Հայերի ազգակցական «ազգ» խումբը XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին

Geography

Աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրի և տրանսպորտային համակարգի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը խոշոր քաղաքների զարգացման և տարածքային կազմակերպման գործընթացում՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով Իրանի Գորգան քաղաքը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից քաղաքի տարածական զարգացումը պայմանավորված է ոչ միայն բնակչության թվաքանակի աճով, տնտեսական ակտիվությամբ և շինարարական գործընթացներով, այլև բնական միջավայրի առանձնահատկություններով, տրանսպորտային հասանելիությամբ, ճանապարհային ցանցի կառուցվածքով և հողօգտագործման փոփոխություններով։ Գորգան քաղաքի օրինակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այս գործոնների փոխկապակցված ազդեցությունը և հասկանալու, թե ինչպես են դրանք ձևավորում քաղաքի տարածական կառուցվածքը, զարգացման ուղղությունները և քաղաքային միջավայրի որակը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տրանսպորտի ազդեցության գնահատումը քաղաքի տարածական զարգացման վրա։ Տրանսպորտային ցանցի ընդլայնումը և ճանապարհների հասանելիության բարձրացումը կարող են նպաստել նոր բնակելի, առևտրային և արտադրական տարածքների ձևավորմանը, փոխել քաղաքային կենտրոնի և ծայրամասերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև խթանել կառուցապատման տարածական ընդլայնումը։ Միևնույն ժամանակ, տրանսպորտային համակարգի ոչ բավարար կազմակերպվածությունը կարող է հանգեցնել երթևեկության ծանրաբեռնվածության, ճանապարհային ցանցի գերբեռնվածության, օդի աղտոտման, աղմուկի ավելացման և քաղաքային տարածքի անհավասար զարգացման։ Շրջակա միջավայրի տեսանկյունից աշխատանքը կարևորում է քաղաքային ընդլայնման և բնական ռեսուրսների պահպանության փոխհարաբերությունը։ Գորգանի տարածքային զարգացումը անհրաժեշտ է դիտարկել բնական լանդշաֆտների, գյուղատնտեսական հողերի, անտառային տարածքների և այլ էկոլոգիական ռեսուրսների պահպանության համատեքստում։ Քաղաքային կառուցապատման տարածքների ընդլայնումը կարող է փոխել հողօգտագործման կառուցվածքը, նվազեցնել բնական կամ գյուղատնտեսական նշանակության տարածքները և մեծացնել մարդու ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Այդ պատճառով քաղաքաշինական պլանավորման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն բնակչության և ենթակառուցվածքների աճի պահանջները, այլև բնական տարածքների պահպանման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում քաղաքի տարածական կառուցվածքին, բնակելի և հասարակական տարածքների տեղաբաշխմանը, ճանապարհային հիմնական ուղղություններին, տրանսպորտային հանգույցներին, քաղաքային կենտրոնի և ծայրամասային գոտիների զարգացման առանձնահատկություններին։ Կարևոր է նաև քաղաքի տարբեր հատվածների տրանսպորտային հասանելիության և ենթակառուցվածքային ապահովվածության համեմատությունը, քանի որ այդ գործոնները կարող են էական ազդեցություն ունենալ բնակչության տեղաբաշխման և քաղաքային տարածքի հետագա ընդլայնման վրա։ Աշխատանքը քաղաքային զարգացումը դիտարկում է համակարգային տեսանկյունից՝ փոխկապակցելով տրանսպորտը, հողօգտագործումը, բնակչության տարածական բաշխումը և շրջակա միջավայրի վիճակը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն խնդիրները, որոնք առաջանում են արագ քաղաքային աճի պայմաններում, և մշակել տարածքային կազմակերպման այնպիսի սկզբունքներ, որոնք կնպաստեն ավելի հավասարակշռված զարգացմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի կայուն քաղաքային զարգացման գաղափարը, որի համաձայն քաղաքային տարածքի ընդլայնումը պետք է իրականացվի տրանսպորտային ենթակառուցվածքների, բնակելի տարածքների, հասարակական ծառայությունների և բնապահպանական պահանջների համադրմամբ։ Գորգանի օրինակը ցույց է տալիս, որ քաղաքի տարածական զարգացման արդյունավետ կառավարումը պահանջում է երկարաժամկետ պլանավորում և տարբեր ոլորտների միջև համակարգված մոտեցում։ Տրանսպորտային համակարգի բարելավումը, բնական տարածքների պահպանությունը, կառուցապատման ուղղությունների ճիշտ ընտրությունը և ենթակառուցվածքների համաչափ զարգացումը կարող են նպաստել ինչպես բնակչության կենսապայմանների բարելավմանը, այնպես էլ քաղաքի տարածքային և էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր ուսումնասիրություն է խոշոր քաղաքների տարածական զարգացման օրինաչափությունների, տրանսպորտի և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության, ինչպես նաև քաղաքաշինական կայուն պլանավորման խնդիրների վերաբերյալ։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքաշինության, աշխարհագրության, տրանսպորտային պլանավորման, տարածքային կառավարման և բնապահպանության ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին։

Technology

Այս գիրքը նվիրված է սուլֆիդային խտանյութերի լիագումար հիդրոմետալուրգիական վերամշակմամբ մոլիբդենի և ռենիումի համալիր կորզման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ներկայացնելով հանքահումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են հազվագյուտ և արժեքավոր մետաղների կորզման գործընթացները, հիդրոմետալուրգիական մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական փուլերի օպտիմալացման և մետաղների առավել ամբողջական ստացման հնարավորությունները։ Գրքում ներկայացվում են հանքանյութերի վերամշակման գիտական հիմքերը, քիմիական գործընթացների մեխանիզմները, փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները և արտադրական կիրառության հեռանկարները։ Այն կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, քիմիական տեխնոլոգների, հանքարդյունաբերության մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան ոլորտներում սովորող ուսանողների համար։

Linguistics

Այս աշխատությունը նվիրված է միջմշակութային հաղորդակցության, լեզվական կարծրատիպերի և գրական թարգմանության փոխհարաբերությունների խորքային ուսումնասիրությանը՝ հայկական պոեզիայի ֆրանսերեն թարգմանությունների օրինակով։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են տարբեր մշակույթներին բնորոշ պատկերացումները, ազգային մտածողության առանձնահատկությունները, արժեքային համակարգերը և լեզվամտածողության յուրահատկությունները արտացոլվում բանաստեղծական խոսքում և ինչպիսի փոփոխությունների կարող են ենթարկվել թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են փոխաբերությունները, խորհրդանիշները, մշակութային հղումները, ազգային ինքնության լեզվական արտահայտությունները, ինչպես նաև այն ռազմավարությունները, որոնց միջոցով թարգմանիչը փորձում է պահպանել բնագրի գեղարվեստական ազդեցությունն ու մշակութային բովանդակությունը։ Գիրքը ներկայացնում է տեսական հիմնավորումներ, համեմատական վերլուծություններ և բազմաթիվ օրինակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու թարգմանության դերը մշակույթների միջև փոխըմբռնման ձևավորման գործում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, գրականագետների, ֆրանսերեն և հայերեն լեզուների ուսումնասիրողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի, մշակույթի և գրականության փոխազդեցությամբ։

Chemistry

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 5-րդ դիրքում ցիկլոհեպտանի հետ սպիրոհամակցված բենզո[h]խինազուլինների սինթեզի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են բարդ հետերոցիկլիկ միացությունների ստացման նոր մոտեցումներ, սինթեզի փուլերը, ռեակցիաների պայմանները և ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման մեթոդները։ Հեղինակը վերլուծում է սպիրո-կառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունները, մոլեկուլների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և դրանց հնարավոր կիրառական նշանակությունը օրգանական ու դեղագործական քիմիայի ոլորտներում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև ստացված միացությունների ռեակտիվությունը, կառուցվածք-հատկություն փոխկապակցությունները և հետագա քիմիական ձևափոխումների հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նոր կենսաակտիվ նյութերի որոնման, բարդ օրգանական միացությունների նախագծման և ժամանակակից սինթետիկ քիմիայի զարգացման համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական քիմիկոսների, հետերոցիկլիկ միացությունների ոլորտի մասնագետների, դեղագործական քիմիայի հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և քիմիական գիտությունների համապատասխան ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կաթնամթերքի արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Արագածոտնի մարզի կաթնամթերքի արտադրության առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Քննարկվում են կաթնարդյունաբերության դերը երկրի ագրոպարենային համակարգում, կաթի արտադրության և վերամշակման տնտեսական պայմանները, ինչպես նաև ոլորտի զարգացման վրա ազդող կազմակերպական, տեխնոլոգիական և շուկայական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթնամթերքի արտադրության ծախսերի կառուցվածքին, արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորմանը, շահութաբերության մակարդակին և արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Ուսումնասիրվում են կաթի հումքային բազայի ապահովման, անասնապահական տնտեսությունների և վերամշակող ձեռնարկությունների համագործակցության, մատակարարման համակարգերի կազմակերպման և արտադրանքի որակի բարձրացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում արտադրական հզորությունների օգտագործմանը, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմանը, էներգետիկ և նյութական ծախսերի կրճատմանը, ինչպես նաև արտադրանքի պահպանման ու իրացման գործընթացների կատարելագործմանը։ Կարևորվում են Արագածոտնի մարզի բնական, տնտեսական և գյուղատնտեսական առանձնահատկությունները, տեղական արտադրողների մրցունակության բարձրացումը և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության ապահովումը։ Դիտարկվում են ներդրումային հնարավորությունները, պետական աջակցության մեխանիզմները, կոոպերացիայի զարգացումը և կաթնամթերքի իրացման շուկաների ընդլայնման հեռանկարները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև արտադրության արդյունավետության գնահատման տնտեսական ցուցանիշներին, կառավարման կատարելագործմանը և ոլորտի կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններին։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, կաթնամթերք արտադրող ձեռնարկությունների ղեկավարների, գյուղատնտեսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքների կառավարման համակարգի ձևավորման, զարգացման և դրա առջև ծառացած հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեությունն է, դրանց լիազորությունների ու պատասխանատվության շրջանակը, համայնքների կառավարման արդյունավետության վրա ազդող վարչական, տնտեսական, իրավական և սոցիալական գործոնները։ Ուսումնասիրության ընթացքում համայնքը դիտարկվում է որպես հանրային կառավարման կարևորագույն օղակ, որի միջոցով բնակչության առօրյա կարիքները, տեղական զարգացման խնդիրները և տարածքային նշանակության հարցերը պետք է ստանան առավել անմիջական և արդյունավետ լուծումներ։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում տեղական ինքնակառավարման համակարգի կազմակերպական կառուցվածքին, համայնքային իշխանությունների և պետական կառավարման մարմինների փոխհարաբերություններին, լիազորությունների բաշխմանը և համայնքների ինքնուրույնության մակարդակին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների ֆինանսական կարողություններին, տեղական բյուջեների ձևավորմանն ու կառավարմանը, սեփական եկամուտների ապահովմանը և պետական ֆինանսական աջակցության նշանակությանը։ Կարևորվում են նաև համայնքային ենթակառուցվածքների զարգացումը, հանրային ծառայությունների մատուցման արդյունավետությունը, բնակչության մասնակցությունը տեղական որոշումների կայացման գործընթացին և համայնքային կառավարման թափանցիկության ու հաշվետվողականության ապահովումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել համայնքների կառավարման արդյունավետությունը, այդ թվում՝ ֆինանսական և մարդկային ռեսուրսների անբավարարությունը, կառավարչական կարողությունների տարբերությունները, լիազորությունների արդյունավետ իրականացման դժվարությունները և պետական ու տեղական կառավարման մակարդակների միջև համագործակցության կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ քննարկվում են համայնքների զարգացման հնարավոր ուղղությունները և կառավարման մեխանիզմների բարելավման անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով տարբեր համայնքների սոցիալ-տնտեսական պայմանների և զարգացման ներուժի տարբերությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ տեղական ինքնակառավարման արդյունավետությունը դիտարկում է ոչ միայն վարչական կառույցների գործունեության, այլև բնակչության կյանքի որակի, համայնքային զարգացման և տարածքային համաչափության ապահովման համատեքստում։ Այն կարող է օգտակար լինել պետական և համայնքային կառավարման ոլորտի մասնագետների, տեղական ինքնակառավարման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, քաղաքագետների, իրավաբանների, տնտեսագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի համայնքային կառավարման համակարգի հիմնախնդիրների բազմակողմանի դիտարկում՝ ընդգծելով արդյունավետ, պատասխանատու, մասնակցային և կայուն տեղական կառավարման անհրաժեշտությունը։