Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր երկրորդ

Economics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրի պետական կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա առկա մեխանիզմների գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ փոքր և բաց տնտեսություն ունեցող Հայաստանի համար արտաքին առևտուրը կարևոր դեր ունի տնտեսական աճի, արտադրության ընդլայնման, շուկաների հասանելիության, ներդրումների ներգրավման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման գործում։ Միաժամանակ արտաքին շուկաներից բարձր կախվածությունը տնտեսությունը դարձնում է արտաքին տնտեսական փոփոխությունների նկատմամբ զգայուն, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է արդյունավետ և ճկուն կարգավորման համակարգ։ Թեման դիտարկում է արտաքին առևտրի կարգավորումը ոչ միայն որպես մաքսային կամ վարչական գործընթաց, այլև որպես տնտեսական քաղաքականության ամբողջական համակարգ, որը ներառում է սակագնային և ոչ սակագնային միջոցներ, մաքսային վարչարարություն, լիցենզավորման և թույլտվությունների համակարգ, առևտրային ռեժիմներ, արտահանման խթանում, ներմուծման կարգավորում և միջազգային տնտեսական պայմանագրերի շրջանակներում ստանձնած պարտավորություններ։ ՀՀ արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման իրավական դաշտը ներառում է ինչպես ազգային օրենսդրությունը, այնպես էլ Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած միջազգային պայմանագրերը, ԵԱՏՄ շրջանակի կանոնները, մաքսային կարգավորման և հարկային օրենսդրության համապատասխան դրույթները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը արտաքին առևտրի կարգավորման տեսական հիմքերի վերլուծությունն է։ Պետությունը արտաքին առևտրի միջոցով կարող է ազդել ներմուծման և արտահանման ծավալների, ներքին շուկայի պաշտպանության, ազգային արտադրողների մրցունակության, ռազմավարական ապրանքների հասանելիության և երկրի տնտեսական անվտանգության վրա։ Սակայն կարգավորման չափազանց խիստ միջոցները կարող են սահմանափակել մրցակցությունը և բարձրացնել ներմուծվող ապրանքների գները, իսկ չափազանց ազատական մոտեցումը որոշ ոլորտներում կարող է մեծացնել ներքին արտադրողների խոցելիությունը։ Հետևաբար ուսումնասիրության առանցքային խնդիրը կարգավորման արդյունավետության և արտաքին առևտրի ազատականացման միջև հավասարակշռության գտնելն է։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արտաքին առևտրի կառուցվածքին և դրա կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Հայաստանի տնտեսության համար կարևոր խնդիր է արտահանման ապրանքային և աշխարհագրական կառուցվածքի դիվերսիֆիկացումը, քանի որ սահմանափակ թվով ապրանքատեսակներից կամ շուկաներից կախվածությունը մեծացնում է արտաքին ցնցումների ազդեցությունը։ Այդ պատճառով արտաքին առևտրի կարգավորման կատարելագործումը կարող է ուղղված լինել ոչ միայն առևտրային հոսքերի ավելացմանը, այլև դրանց որակական փոփոխությանը՝ բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի արտահանման խթանմանը, նոր շուկաների բացմանը և տեղական արտադրողների միջազգային մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է մաքսային կարգավորման և վարչարարության ուսումնասիրությունը։ Արտաքին առևտրի արդյունավետությունը մեծապես կախված է այն բանից, թե որքան արագ, կանխատեսելի և թափանցիկ են սահմանային և մաքսային ընթացակարգերը։ Մաքսային գործընթացների թվայնացումը, փաստաթղթաշրջանառության պարզեցումը, ռիսկերի կառավարման համակարգերի կատարելագործումը և վերահսկողության ու բիզնեսի օրինական շահերի միջև հավասարակշռությունը կարող են նվազեցնել արտաքին առևտրային գործարքների ժամանակային և ֆինանսական ծախսերը։ ՀՀ-ում արտաքին և փոխադարձ առևտրի վիճակագրության վարման համար ևս սահմանված է առանձին կարգ, ինչը ցույց է տալիս առևտրային հոսքերի հաշվառման և տվյալների համակարգված կառավարման կարևորությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի անդամակցությունը Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը և դրա հետևանքով ձևավորված պարտավորությունները։ ԱՀԿ անդամակցությունը Հայաստանի արտաքին առևտրի կարգավորման համակարգը կապում է միջազգային առևտրի ընդհանուր սկզբունքների հետ և սահմանում որոշակի շրջանակներ մաքսատուրքերի, առևտրային սահմանափակումների, խտրականության բացառման և առևտրային քաղաքականության թափանցիկության համար։ ՀՀ արտաքին առևտրի կարգավորումը ԱՀԿ անդամակցության շրջանակում առանձին ուսումնասիրությունների առարկա է եղել նաև հայ տնտեսագիտական գրականության մեջ։ Միաժամանակ Հայաստանի՝ Եվրասիական տնտեսական միության կազմում գտնվելը արտաքին առևտրի կարգավորմանը հաղորդում է լրացուցիչ առանձնահատկություններ։ ՀՀ արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման իրավական հիմքերի շարքում ներառվում են ԵԱՏՄ մասին պայմանագիրը և Միության մաքսային օրենսգիրքը, ինչի հետևանքով Հայաստանի մաքսային և արտաքին առևտրային քաղաքականության մի շարք գործիքներ գործում են միասնական տարածաշրջանային կանոնների շրջանակում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը կարող է լինել Հայաստանի և տարբեր երկրների արտաքին առևտրի կարգավորման փորձի համեմատությունը։ Այդպիսի համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են կիրառելի լինել ՀՀ պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսության չափը, աշխարհագրական դիրքը, արտադրական կառուցվածքը, միջազգային պարտավորությունները և արտաքին շուկաների առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ արտահանման պետական խթանման համակարգի կատարելագործումը։ Արտահանող ձեռնարկությունները հաճախ բախվում են ֆինանսավորման, շուկաների վերաբերյալ տեղեկատվության, սերտիֆիկացման, միջազգային ստանդարտների համապատասխանության, լոգիստիկայի և մարքեթինգի խնդիրների։ Հետևաբար արդյունավետ արտաքին առևտրային քաղաքականությունը կարող է ներառել արտահանողների տեղեկատվական և խորհրդատվական աջակցություն, միջազգային շուկաներ մուտքի խթանում, արտահանման ապահովագրության և ֆինանսավորման մեխանիզմների զարգացում, ինչպես նաև տեղական արտադրանքի միջազգային ճանաչելիության բարձրացում։ Ներմուծման կարգավորման ոլորտում ևս անհրաժեշտ է հավասարակշռված մոտեցում։ Ներմուծումը մի կողմից ապահովում է բնակչության և ձեռնարկությունների պահանջարկի բավարարումը, տեխնոլոգիաների ու հումքի հասանելիությունը, իսկ մյուս կողմից կարող է մրցակցային ճնշում ստեղծել ներքին արտադրության համար։ Ուստի ներմուծման քաղաքականության նպատակահարմարությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն առանձին ապրանքների ծավալներով, այլև դրանց ազդեցությամբ արտադրության, զբաղվածության, գների, ներդրումների և տնտեսական անվտանգության վրա։ Արտաքին առևտրի կարգավորման կատարելագործման կարևոր ուղղություն է նաև թվայնացումը։ Էլեկտրոնային հայտարարագրումը, տվյալների փոխանակումը, պետական մարմինների միջև տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրումը և ռիսկերի ավտոմատացված գնահատումը կարող են նվազեցնել վարչական բեռը և բարձրացնել վերահսկողության արդյունավետությունը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ արագացնել օրինական առևտրային գործարքները և ավելի արդյունավետ բացահայտել բարձր ռիսկային գործողությունները։ Արտաքին առևտրի կարգավորման ժամանակակից մոտեցումների շրջանակում կարևոր է նաև տնտեսական անվտանգության խնդիրը։ Արտաքին առևտուրը պետք է նպաստի տնտեսության բազմազանեցմանը, նորարարության զարգացմանը, առևտրի և ներդրումների ծավալների ավելացմանը և արտաքին առևտրի կառուցվածքի բարելավմանը․ հենց այս նպատակներն են ամրագրվել ՀՀ արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորմանը վերաբերող օրենսդրական նախաձեռնությունների հիմնավորումներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արտաքին առևտրի կարգավորումը դիտարկում է որպես Հայաստանի տնտեսական զարգացման ռազմավարության կարևոր բաղադրիչ։ Այն համադրում է արտաքին առևտրի տեսական հիմքերը, պետական կարգավորման գործիքները, մաքսային վարչարարությունը, միջազգային առևտրային պարտավորությունները, արտահանման խթանումը, ներմուծման քաղաքականությունը և արտաքին առևտրի կառուցվածքային կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատության հիմնական գաղափարական ուղղությունը արդյունավետ, կանխատեսելի և մրցունակ արտաքին առևտրային միջավայրի ձևավորումն է, որը միաժամանակ կպաշտպանի երկրի տնտեսական շահերը և կնպաստի Հայաստանի տնտեսության ավելի խոր ինտեգրմանը միջազգային շուկաներին։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, մաքսային և առևտրային քաղաքականության հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, արտահանող և ներմուծող ընկերությունների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Pedagogy

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Երևանի թեմական հոգևոր դպրոցի դերին որպես 19-րդ դարի ազգային մշակույթի կարևոր կենտրոն՝ ընդգծելով նրա կրթական, հոգևոր և հասարակական ազդեցությունը հայ մշակութային կյանքի զարգացման վրա։ Դիտարկվում է դպրոցի գործունեությունը Ռուսական կայսրության վարչական և եկեղեցական համակարգերի պայմաններում, ինչպես նաև այն, թե ինչպես էր այն ծառայում ոչ միայն հոգևորականների պատրաստման, այլ նաև լայն իմաստով ազգային մտավորականության ձևավորման նպատակին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի բովանդակությանը, որտեղ համադրվում էին աստվածաբանական, լեզվական, պատմական և ընդհանուր կրթական առարկաները՝ նպաստելով աշակերտների համակողմանի կրթությանը և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Աշխատանքում վերլուծվում է դպրոցի մշակութային ազդեցությունը՝ նրա շրջանավարտների մասնակցությունը հայկական մամուլի, կրթական հաստատությունների և հասարակական շարժումների զարգացման գործընթացներին, ինչպես նաև նրանց դերը ազգային վերածննդի գաղափարների տարածման մեջ։ Նշվում է նաև, որ թեմական դպրոցը դարձել էր կարևոր միջնորդ օղակ ավանդական եկեղեցական կրթության և ժամանակակից աշխարհիկ կրթական համակարգերի միջև՝ նպաստելով կրթական նոր մոդելների ձևավորմանը։ Ընդգծվում է, որ Երևանի թեմական հոգևոր դպրոցը ոչ միայն կրթական հաստատություն էր, այլ նաև գաղափարական կենտրոն, որտեղ ձևավորվում էին ազգային ինքնության, մշակութային շարունակականության և հասարակական առաջընթացի հիմքերը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ուռուցքային հիվանդների ուղեկցող՝ օժանդակ թերապիայի ռեժիմների օպտիմալացման հիմնախնդրին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը քաղցկեղով հիվանդների բուժման ընթացքում առաջացող կողմնակի ազդեցությունների, բարդությունների և ընդհանուր ֆունկցիոնալ խանգարումների վերահսկման ու նվազեցման արդյունավետ մոտեցումների ուսումնասիրությունն է։ Ուղեկցող թերապիան դիտարկվում է որպես համալիր ուռուցքաբանական բուժման կարևոր բաղադրիչ, որի նպատակն է բարելավել հիվանդի ընդհանուր վիճակը, պահպանել օրգանիզմի կենսական ֆունկցիաները, բարձրացնել հիմնական բուժման տանելիությունը և հնարավորության դեպքում բարելավել կյանքի որակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր բուժական միջոցների և դրանց համակցությունների ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդության տեսակը, փուլը, հիմնական հակաուռուցքային բուժման առանձնահատկությունները, հիվանդի ընդհանուր վիճակը և հնարավոր բարդությունների ռիսկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել բուժման ընթացքում առաջացող ցավային համախտանիշի, սրտխառնոցի, փսխման, ընդհանուր թուլության, արյունաբանական փոփոխությունների, վարակային բարդությունների և այլ անցանկալի երևույթների կանխարգելման կամ վերահսկման հարցերին։ Կարևոր ուղղություն է նաև բուժման անհատականացումը, երբ ուղեկցող թերապիայի ընտրությունն ու ինտենսիվությունը համապատասխանեցվում են կոնկրետ հիվանդի կլինիկական առանձնահատկություններին և հիմնական բուժման ռեժիմին։ Հետազոտությունը կարող է նպատակ ունենալ պարզելու, թե որ բուժական մոտեցումներն են առավել արդյունավետ և անվտանգ տարբեր կլինիկական իրավիճակներում՝ միաժամանակ նվազեցնելով ավելորդ դեղաբանական բեռը և բուժման հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբաններին, քիմիաթերապևտներին, կլինիկական բժիշկներին, դեղագետներին, բուժքույրական անձնակազմին, բժշկական հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուռուցքային հիվանդների համալիր բուժման կազմակերպմամբ զբաղվող մասնագետներին։

Technology

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է փոքր հիդրոէլեկտրակայանների շահագործման պայմաններում ձկնուղի կառուցվածքների նախագծման և ինժեներական ապահովման հիմնախնդիրներին՝ լեռնային գետային համակարգերի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Աշխատությունում դիտարկվում են հիդրոտեխնիկական կառույցների ազդեցությունը ձկնային պոպուլյացիաների միգրացիոն ուղիների վրա, ինչպես նաև այն ինժեներական լուծումները, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանել ջրային կենսաբազմազանությունը և ապահովել ձկների բնական տեղաշարժը գետի տարբեր հատվածների միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձկնուղիների հիդրավլիկական հաշվարկներին, հոսքի արագության, ջրի խորության և կառուցվածքային տարրերի օպտիմալ պարամետրերի ընտրությանը՝ տարբեր տեսակների կենսաբանական պահանջներին համապատասխան։ Քննարկվում են նաև լեռնային ռելիեֆի, գետային հոսքերի սեզոնային փոփոխությունների և շահագործման տեխնիկական սահմանափակումների ազդեցությունները նախագծային լուծումների վրա։ Աշխատությունը նպատակ ունի համադրել էներգետիկ ենթակառուցվածքների զարգացումը և շրջակա միջավայրի պահպանության սկզբունքները՝ առաջարկելով կայուն և էկոլոգիապես հիմնավորված ինժեներական մոտեցումներ։

Medicine

Աշխատությունը հանդիսանում է կարևոր և օգտակար ձեռնարկ, որը պարունակում է շտապ բժշկական օգնության սկզբունքներն ու մեթոդները։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրել հստակ և պրակտիկ գիտելիքներ՝ արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ գործողություններ կատարելու համար՝ մինչև մասնագետների օգնության ժամանումը։ Այն ընդգրկում է տարբեր վնասվածքների, հիվանդությունների և արտակարգ դեպքերի առաջին բուժօգնության քայլերը՝ մատչելի, պարզ և հաջորդական ձևով։ Աշխատությունը նախատեսված է լայն շրջանակի համար՝ ուսանողների, ուսուցիչների, աշխատողների, ծնողների, համայնքային առողջապահության ոլորտի մասնագետների և բոլոր այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են ունենալ կյանք փրկող գիտելիքներ։ Այն նաև կարևոր է հասարակության առողջապահական կրթության համար, քանի որ առաջին բուժօգնության ճիշտ կիրառումը կարող է կանխարգելել ծանր հետևանքներ և փրկել կյանքեր։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է խնձորենու կլոնային պատվաստակալների աճի և բազմացման կենսաբանական ու ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են խնձորենու պատվաստակալների ընտրության, արմատակալման, աճի և հարմարվողականության հիմնական գործոնները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի կլիմայական, հողային և ջրային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է կլոնային պատվաստակալների ազդեցությունը ծառերի աճի ուժի, բերքատվության, վաղահասության և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են բազմացման տարբեր մեթոդներ՝ վեգետատիվ բազմացում, պատվաստում, տնկարանային տեխնոլոգիաներ, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության համեմատական գնահատումը։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ, դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ և ագրոտեխնիկական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են տնկանյութի որակի բարձրացմանը և այգիների արտադրողականության մեծացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի մշակման, ոռոգման, պարարտացման և բույսերի պաշտպանության միջոցառումների ճիշտ կազմակերպմանը՝ որպես կայուն պտղաբուծության զարգացման կարևոր պայմանների։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, պտղաբույծների, գյուղատնտեսական հետազոտողների, ուսանողների և ինտենսիվ այգեգործության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։