Հայ-լեհական կապերը 1999-2018 թվականներին

Other Subjects

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հայրենադարձության երևույթի ազդեցությունը Հայաստանի 1920–1930-ական թվականների քաղաքաշինական և ճարտարապետական գործընթացների վրա՝ դիտարկելով այն որպես սոցիալական, ժողովրդագրական և մշակութային կարևոր գործոն, որը ձևավորել է նոր քաղաքային միջավայրի զարգացման ուղղությունները։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ այդ տարիներին Հայաստան վերադարձած բնակչության տարբեր խմբերը բերել են նոր մասնագիտական փորձ, քաղաքաշինական պատկերացումներ և ճարտարապետական ճաշակ, որոնք որոշակի ազդեցություն են ունեցել քաղաքների կառուցապատման և հանրային շենքերի նախագծման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևան քաղաքի ընդլայնման գործընթացին, բնակելի թաղամասերի ձևավորմանը, վարչական և մշակութային նշանակության շենքերի կառուցմանը, ինչպես նաև սոցիալիստական քաղաքաշինության գաղափարախոսական հիմքերի ներդրմանը, որոնք համադրվել են տեղական ավանդույթների և վերադառնալու արդյունքում ձևավորված մշակութային ազդեցությունների հետ։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև ճարտարապետական ոճերի փոխազդեցությունը՝ ավանդական հայկական մոտիվների և նորագույն եվրոպական ու խորհրդային նախագծային մոտեցումների համադրության համատեքստում։ Միաժամանակ ներկայացվում է, թե ինչպես հայրենադարձության գործընթացը նպաստեց քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացմանը և մասնագիտական կադրերի ձևավորմանը, որոնք կարևոր դեր խաղացին Հայաստանի քաղաքաշինության ինստիտուցիոնալացման մեջ։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում լեզվաբանության հիմունքների դասավանդման բովանդակության վերանայման, արդիականացման և կրթական նոր պահանջներին համապատասխանեցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են լեզվաբանական կրթության նպատակները, ուսումնական ծրագրերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և տեսական գիտելիքների ու գործնական կարողությունների միջև արդյունավետ փոխհարաբերության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավանդական լեզվաբանական ուղղությունների՝ հնչյունաբանության, բառագիտության, ձևաբանության, շարահյուսության և իմաստաբանության ներկայացման մեթոդներին, ինչպես նաև ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների ու միջգիտակարգային մոտեցումների ներառման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հանրալեզվաբանության, հոգելեզվաբանության, ճանաչողական լեզվաբանության, գործաբանության, տեքստի լեզվաբանության և համակարգչային լեզվաբանության նշանակությունը ուսանողների մասնագիտական աշխարհայացքի ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում դասընթացի բովանդակության և աշխատաշուկայի ժամանակակից պահանջների փոխկապակցվածությանը, թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը, լեզվական տվյալների վերլուծության հմտությունների զարգացմանը և հետազոտական մտածողության խթանմանը։ Կարևորվում են ուսանողակենտրոն ուսուցման սկզբունքները, ինտերակտիվ դասավանդման մեթոդները, համեմատական լեզվաբանական վերլուծությունը և տեսական նյութի գործնական կիրառելիությունը։ Դիտարկվում են հայաստանյան բուհական կրթության առանձնահատկությունները, միջազգային կրթական փորձի օգտագործման հնարավորությունները և լեզվաբանական առարկաների միջև բովանդակային շարունակականության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել լեզվաբանական կրթության որակի բարձրացմանը, ուսումնական ծրագրերի կատարելագործմանը և ապագա բանասերների ու լեզվաբանների մասնագիտական պատրաստվածության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բուհերի դասախոսների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Մովսես Խորենացու պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով հայ պատմագրության հիմնարար հուշարձաններից մեկի բովանդակության, պատմական նշանակության և գիտական մեկնաբանության խնդիրների վրա։ Խորենացու «Հայոց պատմությունը» կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ ժողովրդի անցյալի մասին պատկերացումների ձևավորման, ազգային ծագման ավանդությունների պահպանման և պատմական հիշողության փոխանցման գործում։ Այն ընդգրկում է հայոց նախապատմական ու վաղ պատմական ավանդությունները, թագավորական տոհմերի մասին պատմությունները, հայոց պետականության զարգացման դրվագները և Հայաստանի պատմական կապերը հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ։ Երկում միահյուսվում են բանավոր ավանդությունները, առասպելական պատումները, տոհմաբանական տեղեկությունները, պատմական իրադարձությունների շարադրանքը և քրիստոնեական աշխարհայացքով պայմանավորված մեկնաբանությունները։ Խորենացու պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր է այդ բազմաշերտ նյութը քննելու, պատմական փաստերը ավանդական ու գրական բաղադրիչներից տարբերակելու և հեղինակի պատմագիտական մոտեցումները հասկանալու համար։ Նման քննությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու պատմական աղբյուրների օգտագործման եղանակներին, ժամանակագրական խնդիրներին, պատմական անձանց ներկայացմանը և անցյալի իրադարձություններին տրված գաղափարական գնահատականներին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև հայ պատմագրության զարգացման պատմությունը լուսաբանելու տեսանկյունից, քանի որ Խորենացու երկը դարեր շարունակ ազդեցություն է ունեցել հայ ազգային ինքնագիտակցության, գրականության և պատմական մտածողության վրա։ Այն հիմք է տալիս քննարկելու պատմական հիշողության և ազգային ինքնության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև այն ուղիները, որոնց միջոցով անցյալի մասին պատմությունները պահպանվել և վերամեկնաբանվել են տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագետների, պատմաբանների, բանասերների, պատմագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայ մշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Խորենացու պատմության բովանդակային, աղբյուրագիտական և գաղափարական նշանակության առավել խորքային ընկալմանը։

Biology

Մանրէաբանական և կենսաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Cupriavidus necator H16 բակտերիայի հետերոտրոֆ աճի տարբեր պայմաններում ջրածին օքսիդացնող հիդրոգենազի ակտիվության և կենսաէներգետիկական ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մանրէային բջիջների էներգետիկ նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, հիդրոգենազային համակարգերի գործառույթները և դրանց մասնակցությունը էներգիայի ստացման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աճեցման պայմանների, սննդային միջավայրի և ածխածնի տարբեր աղբյուրների ազդեցությանը ֆերմենտային ակտիվության, բջիջների աճի և նյութափոխանակային գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են ջրածնի օքսիդացման հետ կապված կենսաքիմիական մեխանիզմները, էներգիայի փոխակերպման գործընթացները և բակտերիայի ֆիզիոլոգիական վիճակը բնութագրող կենսաէներգետիկական պարամետրերը։ Քննարկվում են նաև հետերոտրոֆ աճի պայմանների փոփոխության նկատմամբ մանրէային նյութափոխանակության հարմարվողական արձագանքները և հիդրոգենազի ակտիվության կարգավորման հնարավոր օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները տվյալ մանրէի էներգետիկ նյութափոխանակության և ջրածնի օգտագործման կենսաքիմիական հիմքերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, կենսաէներգետիկայի և մանրէային կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Religion

Աստվածաշնչյան այս ժողովածուն ընդգրկում է Դավթին վերագրվող սաղմոսները՝ քրիստոնեական հոգևոր և ծիսական ավանդության կարևորագույն գրական ժառանգություններից մեկը։ Սաղմոսները աղոթքների, օրհներգերի, փառաբանությունների, ապաշխարական խոստովանությունների և հոգևոր խորհրդածությունների ամբողջություն են, որոնցում արտահայտվում են մարդու և Աստծո հարաբերությունների տարբեր կողմերը։ Դրանց բովանդակությունը ներառում է Աստծո մեծության ու արարչագործության փառաբանումը, աստվածային պաշտպանության և ողորմության հայցումը, երախտագիտությունը, հավատարմության հաստատումը, դժվարությունների ու փորձությունների հաղթահարման խնդրանքը, մեղքերի գիտակցումն ու ներում ստանալու ձգտումը։ Սաղմոսներում արտացոլված են մարդկային ապրումների լայն շրջանակ՝ ուրախությունից և հույսից մինչև վիշտ, վախ, զղջում ու հոգևոր մխիթարության որոնում։ Դրանց բանաստեղծական լեզուն, պատկերավոր արտահայտությունները, կրկնությունները և հուզական լարվածությունը ստեղծում են առանձնահատուկ աղոթական հնչերանգ՝ յուրաքանչյուր ընթերցողի հնարավորություն տալով սեփական ապրումները կապելու հոգևոր խոսքի հետ։ Ժողովածուն կարևոր տեղ ունի քրիստոնեական պաշտամունքի և անձնական աղոթական կյանքի մեջ․ սաղմոսներն օգտագործվում են եկեղեցական ժամերգությունների, ծիսական արարողությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում։ Դրանք ոչ միայն կրոնական տեքստեր են, այլև բարոյական ու հոգևոր ուղեցույց՝ սովորեցնելով խոնարհություն, համբերություն, հավատ, արդարություն, ողորմածություն և վստահություն աստվածային նախախնամության նկատմամբ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերեն աստվածաշնչյան գրականության, եկեղեցական ընթերցանության և հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ պահպանելով սաղմոսերգության դարավոր ավանդույթը հայ ընթերցողի համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է հին և վաղմիջնադարյան Հայաստանի հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, հասարակական դասերի ձևավորման ու զարգացման և եռադաս համակարգի դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հասարակության տարբեր խմբերի սոցիալական կարգավիճակը, նրանց գործառույթները, փոխհարաբերությունները և տեղը պետական ու հասարակական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանական, հոգևոր և արտադրող խավերի առանձնացման պատմական նախադրյալներին, ինչպես նաև այդ բաժանման քաղաքական, տնտեսական, կրոնական և գաղափարական հիմքերին։ Վերլուծվում են թագավորական իշխանության, ազնվականության, զինվորական խավի, հոգևորականության, գյուղացիության և հասարակության մյուս խմբերի դերերն ու փոխադարձ կապերը։ Քննարկվում է քրիստոնեության ընդունումից և եկեղեցական կազմակերպության ամրապնդումից հետո հասարակական հարաբերություններում տեղի ունեցած փոփոխությունների ազդեցությունը սոցիալական կառուցվածքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև իշխանության, ռազմական պարտականությունների, հողատիրության, տնտեսական գործունեության և հոգևոր գործառույթների բաշխմանը՝ որպես հասարակության դասային տարբերակման կարևոր գործոնների։ Հին և միջնադարյան գրավոր աղբյուրների, պատմագիտական ուսումնասիրությունների և այլ նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել սոցիալական բաժանման առանձնահատկությունները և գնահատել եռադասության գաղափարի կիրառելիությունը հայկական պատմական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Կարևորվում է նաև հայկական հասարակական կառուցվածքի համադրումը ժամանակակից այլ հասարակությունների սոցիալական կազմակերպման ձևերի հետ՝ ընդհանրություններն ու տեղական առանձնահատկությունները պարզելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, միջնադարագետների, սոցիալական պատմության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։