ՀԱՎԵԼՎԱԾ

Technology

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ազգային հացատեսակների սննդային և կենսաբանական արժեքի բարձրացման տեխնոլոգիական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ պահպանելով դրանց ավանդական որակական, զգայական և սպառողական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում հացաբուլկեղենի բաղադրության կատարելագործումն է՝ հիմնական սննդանյութերի հարաբերակցության, սպիտակուցների որակի, ամինաթթվային կազմի, սննդային մանրաթելերի, վիտամինների, հանքային նյութերի և այլ սննդային նշանակություն ունեցող բաղադրիչների տեսանկյունից։ Քննվում է տարբեր հումքային բաղադրիչների և բնական ծագման հավելումների կիրառման հնարավորությունը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը խմորի տեխնոլոգիական հատկությունների, խմորման գործընթացների, պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի, համի, բույրի և պահպանման ընթացքում որակի փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային հացատեսակների արտադրության ավանդական առանձնահատկությունների և ժամանակակից սննդային տեխնոլոգիաների համադրմանը, որպեսզի սննդային արժեքի բարելավումը չհանգեցնի տվյալ արտադրատեսակներին բնորոշ հատկությունների կորստի։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սպիտակուցային բաղադրության և կենսաբանական արժեքի գնահատումը, քանի որ հացահատիկային հումքի սննդային արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն սպիտակուցի ընդհանուր քանակով, այլև դրա որակական կազմով և այլ սննդանյութերի հետ հարաբերակցությամբ։ Ուսումնասիրվում է նաև բուսական տարբեր հումքատեսակների օգտագործման հնարավորությունը՝ որպես սննդային մանրաթելերի և կենսաբանորեն արժեքավոր նյութերի լրացուցիչ աղբյուր։ Տեխնոլոգիական տեսանկյունից դիտարկվում են բաղադրատոմսային փոփոխությունների ազդեցությունը խմորի ձևավորման, գազապահպանման հատկությունների, թխման և պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի արտադրանքի զգայական գնահատումը, քանի որ բարելավված սննդային բաղադրությունը պետք է զուգակցվի ընդունելի համային և կառուցվածքային հատկանիշների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել սննդային քիմիայի, հացաթխման տեխնոլոգիայի և ապրանքագիտական գնահատման մեթոդները՝ տարբեր բաղադրատոմսերի արդյունավետությունը համեմատելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միտված է ազգային հացատեսակների տեխնոլոգիական արդիականացման գիտական հիմքերի ձևավորմանը՝ ավանդական արտադրանքի առանձնահատկությունները համադրելով սննդային արժեքի և որակի բարելավման ժամանակակից մոտեցումների հետ։

Culture

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից և գեղանկարչության խոշոր վարպետներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծապես նպաստել են հայ ազգային գեղանկարչության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Նա ծնվել է Նոր Նախիջևանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է արվեստով՝ հետագայում ուսանելով Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանում, որտեղ ստացել է բարձր մասնագիտական կրթություն։ Սարյանի արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, արևային լուսավորությամբ և բնության հանդեպ առանձնահատուկ սիրով, որի միջոցով նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն գեղարվեստական աշխարհը։ Նրա նկարներում հաճախ պատկերված են Հայաստանի բնաշխարհը, լեռները, գյուղերը, ինչպես նաև արևելյան կոլորիտը, որը նրան առանձնացնում է եվրոպական գեղանկարչական դպրոցներից։ Սարյանի ստեղծագործությունները համադրում են իրականությունն ու հուզական ընկալումը՝ ստեղծելով կենսախինդ և դրական տրամադրությամբ լի պատկերներ։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայաստան», «Արարատյան դաշտ», «Ծաղկած լեռներ», ինչպես նաև բազմաթիվ դիմանկարներ և բնանկարներ, որոնք համարվում են հայ գեղանկարչության դասական նմուշներ։ Սարյանը մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական արվեստի կազմակերպման և զարգացման գործում՝ մասնակցելով արվեստի հաստատությունների ստեղծմանը և նոր սերնդի նկարիչների կրթությանը։ Նրա արվեստը գնահատվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ցուցահանդեսներում, որտեղ նա ստացել է բարձր պարգևներ և ճանաչում։ Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգությունը համարվում է հայ մշակույթի անգնահատելի հարստություն, իսկ նրա նկարները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։ Նրա անունը այսօր խորհրդանշում է հայկական գեղանկարչության պայծառությունը, ազգային ինքնությունը և ստեղծագործական ազատությունը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու բարձրագույն կրթության իրավունքի սահմանադրական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են կրթության իրավունքի՝ որպես մարդու հիմնարար սոցիալական իրավունքներից մեկի, սահմանադրական ամրագրումը և դրա իրականացման իրավական մեխանիզմները ՀՀ իրավական համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է բարձրագույն կրթության իրավունքի բովանդակությունը, դրա կապը պետության սոցիալական պարտավորությունների հետ և կրթության մատչելիության, հավասարության ու որակի սահմանադրական երաշխիքները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են պետական կրթական քաղաքականության իրավական հիմքերը, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ինքնավարության սահմանները և պետական վերահսկողության մեխանիզմները։ Ներկայացվում են նաև միջազգային իրավական փաստաթղթերի՝ մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի և այլ կոնվենցիաների ազդեցությունը ՀՀ կրթական համակարգի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթության իրավունքի իրականացման գործնական խնդիրներին՝ սոցիալական անհավասարություն, ֆինանսավորման սահմանափակումներ և կրթական հնարավորությունների հասանելիություն։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, կրթական քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, ուսանողների և մարդու իրավունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է թուջերի ջերմային մշակման կարևոր գործընթացներից մեկի՝ մխման տարբեր եղանակների ազդեցության ուսումնասիրությանը նյութի կառուցվածքային վիճակի և շահագործական հատկությունների ձևավորման վրա։ Հետազոտության առանցքում մետաղի տաքացման և հետագա հովացման պայմանների, կառուցվածքային փոխակերպումների ու վերջնական մեխանիկական հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է, թե մշակման տարբեր ռեժիմների կիրառման դեպքում ինչպես կարող են փոփոխվել մետաղական հիմքի կառուցվածքը, ածխածնային բաղադրիչների վիճակը, ֆազային կազմը և կառուցվածքային տարրերի բաշխվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հովացման արագության նշանակությանը, քանի որ այն էական ազդեցություն կարող է ունենալ կառուցվածքային փոխակերպումների ընթացքի և արդյունքում ձևավորվող միկրոկառուցվածքի վրա։ Տարբեր պայմաններում մշակված նմուշների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կարծրության, ամրության, մաշակայունության, պլաստիկության և այլ մեխանիկական բնութագրերի փոփոխությունները։ Կարևորվում է նաև թուջերում գրաֆիտի ձևի, չափերի և բաշխման ու մետաղական հիմքի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց համակցությունն է զգալիորեն պայմանավորում նյութի ընդհանուր վարքը արտաքին բեռնվածքների ժամանակ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մետաղագրական ուսումնասիրությունների, մեխանիկական փորձարկումների և կառուցվածքային վերլուծության արդյունքները՝ մշակման ռեժիմների ազդեցությունը համալիր գնահատելու նպատակով։ Առանձին ուղղություն է ներքին լարումների, հնարավոր կառուցվածքային անհամասեռությունների և մշակման ընթացքում առաջացող անցանկալի երևույթների ուսումնասիրությունը։ Մխման համապատասխան եղանակի ընտրությունը դիտարկվում է որպես նյութի պահանջվող հատկությունների ձևավորման կարևոր տեխնոլոգիական գործոն, որի արդյունավետությունը կախված է թուջի քիմիական կազմից, սկզբնական կառուցվածքից, արտադրանքի չափերից և նախատեսվող շահագործման պայմաններից։ Քննվում է նաև ջերմային մշակման տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացման նշանակությունը՝ անհրաժեշտ կառուցվածք ստանալու և արտադրանքի հուսալիությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները թուջերում ջերմային ազդեցությամբ ընթացող կառուցվածքային փոփոխությունների վերաբերյալ և հիմնավորելու տարբեր նշանակության դետալների համար համապատասխան մշակման ռեժիմների ընտրության գիտական սկզբունքները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել մեքենաշինության, մետալուրգիայի և նյութագիտության ոլորտների համար, որտեղ թուջե արտադրանքի մեխանիկական ու շահագործական հատկությունների կառավարումը կարևոր տեխնոլոգիական խնդիր է։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մակերևութային էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման և վարքագծի ուսումնասիրությանը պարբերական և բազմաշերտ կառուցվածքներում։ Գրքում ներկայացվում են մակերևութային ալիքների ձևավորման ֆիզիկական հիմքերը, դրանց տարածման պայմանները տարբեր միջավայրերի սահմաններում, ինչպես նաև փոխազդեցությունը նյութերի օպտիկական և էլեկտրամագնիսական հատկությունների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է ֆոտոնային բյուրեղների, դիէլեկտրիկ բազմաշերտ համակարգերի և պարբերական կառուցվածքների ազդեցությունը ալիքների դիսպերսիայի, կլանման և ուժեղացման երևույթների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև մոդելավորման և թվային հաշվարկների մեթոդները, որոնք կիրառվում են մակերևութային ռեժիմների ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև դրանց կիրառական նշանակությունը նանոֆոտոնիկայի, օպտիկական հաղորդակցության, սենսորների և ինտեգրալ օպտիկական սարքերի նախագծման ոլորտներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սերնդի ֆունկցիոնալ նյութերի և կառուցվածքների միջոցով ալիքների կառավարելիության հնարավորություններին՝ ընդգծելով դրանց դերը ժամանակակից ֆիզիկայի և ինժեներական կիրառությունների զարգացման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է ֆիզիկոսների, օպտիկայի և էլեկտրամագնիսականության մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների և հետազոտողների համար։

Other Subjects

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է 1945-1975 թվականների ընթացքում հայ և լատիշ ժողովուրդների միջև ձևավորված գրական և մշակութային կապերի ուսումնասիրությանն ու մատենագիտական ներկայացմանը։ Այն համակարգում և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանում հայ և լատիշ գրականությունների փոխադարձ առնչություններին, գրողների ու ստեղծագործությունների տարածմանը, թարգմանական գործունեությանը և գրական-մշակութային հաղորդակցությանը վերաբերող մատենագիտական նյութերը։ Ցանկը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի, քանի որ հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու ժողովուրդների գրական ժառանգությունների փոխճանաչման, թարգմանության և տարածման գործընթացները, ինչպես նաև հետևել դրանց զարգացման ժամանակագրական և թեմատիկ առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ընդգրկվել հայ գրողների ստեղծագործությունների լատիշերեն թարգմանությունները, լատիշ հեղինակների երկերի հայերեն ներկայացումները, գրականագիտական և քննադատական հոդվածները, գրախոսությունները, ժողովածուները, պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերը և հայ-լատիշ մշակութային կապերին վերաբերող այլ հրատարակություններ։ Առանձնահատուկ արժեք է ներկայացնում մատենագիտական նյութերի դասակարգումը, որը հետազոտողին հնարավորություն է տալիս արագորեն կողմնորոշվել ուսումնասիրվող շրջանի գրական փոխազդեցությունների հիմնական ուղղություններում և բացահայտել համապատասխան աղբյուրները։ Ժամանակաշրջանի ընդգրկումը թույլ է տալիս դիտարկել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված մշակութային միջավայրում հայ և լատիշ գրական կապերի զարգացումը՝ ներառյալ թարգմանական փոխանակումները, գրական միջոցառումները, հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության հանրահռչակումը և գրականագիտական ուսումնասիրությունները։ Ցանկը կարող է արժեքավոր լինել նաև հայ և լատիշ գրականությունների համեմատական ուսումնասիրության, թարգմանագիտության և միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտության համար։ Մատենագիտական բնույթի շնորհիվ այն ոչ միայն ամփոփում է առկա գրականության վերաբերյալ տեղեկությունները, այլև ձևավորում է հետագա գիտական աշխատանքի համար անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման և ընտրության հարմար հիմք։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մատենագետների, հայագետների, լատիշագիտության և բալթագիտության մասնագետների, թարգմանիչների, մշակույթի պատմաբանների, գրադարանագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։