Հայկական էպոսը և համաշխարհային էպիկական ժառանգությունը

Political Science

Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ընդհանուր ժողովի քառասուներեքերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի գործունեության ընթացքը, քննարկումների հաջորդականությունն ու նիստի ընթացքում բարձրացված հարցերի արձանագրությունը։ Այն արժեքավոր պատմական սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ ազգային ներկայացուցչական մարմինների գործունեության, համայնքային ինքնակառավարման համակարգի և Կոստանդնուպոլսի հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Ատենագրության գրառումները հնարավորություն են տալիս հետևելու ժողովական աշխատանքի կազմակերպմանը, մասնակիցների ելույթներին, արտահայտված տեսակետներին և ներկայացված առաջարկությունների քննարկման ընթացքին։ Դրանք կարևոր նյութ են ժողովի աշխատանքային կարգը, հարցերի ներկայացման ու քննարկման ձևերը և որոշումների ձևավորման ընթացակարգերը ուսումնասիրելու համար։ Նման փաստաթղթերը բացահայտում են ազգային կառույցների նշանակությունը համայնքային կյանքի կազմակերպման, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման և հավաքական խնդիրների քննարկման գործում։ Դրանք նաև հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ համայնքի ներկայացուցչական համակարգը, ինքնակազմակերպման ավանդույթներն ու ազգային հաստատությունների գործառույթները։ Ատենագրության պաշտոնական ձևակերպումները, ժողովական խոսքն ու վարչական բառապաշարը կարևոր նյութ են ժամանակաշրջանի հայերենի և փաստաթղթային մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունն ունի վավերագրական արժեք՝ որպես հայ ազգային կառույցների պատմությունն ու 19-րդ դարի հասարակական-քաղաքական կյանքը լուսաբանող սկզբնաղբյուր։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում օրենսդրական նախաձեռնության ինստիտուտի և դրա իրականացման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է օրենսդրական նախաձեռնության իրավական էությունը, դրա նշանակությունը օրենսդրական գործընթացում և պետական իշխանության համակարգում, ինչպես նաև այն սուբյեկտների սահմանադրական և իրավական լիազորությունները, որոնք իրավասու են նախաձեռնելու օրենքների ընդունման գործընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրական նախաձեռնության իրականացման փուլերին, օրենսդրական առաջարկների ձևակերպմանը, ներկայացմանը, քննարկմանը և հետագա խորհրդարանական ընթացքին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են օրենսդրական նախաձեռնությունների հիմնավորվածության, իրավական որոշակիության, անհրաժեշտության և հանրային շահին համապատասխանության հարցերը, ինչպես նաև օրենսդրական գործընթացի որակի վրա դրանց ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում օրենսդրական նախաձեռնության և խորհրդարանական վերահսկողության, հանրային մասնակցության ու ժողովրդավարական կառավարման փոխկապակցվածությանը։ Քննության են առնվում նաև օրենսդրական նախաձեռնությունների մշակման ընթացքում իրավական, մասնագիտական և կազմակերպական աջակցության նշանակությունը, շահագրգիռ կողմերի ներգրավման հնարավորությունները և օրենքների նախագծերի նախնական գնահատման խնդիրները։ Կարևորվում է օրենսդրական գործընթացի թափանցիկության, հրապարակայնության, հետևողականության և արդյունավետության ապահովումը, քանի որ նախաձեռնության փուլում ընդունված որոշումները էական ազդեցություն են ունենում հետագա իրավական կարգավորման որակի վրա։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև օրենսդրական նախաձեռնության իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական և գործնական խոչընդոտներին, օրենսդրական տեխնիկայի խնդիրներին և գործող կարգավորումների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել օրենսդրական նախաձեռնության դերը Հայաստանի իրավական համակարգի զարգացման գործում, բացահայտել դրա կիրառման հիմնական խնդիրները և առաջարկել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական և խորհրդարանական իրավունքի մասնագետների, պատգամավորների, պետական ծառայողների, իրավաբանների, իրավագիտության և քաղաքագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և օրենսդրական գործընթացով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, ուսանողների, գիտաշխատողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են միջազգային գրականությամբ և տարբեր լեզուներով հրատարակված ժամանակակից աշխատություններով։ Ցանկում ընդգրկված են անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման արդի միտումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նաև նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը և միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը՝ ապահովելով բազմալեզու գրականության հասանելիություն լայն ընթերցողական շրջանակների համար։

Economics

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկություններում ներդրումային և նորամուծական գործունեության հիմնական ուղղությունների ու դրանց իրականացման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, արտադրական կարողությունների արդիականացման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման և նորարարական արտադրանքի ստեղծման հետ կապված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկությունների ներդրումային գրավչության, ֆինանսավորման աղբյուրների, տեխնոլոգիական վերազինման և գիտատեխնիկական ներուժի արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Վերլուծվում են նորամուծական գործունեության զարգացման վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրողականության ու մրցունակության բարձրացման վրա։ Քննարկվում են ներդրումային և նորամուծական ծրագրերի կառավարման, ռիսկերի գնահատման, պետական աջակցության և մասնավոր հատվածի մասնակցության հնարավոր մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու արդյունաբերական ձեռնարկությունների զարգացման առկա խոչընդոտները և առանձնացնելու ներդրումային ու նորամուծական ակտիվության խթանման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արդյունաբերության տնտեսագիտության, ներդրումային կառավարման, նորարարությունների և ձեռնարկությունների ռազմավարական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բնական և կեղտաջրերի մաքրմանը էլեկտրաքիմիական մեթոդների՝ մասնավորապես էլեկտրօքսիդացման և էլեկտրակոագուլյացիայի կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այդ տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը ջրում առկա տարբեր աղտոտիչների հեռացման, օրգանական և անօրգանական միացությունների քայքայման և ջրի որակի բարելավման գործընթացներում։ Էլեկտրաքիմիական մաքրման մեթոդները կարևոր այլընտրանք են ավանդական ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական եղանակներին, քանի որ դրանց կիրառմամբ հնարավոր է որոշ դեպքերում նվազեցնել լրացուցիչ քիմիական ռեագենտների օգտագործումը և գործընթացը կազմակերպել համեմատաբար վերահսկելի պայմաններում։ Էլեկտրօքսիդացման դեպքում ջրում առկա աղտոտիչների հեռացումը տեղի է ունենում էլեկտրաքիմիական օքսիդացման գործընթացների արդյունքում, որոնց ընթացքում կարող են քայքայվել տարբեր օրգանական նյութեր և փոխակերպվել որոշ անօրգանական միացություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոդների նյութի, հոսանքի խտության, լարման, մշակման տևողության, ջրի քիմիական կազմի և այլ գործոնների ազդեցությունը մաքրման արդյունավետության վրա։ Էլեկտրակոագուլյացիայի մեթոդի դեպքում կարևոր նշանակություն ունի էլեկտրոդների լուծման արդյունքում առաջացող կոագուլյացիոն գործընթացը, որի միջոցով ջրից կարող են հեռացվել կախված մասնիկներ, կոլոիդային համակարգեր, որոշ մետաղական իոններ և այլ աղտոտիչներ։ Հետազոտության ընթացքում կարող է գնահատվել տարբեր մաքրման ռեժիմների ազդեցությունը ջրի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների վրա՝ ներառյալ օրգանական աղտոտվածության, կախված նյութերի, գույնի, պղտորության և այլ բաղադրիչների փոփոխությունները։ Կարևոր է նաև պարզել, թե ինչպես են էլեկտրաքիմիական գործընթացները փոխազդում միմյանց հետ և ինչպիսի արդյունք կարելի է ստանալ դրանց համակցված կամ հաջորդական կիրառման դեպքում։ Բնական ջրերի մաքրման դեպքում տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է ուղղված լինել ջրի որակի բարելավմանը և որոշ անցանկալի բաղադրիչների նվազեցմանը, իսկ կեղտաջրերի դեպքում՝ արդյունաբերական կամ կենցաղային աղտոտիչների հեռացմանն ու ջրի հետագա օգտագործման կամ անվտանգ հեռացման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով էներգիայի ծախսը, էլեկտրոդների սպառումը, մաքրման տևողությունը և ստացված արդյունքի որակը։ Այդ ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել առավել նպատակահարմար աշխատանքային պայմաններ և գնահատել տեխնոլոգիայի կիրառման տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ էլեկտրաքիմիական մեթոդները կարող են կիրառվել տարբեր բնույթի ջրային հոսքերի մաքրման համակարգերում և հարմարեցվել աղտոտվածության տարբեր մակարդակներին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բնապահպանության մասնագետներին, ջրամաքրման տեխնոլոգներներին, քիմիկոսներին, էլեկտրաքիմիկոսներին և արդյունաբերական կեղտաջրերի կառավարմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է էլեկտրաքիմիայի, ջրի մաքրման և շրջակա միջավայրի պաշտպանության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով գնահատել էլեկտրօքսիդացման և էլեկտրակոագուլյացիայի հնարավորությունները բնական ու կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրման, աղտոտիչների նվազեցման և ավելի անվտանգ ջրային ռեսուրսների կառավարման գործում։

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արցախահայ բանահյուսության մեջ արտացոլված դաստիարակչական գաղափարների, ժողովրդական մանկավարժության սկզբունքների և ազգային բարոյական արժեքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է Արցախի հայ բնակչության բանավոր ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր ժանրերում պահպանված կրթադաստիարակչական պատկերացումների բացահայտման, դրանց պատմամշակութային նշանակության գնահատման և սերունդների բարոյական ու հոգևոր ձևավորման գործում ունեցած դերի լուսաբանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ժողովրդական հեքիաթներում, առակներում, ավանդազրույցներում, առասպելներում, ասացվածքներում, առածներում, հանելուկներում, ժողովրդական երգերում և բանահյուսական այլ ստեղծագործություններում արտահայտված դաստիարակչական գաղափարները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աշխատասիրության, ազնվության, արդարության, հայրենասիրության, համարձակության, բարության, փոխօգնության, ընտանիքի նկատմամբ պատասխանատվության և ավագ սերնդի հանդեպ հարգանքի գաղափարները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժողովրդական դաստիարակության համակարգում։ Արցախի բանահյուսական ժառանգությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդի պատմական հիշողության, կենսափորձի, աշխարհայացքի և բարոյական սկզբունքների պահպանման ու փոխանցման կարևոր միջոց։ Ժողովրդական ստեղծագործություններում արտահայտված կերպարները, խորհրդանշական պատկերները, բարոյախրատական պատմությունները և կյանքի տարբեր իրավիճակների նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն արժեքային համակարգը, որի հիման վրա ձևավորվել են համայնքային փոխհարաբերությունները, ընտանեկան ավանդույթները և երեխաների ու երիտասարդների դաստիարակության մոտեցումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդական մանկավարժության և ազգային կրթական ավանդույթների փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ ընդգծելով բանահյուսության դերը անձի բնավորության, վարքագծի, մտածողության և հասարակական պատասխանատվության ձևավորման գործում։ Առանձին նշանակություն ունեն Արցախի ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները, բարբառային արտահայտությունները, պատկերավոր մտածողությունը և բանավոր պատմողական ավանդույթները, որոնց միջոցով փոխանցվել են հասարակության կողմից ընդունված վարքականոնները, բարոյական գնահատականներն ու կյանքի փորձից բխող խրատները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև ընտանեկան դաստիարակության պատմությանը, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերություններին, համայնքային համերաշխության պահպանմանը, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքին և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ բանահյուսական ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ծառայել են ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտման և ժամանցի միջոց, այլև որպես ոչ ֆորմալ կրթության, բարոյական ուսուցման և հասարակական փորձի փոխանցման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է դիտարկել նաև արցախահայ բանահյուսության ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները համահայկական ժողովրդական ստեղծագործության համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես ազգային մշակույթին բնորոշ ընդհանուր արժեքները, այնպես էլ Արցախի պատմական, հասարակական և կենցաղային պայմաններով ձևավորված տեղական առանձնահատկությունները։ Գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում ժողովրդական դաստիարակության մեթոդները, խրատական խոսքի ազդեցությունը, դրական և բացասական կերպարների հակադրության միջոցով բարոյական գաղափարների փոխանցումը, ինչպես նաև բանահյուսական նյութերի կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից կրթական գործընթացում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ժողովրդական մանկավարժության պատմական փորձի ուսումնասիրման, ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և ավանդական դաստիարակչական արժեքների գիտական արժևորման անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, ազգագրագետներին, բանագետներին, բանասերներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև Արցախի ժողովրդական մշակույթով, ազգային դաստիարակության պատմությամբ և հայկական բանահյուսության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է արցախահայ բանավոր մշակութային ժառանգության դաստիարակչական ներուժի ճանաչմանը՝ ընդգծելով ժողովրդական իմաստության, բարոյական արժեքների և ազգային ավանդույթների նշանակությունը սերունդների հոգևոր, մտավոր և հասարակական զարգացման գործում։