Հաճախությունների ԳԲՀ և տերահերցային տիրույթների բազմամոդ երկկապ էլեկտրադինամիկական կառուցվածքների ուսումնասիրումը և կիրառումը

Культура

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի պարբերական ցանկ է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունները։ Այն նախատեսված է եղել գիտնականների, մշակույթի և արվեստի մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների, գրադարանային աշխատողների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութերը ներառում են մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութալուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ հրապարակումներ։ Ցանկերում արտացոլվել են հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն հրատարակված համապատասխան նյութերը, ինչպես նաև հանրապետությունից դուրս լույս տեսած՝ հայկական մշակույթին և արվեստին առնչվող որոշ հրապարակումներ։ Նյութերը համակարգվել են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքներով, իսկ առանձին թեմատիկ բաժինների ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվել են որոշակի կարգով, ինչը հեշտացրել է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու օգտագործումը։ Հրատարակության կառուցվածքը հնարավորություն է տվել ընթերցողին արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում շրջանառության մեջ մտած մասնագիտական գրականության մեջ, ընտրել անհրաժեշտ աշխատությունները և հետևել մշակույթի ու արվեստի տարբեր ոլորտներում կատարվող ուսումնասիրություններին։ Այն տեղեկություններ է տրամադրել գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ տպագիր նյութերի վերաբերյալ՝ կատարելով գիտական ու մասնագիտական տեղեկատվության տարածման կարևոր գործառույթ։ Նման մատենագիտական ցանկերը հատկապես արժեքավոր են նաև պատմամշակութային հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել որոշակի ժամանակաշրջանի հրատարակչական պատկերը, պարզել, թե մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն են առավել ակտիվ ուսումնասիրվել, և հետևել մասնագիտական գրականության զարգացման ընթացքին։ Հրատարակությունը միաժամանակ ներկայացնում է խորհրդային շրջանի հայկական գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես էր իրականացվում նոր մասնագիտական գրականության հաշվառումը, դասակարգումը և ընթերցողներին դրա վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրումը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության տարիներին Ֆրանսիայի դիրքորոշման, քաղաքականության և հայ ժողովրդի հետ ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ 1915–1918 թվականների պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված զանգվածային տեղահանությունների, կոտորածների և բնաջնջման մասին տեղեկությունների տարածումը Ֆրանսիայում, ինչպես նաև ֆրանսիական պետական ու հասարակական շրջանակների արձագանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն քաղաքական, դիվանագիտական և մարդասիրական գործոններին, որոնք պայմանավորել են Ֆրանսիայի վերաբերմունքը տեղի ունեցող ողբերգական իրադարձությունների նկատմամբ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ֆրանսիական մամուլի հրապարակումները, քաղաքական գործիչների հայտարարությունները, դիվանագիտական հաղորդագրությունները և հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը, որոնց միջոցով Ֆրանսիայում ձևավորվում էր տեղեկացվածություն հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ֆրանսիական մարդասիրական նախաձեռնություններին և այն օգնությանը, որը ցուցաբերվել է ցեղասպանությունից փրկված հայերին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Ֆրանսիայի և դաշնակից մյուս պետությունների դիրքորոշումների փոխհարաբերությանը, քանի որ պատերազմի տարիներին Հայկական հարցը կապված էր ոչ միայն մարդասիրական, այլև միջազգային քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի ապագա կարգավորման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրվում է նաև ֆրանսիական քաղաքական շրջանակների վերաբերմունքի փոփոխությունը պատերազմի տարբեր փուլերում և այն հանգամանքները, որոնք ազդել են այդ քաղաքականության վրա։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է 1915–1918 թվականներին հայերի վիճակի և նրանց նկատմամբ իրականացված բռնությունների վերաբերյալ ֆրանսիական հասարակության տեղեկացվածության ուսումնասիրությունը։ Այս տեսանկյունից Ֆրանսիայի պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն պետական քաղաքականության, այլև հասարակական կարծիքի, մամուլի, մտավորականների և մարդասիրական կառույցների գործունեության միջոցով։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայոց ցեղասպանության միջազգային արձագանքի մասին և հասկանալու, թե ինչպիսի տեղ է զբաղեցրել հայկական ողբերգությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների ֆրանսիական քաղաքական և հասարակական օրակարգում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուրագիտական և պատմագիտական նշանակություն ունի Հայոց ցեղասպանության միջազգային արձագանքի, հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների և Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հայագետներին և Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экология

Գիրքը ներկայացնում է էկոլոգիական անվտանգության հիմնական հասկացությունները՝ բնապահպանական սպառնալիքներ, ռիսկերի գնահատում, աղտոտման աղբյուրներ և դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի ու մարդու առողջության վրա։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է էկոլոգիական վտանգների դասակարգումը՝ ներառելով արդյունաբերական, ճառագայթային, քիմիական և կենսաբանական գործոնները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման և կառավարման մեխանիզմները։ Աշխատությունում ներկայացվում են էկոլոգիական մոնիթորինգի, ռիսկերի կառավարման և արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման համակարգերը՝ ընդգծելով պետական քաղաքականության և միջազգային համագործակցության դերը էկոլոգիական անվտանգության ապահովման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն զարգացման սկզբունքներին և հասարակության էկոլոգիական գիտակցության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Գիրքը նախատեսված է էկոլոգիայի, բնապահպանության, քաղաքացիական պաշտպանության և կառավարման ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր ուսումնական և կիրառական ուղեցույց էկոլոգիական անվտանգության ոլորտում։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է տնտեսական զարգացման սոցիալական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով տնտեսական աճի և հասարակական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը։ Նյութում վերլուծվում են այն հիմնական սոցիալական գործոնները, որոնք ազդում են զարգացման գործընթացների վրա՝ կրթության մակարդակ, զբաղվածության կառուցվածք, եկամուտների բաշխում, սոցիալական անհավասարություն և բնակչության կյանքի որակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տնտեսական զարգացումը չի սահմանափակվում միայն արտադրության աճով, այլ ներառում է սոցիալական ինստիտուտների կայուն զարգացում, մարդկային կապիտալի կուտակում և սոցիալական արդարության ապահովում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է պետության սոցիալական քաղաքականության դերը՝ որպես կարգավորիչ մեխանիզմ, որը հավասարակշռում է շուկայական գործընթացների ազդեցությունը և նպաստում սոցիալական համախմբվածությանը։ Միաժամանակ դիտարկվում են տարածաշրջանային անհամաչափ զարգացման, աղքատության նվազեցման և սոցիալական շարժունակության խնդիրները՝ ցույց տալով, որ տնտեսական առաջընթացի կայունությունը մեծապես կախված է հասարակական կառուցվածքի ներառականությունից և սոցիալական համակարգերի արդյունավետությունից։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ակուստիկ կամ ձայնային սթրեսի առաջացման և զարգացման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով էլեկտրաֆիզիոլոգիական և վարքային հետազոտության մեթոդները։ Աշխատության հիմնական նպատակը բարձր ինտենսիվության, տհաճ կամ երկարատև ձայնային ազդակների ազդեցության պայմաններում նյարդային համակարգի գործունեության փոփոխությունների և դրանց վարքային դրսևորումների բացահայտումն է։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ձայնային գրգռիչների ընկալման, նյարդային ազդանշանների փոխանցման և ուղեղի տարբեր բաժինների արձագանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սթրեսային իրավիճակներում նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները։ Էլեկտրաֆիզիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նյարդային ակտիվության դինամիկան և արձանագրելու այն փոփոխությունները, որոնք առաջանում են ակուստիկ ազդեցության հետևանքով, իսկ վարքային մեթոդների կիրառումը թույլ է տալիս գնահատել սթրեսի ազդեցությունը շարժողական ակտիվության, կողմնորոշման, հուզական արձագանքների և այլ վարքային ցուցանիշների վրա։ Աշխատության մեջ ակուստիկ սթրեսը դիտարկվում է որպես բարդ ֆիզիոլոգիական գործընթաց, որի ձևավորման մեջ կարող են ներգրավվել լսողական համակարգը, կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր մակարդակները և սթրեսային արձագանքի կարգավորման մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս համեմատելու օրգանիզմի նյարդաֆիզիոլոգիական արձագանքներն ու արտաքին վարքային դրսևորումները՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելով ձայնային միջավայրի ազդեցության մասին։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ձայնային գերբեռնվածության, աղմուկի ազդեցության, սթրեսային վիճակների և շրջակա միջավայրի ակուստիկ գործոնների կենսաբանական ազդեցության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգիայի, հոգեֆիզիոլոգիայի, կենսաբանության, վարքային գիտությունների և սթրեսի ֆիզիոլոգիայի ոլորտներում մասնագիտացող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի լիմբիական համակարգի կեղևային բաժինների նեյրոնային կազմակերպման կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նյարդային բջիջների տարբեր տեսակները, դրանց տեղաբաշխումը կեղևի առանձին շերտերում, բջիջների միջև ձևավորվող կապերը և նեյրոնային ցանցերի կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն կառուցվածքներին, որոնք մասնակցում են հուզական արձագանքների, հիշողության, ուսուցման, մոտիվացիայի և վարքային գործընթացների կարգավորմանը։ Քննվում են նեյրոնների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց ելուստների տարածական կազմակերպումը, տեղային և հեռավոր նյարդային կապերի համակարգերը, ինչպես նաև տարբեր կառուցվածքներից ստացվող և դեպի այլ բաժիններ ուղղվող ազդակների փոխանցման հնարավոր ուղիները։ Նյարդային համակարգի տվյալ հատվածը դիտարկվում է ոչ թե որպես մեկուսացված կազմավորում, այլ որպես փոխկապակցված ցանցի մաս, որը հաղորդակցվում է գլխուղեղի կեղևային և ենթակեղևային բազմաթիվ կենտրոնների հետ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համադրվել նեյրոանատոմիական, հյուսվածաբանական, էլեկտրաֆիզիոլոգիական և փորձարարական տվյալներ՝ նեյրոնային կառուցվածքի և գործառույթի միջև կապերը բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է տարբեր տեսակի նեյրոնների մասնակցությունը ազդակների ընդունման, մշակման և փոխանցման գործընթացներին, ինչպես նաև նյարդային ակտիվության տեղային կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել գրգռող և արգելակող փոխազդեցությունների հավասարակշռությանը, քանի որ դրանց համակարգված գործունեությունը կարևոր է նեյրոնային ցանցերի բնականոն աշխատանքի համար։ Կառուցվածքային կազմակերպման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես են բջջային մակարդակում ձևավորվում բարդ նյարդաֆիզիոլոգիական գործընթացների հիմքերը։ Միաժամանակ նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր խանգարումների կենսաբանական հիմքերի հետազոտման համար, քանի որ նեյրոնային կապերի կամ դրանց կարգավորման փոփոխությունները կարող են առնչվել հիշողության, հուզական և վարքային գործառույթների խանգարումների հետ։ Նյութի համակարգված վերլուծությունը նպաստում է գլխուղեղի կառուցվածքի և գործունեության փոխկապակցվածության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նեյրոգիտության, նեյրոանատոմիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, հյուսվածաբանության և կենտրոնական նյարդային համակարգի կառուցվածքային կազմակերպման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։