխանությանը թեմային, կերպարների բնութագրման սկզբունքներին, դրամատիկական երկի կառուցվածքին և ստեղծագործական չափանիշներին։ Նրա դիտարկումներում կարևոր տեղ ունեն նաև գրական քննադատության, ընթերցողական ճաշակի և գրական հեղինակության հարցերը։ Ընդգծվում է, որ ստեղծագործության գնահատումը պետք է հիմնված լինի գիտելիքի, փորձի և մասնագիտական դատողության վրա, իսկ գրողը պետք է պատրաստ լինի ընդունելու հիմնավորված քննադատությունը։ Գրականագիտական առումով աշխատությունն առանձնանում է խրատական, տեսական և գեղագիտական դատողությունների համադրությամբ։ Դրա շարադրանքը ներկայացնում է պոետիկան ոչ միայն որպես բանաստեղծական ձևերի ու կանոնների ամբողջություն, այլև որպես ստեղծագործական մտածողության, գրական ճաշակի և արվեստի փիլիսոփայության համակարգ։ Պատմական նշանակությունը պայմանավորված է հին հունական գեղագիտական ավանդույթների և հռոմեական գրական փորձի ընդհանրացմամբ։ Հորացիոսի ձևակերպած սկզբունքները մեծ ազդեցություն են ունեցել Վերածննդի, կլասիցիզմի և եվրոպական նոր գրականության զարգացման վրա՝ դառնալով գրական տեսության և գեղարվեստական քննադատության կարևոր հենակետերից մեկը։ Նրա գաղափարները երկար ժամանակ կիրառվել են գրական կրթության մեջ՝ որպես բանաստեղծական ստեղծագործության, դրամատուրգիայի և գրական ճաշակի ուսուցման հիմնարար նյութ։ Հայ մշակութային միջավայրում այս երկի ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի դասական ժառանգության յուրացման և եվրոպական գրականագիտական մտքի տարածման տեսանկյունից։ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել հայ իրականության մեջ անտիկ գրականության, դասական լեզուների և գեղագիտական մտածողության ուսումնասիրության ու տարածման գործում։ Հին հռոմեական գրականության նման երկերի հայերեն հրատարակությունը նպաստել է հայ ընթերցողի ծանոթությանը համաշխարհային գրականության հիմնարար արժեքներին, ինչպես նաև հայ գրականագիտական ու մանկավարժական մտքի հարստացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է դասական պոետիկայի պատմության, հռոմեական գրականության, գեղագիտության, գրական քննադատության և հայ թարգմանական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, բանասերների, թարգմանիչների, մանկավարժների, գրողների, դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հայ հին տպագիր գրքի հետազոտողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է գեղարվեստական ստեղծագործության հիմնարար սկզբունքներին ծանոթանալու, գրական ճաշակը զարգացնելու, պոեզիայի հասարակական ու գեղագիտական նշանակությունը հասկանալու և անտիկ աշխարհի գրական մտքի ժառանգությանը հաղորդակից դառնալու հնարավորությամբ։ Այս երկը կարևոր տեղ ունի ինչպես համաշխարհային պոետիկայի պատմության, այնպես էլ հայերեն դասական գրականագիտական ժառանգության մեջ՝ ներկայացնելով գրական արվեստի այն սկզբունքները, որոնց արդիականությունը պահպանվում է նաև ժամանակակից գրականության և գեղարվեստական քննադատության ուսումնասիրության մեջ։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դաստիարակության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը դպրոցականի անձի զարգացման գործընթացում՝ ժամանակակից կրթության արժեքային, սոցիալական և մանկավարժական պահանջների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում դպրոցականի՝ որպես հասարակության լիարժեք անդամի ձևավորման գործընթացն է, որի ընթացքում զարգանում են քաղաքացիական գիտակցությունը, պատասխանատվության զգացումը, սոցիալական ակտիվությունը, սեփական իրավունքների և պարտականությունների ըմբռնումը, այլ մարդկանց նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը և հասարակական կյանքին մասնակցելու պատրաստակամությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է քաղաքացիական դաստիարակության էությունը, նպատակները, սկզբունքներն ու հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև դրա կապը բարոյական, հայրենասիրական, իրավական և սոցիալական դաստիարակության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական տարիքի առանձնահատկություններին, քանի որ հենց այս շրջանում են ձևավորվում անձի արժեքային կողմնորոշումները, հասարակական վարքի նորմերը և սեփական դիրքորոշումը սոցիալական միջավայրի նկատմամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դպրոցի դերի բացահայտումը քաղաքացիական արժեքների ձևավորման գործում։ Քննարկվում են ուսուցչի անձնական օրինակի, դասավանդվող առարկաների բովանդակության, դպրոցական ինքնակառավարման, արտադասարանական գործունեության, խմբային աշխատանքի և հասարակական նախաձեռնությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև ընտանիքի, դպրոցի և հասարակության փոխգործակցությունը, քանի որ քաղաքացիական դաստիարակության արդյունավետությունը մեծապես կախված է երեխայի տարբեր սոցիալական միջավայրերում ստացած փորձի հետևողականությունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են աշակերտների պասիվությունը, հասարակական գործընթացների նկատմամբ անտարբերությունը, քաղաքացիական գիտելիքների սահմանափակ մակարդակը, արժեքային հակասությունները և սոցիալական պատասխանատվության ոչ բավարար ձևավորվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դպրոցականների իրավունքների և պարտականությունների գիտակցմանը, ժողովրդավարական արժեքների ընկալմանը, հանդուրժողականության, փոխադարձ հարգանքի, համագործակցության և կառուցողական երկխոսության կարողությունների զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել քաղաքացիական դաստիարակության կազմակերպման արդյունավետ մանկավարժական մեթոդներ և ձևեր՝ քննարկումներ, բանավեճեր, նախագծային աշխատանքներ, սոցիալական նախաձեռնություններ, ուսանողական կամ աշակերտական ինքնակառավարում և համայնքային գործունեություն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու քաղաքացիական դաստիարակության ազդեցությունը դպրոցականի անձի սոցիալականացման, ինքնուրույնության, պատասխանատվության և հասարակական ակտիվության զարգացման վրա։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել դպրոցում այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ սովորողը ոչ միայն ձեռք է բերում գիտելիքներ, այլև զարգացնում է հասարակական կյանքին գիտակցված մասնակցության համար անհրաժեշտ արժեքներ, հմտություններ և վարքային դիրքորոշումներ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների, դպրոցների ղեկավարների, կրթության կազմակերպիչների, հոգեբանների, սոցիալական մանկավարժների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։