Հայաստանի Հանրապետությունում առավել տարածված էնդոկրին հիվանդությունների արդի կազմակերպչական հիմնախնդիրները և դրանց հաղթահարման գիտական հիմունքները

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Environmental Science

Աշխատությունը ներկայացնում է Կովկասում կենդանիների ակլիմատիզացիայի և ուսումնասիրման նպատակով ստեղծված մասնագիտական հասարակության գործունեությունը կարգավորող կանոնադրական փաստաթուղթը։ Այն արտացոլում է XX դարի սկզբի Կովկասում կենդանական աշխարհի գիտական ուսումնասիրության, օգտակար կենդանատեսակների պահպանման, բազմացման և նոր տեսակների տարածաշրջան ներմուծման կազմակերպչական ու գիտական մոտեցումները։ Հասարակության գործունեության առանցքում Կովկասի կենդանական աշխարհի համակողմանի ուսումնասիրությունն էր, տարածաշրջանային ֆաունայի վերաբերյալ գիտելիքների տարածումը, արդեն գոյություն ունեցող օգտակար կաթնասունների պահպանման ու բազմացման խթանումը և նոր տեսակների ակլիմատիզացիան։ Կարևոր նպատակներից էր նաև գիտականորեն կազմակերպված ակլիմատիզացիոն-կենդանաբանական այգու ստեղծումն ու համապատասխան օժանդակ հաստատությունների ձևավորումը, ինչը պետք է հնարավորություն տար կենդանիներին նոր բնական և կիսաբնական պայմաններում ուսումնասիրելու, նրանց հարմարվողականության առանձնահատկությունները բացահայտելու և օգտակար տեսակների տարածման հնարավորությունները գնահատելու։ Կանոնադրությունը, որպես կազմակերպության գործունեության իրավական և վարչական հիմք, կարող էր սահմանել հասարակության նպատակները, անդամակցության պայմանները, անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, կառավարման մարմինների կառուցվածքը, ընդհանուր ժողովների անցկացման կարգը, ֆինանսական միջոցների ձևավորման աղբյուրները և հասարակության գործունեության կազմակերպման այլ սկզբունքներ։ Փաստաթղթի բովանդակությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ կենդանիների ակլիմատիզացիան այդ ժամանակաշրջանում դիտարկվում էր ոչ միայն որպես կենդանաբանական, այլև գյուղատնտեսական և տնտեսական նշանակություն ունեցող գործընթաց։ Նոր կենդանատեսակների ներմուծումը և տեղական պայմաններին դրանց հարմարվելու հնարավորությունների ուսումնասիրությունը կապվում էին կենդանական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, որսորդական տնտեսության զարգացման և օգտակար տեսակների բազմացման հետ։ Հասարակության գործունեության մեջ գիտական հետազոտությունները զուգակցվում էին հանրակրթական և գիտամշակութային աշխատանքների հետ։ Կազմակերպվում էին հրապարակային ժողովներ և գիտական զեկուցումներ, որոնց միջոցով տարածվում էին կենդանիների ուսումնասիրման, պահպանության և ակլիմատիզացիայի վերաբերյալ գիտելիքները։ Այս գործունեությունը նպաստում էր Կովկասի կենդանական աշխարհի նկատմամբ գիտական հետաքրքրության մեծացմանը և տարածաշրջանի ֆաունայի վերաբերյալ համակարգված տեղեկությունների տարածմանը։ Հասարակության գործունեությունը կարևոր էր նաև բնության պահպանության գաղափարների զարգացման տեսանկյունից։ Կենդանիների պահպանության, հազվագյուտ տեսակների նկատմամբ ուշադրության և բնական հարստությունների ռացիոնալ օգտագործման հարցերը աստիճանաբար ընդգրկվում էին գիտական ու հասարակական կազմակերպությունների օրակարգում։ Այդ համատեքստում կանոնադրությունը կարելի է դիտարկել որպես ոչ միայն մեկ կազմակերպության ներքին գործունեությունը կարգավորող փաստաթուղթ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի բնագիտական մտածողության, կենդանաբանության զարգացման և բնության նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի արտահայտություն։ Փաստաթուղթը արժեքավոր է պատմագիտական և գիտության պատմության ուսումնասիրությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նախահեղափոխական Կովկասում կենդանաբանական գիտությունների, ակլիմատիզացիայի և բնապահպանական նախաձեռնությունների ինստիտուցիոնալ զարգացման մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել կենդանաբաններին, կենսաբաններին, բնապահպանության մասնագետներին, գիտության պատմաբաններին, Կովկասի բնության և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև գրադարանագիտական և մատենագիտական ուսումնասիրություններ կատարող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր պատմական աղբյուր է, որն արտացոլում է Կովկասում կենդանիների գիտական ուսումնասիրման, պահպանության, բազմացման և ակլիմատիզացիայի կազմակերպման սկզբունքները և ցույց է տալիս այն ինստիտուցիոնալ հիմքերը, որոնց վրա հետագայում զարգացան տարածաշրջանի կենդանաբանական և կենդանիների պահպանության կառույցները։

Literature

Գիրքը նվիրված է հայ պատմավեպերի ռուսերեն թարգմանության առանձնահատկություններին և այն բարդություններին, որոնք առաջանում են բնագրի գեղարվեստական ոճը այլ լեզվով հնարավորինս ամբողջական ու համարժեք վերարտադրելիս։ Աշխատության կենտրոնում հայ պատմավեպի լեզվական, ոճական և գեղարվեստական ինքնատիպության պահպանման խնդիրն է, մասնավորապես՝ այն միջոցների ուսումնասիրությունը, որոնց օգնությամբ թարգմանիչը փորձում է փոխանցել բնագրի հեղինակային խոսքը, պատմողական առանձնահատկությունները, ազգային-մշակութային երանգները, կերպարների խոսքի անհատականությունը և պատմական ժամանակաշրջանին բնորոշ լեզվական միջավայրը։ Հեղինակը դիտարկում է թարգմանական գործընթացում առաջացող տարբեր խնդիրներ՝ կապված բառապաշարի, դարձվածաբանության, շարահյուսական կառուցվածքների, հնաբանությունների, բարբառային և ազգային-մշակութային տարրերի, ինչպես նաև բնագրի արտահայտչական ու հուզական ազդեցության պահպանման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ պատմավեպի թարգմանության դեպքում անհրաժեշտ է ոչ միայն ճշգրիտ փոխանցել բովանդակությունը, այլև պահպանել ստեղծագործության գեղարվեստական մթնոլորտը և հեղինակի անհատական ոճը։ Ռուսերեն թարգմանությունների համեմատական դիտարկման միջոցով աշխատանքը բացահայտում է այն դեպքերը, երբ թարգմանական լուծումները նպաստում են բնագրի ոճական առանձնահատկությունների պահպանմանը, ինչպես նաև այն իրավիճակները, երբ լեզվական կամ մշակութային տարբերությունները հանգեցնում են որոշակի կորուստների, փոփոխությունների կամ իմաստային ու ոճական տեղաշարժերի։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է ներկայացնում հայ և ռուս գրականությունների փոխառնչությունների, հայ պատմավեպի տարածման ու ընկալման, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, հայագետներին, ռուսագետներին, գրական թարգմանիչներին և հայ գրականության ու թարգմանության հարցերով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Other Subjects

Այս աշխատանքը նվիրված է տպագիր արտադրանքի՝ գրքերի, թերթերի, ձեռագրերի և այլ փաստաթղթերի պահպանման ու վերականգնման հիմնախնդիրներին՝ դիտարկելով դրանց նյութական կայունության, վնասման պատճառների և պահպանման տեխնոլոգիաների համալիրը։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ տպագիր նյութերը ժամանակի ընթացքում ենթարկվում են ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական ազդեցությունների՝ խոնավություն, ջերմաստիճանի տատանումներ, լուսային ճառագայթում, թթվայնություն, ինչպես նաև միկրոօրգանիզմների և վնասատուների ազդեցություն, որոնք հանգեցնում են թղթի քայքայման և տեքստային տեղեկատվության կորուստների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ պահպանման մեթոդներին՝ պահեստավորման օպտիմալ պայմանների ապահովում, թթվազերծում, պատշաճ փաթեթավորում և թվայնացման գործընթացներ, որոնք նպաստում են տեղեկատվության երկարաժամկետ պահպանմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև վերականգնման տեխնոլոգիաները՝ մեխանիկական ամրացում, քիմիական մշակման մեթոդներ, էջերի վերականգնում և վնասված հատվածների վերակազմավորում, որոնք կիրառվում են պատմական և մշակութային արժեք ունեցող փաստաթղթերի պահպանման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է գրադարանային և արխիվային հաստատությունների դերը այս գործընթացներում, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառման կարևորությունը պահպանման և վերականգնման արդյունավետ համակարգերի ձևավորման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ տպագիր արտադրանքի պահպանումը ոչ միայն տեխնիկական, այլև մշակութային և գիտական նշանակություն ունեցող գործընթաց է՝ ուղղված տեղեկատվական ժառանգության պահպանմանը։

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է շաքարի ճակնդեղից ստացվող էթանոլի արտադրության քանակական և որակական ցուցանիշների վրա ագրոտեխնիկական և վերամշակման տեխնոլոգիական գործընթացների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Իրանի հյուսիս-արևմուտքի պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են տարածաշրջանի ագրոկլիմայական առանձնահատկությունները, հողի բերրիության մակարդակը, ոռոգման ռեժիմները և դրանց ազդեցությունը շաքարի ճակնդեղի կենսաբանական բերքատվության ու շաքարայնության վրա, որոնք անմիջականորեն պայմանավորում են էթանոլի ելքը և որակը։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրոտեխնիկական միջոցառումների արդյունավետությանը՝ սերմնաբուծական նյութի ընտրություն, ցանքաշրջանառության կազմակերպում, պարարտացման համակարգեր, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի միջոցներ, ինչպես նաև բերքահավաքի ժամանակի օպտիմալացում։ Վերլուծվում է նաև վերամշակման տեխնոլոգիական շղթան՝ հումքի նախապատրաստում, շաքարի արդյունահանման մեթոդներ, խմորման գործընթացի կառավարում և թորման տեխնոլոգիաներ, որոնք միասին որոշում են ստացված էթանոլի ելքը, մաքրության աստիճանը և էներգետիկ արժեքը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ջրային համակարգերի արդյունավետ շահագործման, տեխնիկական սպասարկման և կառավարման հետ կապված առանցքային խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ջրային ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման և համակարգերի հուսալի գործունեության ապահովման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում ջրային համակարգերը դիտարկվում են որպես փոխկապակցված ինժեներական, տնտեսական և կառավարչական բաղադրիչների ամբողջություն, որի արդյունավետությունը կախված է ջրաղբյուրների, ջրամբարների, ջրանցքների, խողովակաշարերի, պոմպակայանների և այլ ենթակառուցվածքների համաձայնեցված աշխատանքից։ Կարող են քննության առնվել ջրի բաշխման և մատակարարման կազմակերպման, համակարգերում ջրային կորուստների նվազեցման, տեխնիկական վիճակի վերահսկման, վերանորոգման աշխատանքների պլանավորման և շահագործման ծախսերի օպտիմալացման հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պահանջարկի և հասանելի պաշարների միջև հավասարակշռության ապահովումը, հատկապես սեզոնային փոփոխությունների, երաշտային պայմանների կամ սպառման ծավալների տատանումների դեպքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից կարող է լինել համակարգերի տեխնիկական հուսալիության գնահատումը՝ հնարավոր անսարքությունների, ենթակառուցվածքների մաշվածության և ջրամատակարարման ընդհատումների ռիսկերի նվազեցման նպատակով։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել ջրի հաշվառման, մոնիթորինգի և տեղեկատվական կառավարման մեխանիզմները, որոնք անհրաժեշտ են ջրային հոսքերի վերաբերյալ հավաստի տվյալների ստացման և հիմնավորված կառավարչական որոշումների ընդունման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառավարման կազմակերպական կառուցվածքին, շահագործող մարմինների գործառույթների բաշխմանը, ֆինանսական կայունության խնդիրներին և ջրօգտագործողների հետ փոխհարաբերություններին։ Բնապահպանական տեսանկյունից կարևոր է ջրային ռեսուրսների օգտագործումը համադրել էկոհամակարգերի պահպանության և ջրային միջավայրի որակի պաշտպանության հետ՝ կանխելով ռեսուրսների գերշահագործումը և երկարաժամկետ բացասական հետևանքները։ Ժամանակակից կառավարման մոտեցումների շրջանակում նշանակություն կարող են ունենալ ավտոմատացված վերահսկման, տվյալների հավաքագրման և որոշումների աջակցման համակարգերը, որոնք նպաստում են շահագործման արդյունավետության և արձագանքման արագության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ջրային տնտեսության, հիդրոտեխնիկական համակարգերի շահագործման, ռեսուրսների կառավարման և բնապահպանական պլանավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ջրային համակարգերի հուսալի, արդյունավետ և երկարաժամկետ կառավարման հիմնական խնդիրներն ու դրանց լուծման սկզբունքները։