Հայոց գրաբարի համառոտ քերականություն

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնական լցանյութերի հիմքով բետոններից պատրաստված երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նման կոնստրուկցիաների աշխատանքի օրինաչափությունները տարբեր բեռնվածքային պայմաններում՝ հաշվի առնելով բետոնի և ամրանի մեխանիկական հատկությունները, նյութերի փոխազդեցությունը և կառուցվածքային տարրերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են երկաթբետոնե տարրերում առաջացող լարումների և դեֆորմացիաների բաշխումը, ճաքերի առաջացման և զարգացման գործընթացները, կոշտության փոփոխությունը, ինչպես նաև կրողունակության և շահագործման հուսալիության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական լցանյութերի կիրառման ազդեցությանը բետոնի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների և դրա հիմքով պատրաստված երկաթբետոնե տարրերի աշխատանքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել փորձարարական և տեսական մեթոդներ, որոնց միջոցով գնահատվում է կոնստրուկցիաների վարքը բեռնավորման տարբեր փուլերում և ճշտվում են հաշվարկային մոտեցումները։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների նախագծման, հաշվարկի և տեխնիկական վիճակի գնահատման ավելի հիմնավորված մեթոդների մշակման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել շինարարական մեխանիկայի, երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների նախագծման, շինարարական նյութերի և կառուցվածքների հուսալիության ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, գիտաշխատողներին, նախագծողներին և ուսանողներին։

Other Subjects

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Երևանի տարածքում առկա չօգտագործվող կամ նախկին գործառույթը կորցրած կառույցների հարմարեցման հիմնախնդիրներին՝ դրանք ժամանակակից քաղաքային կյանքի պահանջներին համապատասխան վերափոխելու և վերաօգտագործելու տեսանկյունից։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ քաղաքում արդեն գոյություն ունեցող շենքերի ու կառույցների պահպանությունը, վերակազմակերպումը և նոր գործառույթով օգտագործումը կարող են դառնալ քաղաքային զարգացման կարևոր ուղղություն։ Հատկապես Երևանի նման պատմականորեն ձևավորված քաղաքային միջավայրում չօգտագործվող կառույցների հարցը կապված է ոչ միայն շենքի ֆիզիկական վիճակի կամ նոր գործառույթի ընտրության հետ, այլև քաղաքի պատմական կերպարի, ճարտարապետական ժառանգության, հասարակական տարածքների, ենթակառուցվածքների և բնակիչների կարիքների փոխհարաբերության հետ։ Չօգտագործվող կառույցները կարող են առաջանալ տարբեր պատճառներով՝ շենքի սկզբնական գործառույթի վերացումից, սեփականության կամ կառավարման խնդիրներից, տեխնիկական վիճակի վատթարացումից, տնտեսական աննպատակահարմարությունից կամ քաղաքային զարգացման ուղղությունների փոփոխությունից։ Այդպիսի շենքերը երկար ժամանակ անգործության մատնված մնալու դեպքում կարող են աստիճանաբար կորցնել իրենց ֆիզիկական և ճարտարապետական արժեքը, իսկ որոշ դեպքերում՝ բացասաբար ազդել շրջակա քաղաքային միջավայրի վրա։ Միաժամանակ դրանց վերաօգտագործումը կարող է հնարավորություն ստեղծել պահպանելու արդեն կառուցապատված տարածքը և նոր շինարարության անհրաժեշտությունը նվազեցնելու համար։ Հարմարեցման գործընթացի առանցքային խնդիրներից մեկը կառույցի նախկին և նոր գործառույթների հարաբերակցության որոշումն է։ Յուրաքանչյուր շենք հնարավոր չէ նույն կերպ հարմարեցնել ցանկացած նշանակության։ Անհրաժեշտ է ուսումնասիրել դրա տարածական կառուցվածքը, կրող համակարգը, հարկայնությունը, բնական լուսավորության հնարավորությունները, մուտքերի և ելքերի կազմակերպումը, ինժեներական ենթակառուցվածքները և շրջակա տարածքի առանձնահատկությունները։ Նոր գործառույթը պետք է հնարավորինս համապատասխանեցվի կառույցի իրական հնարավորություններին, որպեսզի վերափոխումը չհանգեցնի շենքի ճարտարապետական արժեքի կամ կառուցվածքային ամբողջականության կորստին։ Երևանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի պատմական և մշակութային արժեք ունեցող կառույցների հարմարեցումը։ Նման շենքերի դեպքում ժամանակակից պահանջների ապահովումը պետք է համադրվի պատմական կերպարի և արժեքավոր ճարտարապետական տարրերի պահպանության հետ։ Սա պահանջում է զգույշ միջամտություն, որի ընթացքում անհրաժեշտ է տարբերակել այն հատվածները, որոնք ենթակա են անփոփոխ պահպանման, և այն տարրերը, որոնք կարող են վերակազմակերպվել։ Պատմական շենքի ժամանակակից օգտագործման ապահովումը կարող է նպաստել դրա պահպանությանը, քանի որ գործող և օգտագործվող կառույցը սովորաբար ավելի մեծ հնարավորություն ունի ստանալու անհրաժեշտ խնամք և վերանորոգում։ Միաժամանակ հարմարեցումը չի նշանակում պարզապես հին շենքի ներսում նոր գործառույթ տեղադրել։ Այն ենթադրում է տարածական և տեխնիկական համակարգերի համապարփակ վերանայում։ Անհրաժեշտ է ապահովել ժամանակակից սանիտարական, հրդեհային անվտանգության, էներգաարդյունավետության, մատչելիության և ինժեներական համակարգերի պահանջները։ Հատկապես կարևոր է հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար հասանելիության ապահովումը, քանի որ պատմական կամ հին կառույցները հաճախ նախագծվել են այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ ունիվերսալ դիզայնի սկզբունքները դեռևս լայնորեն չէին կիրառվում։ Հարմարեցման խնդիրներից է նաև կառույցի ֆիզիկական վիճակի գնահատումը։ Նախքան վերակառուցման կամ վերաօգտագործման որոշում կայացնելը անհրաժեշտ է ուսումնասիրել կրող կառուցվածքները, հիմքերը, պատերը, ծածկերը, տանիքը և ինժեներական համակարգերը։ Տեխնիկական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե շենքի որ հատվածներն են պահպանելի, որոնք են վերականգնման կարիք ունենում և որտեղ է անհրաժեշտ նոր կառուցվածքային միջամտություն։ Առանց նման գնահատման իրականացված վերակառուցումը կարող է առաջացնել ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ տնտեսական խնդիրներ։ Կարևոր է նաև կառույցի և շրջակա քաղաքային միջավայրի փոխհարաբերությունը։ Շենքի նոր գործառույթը պետք է դիտարկվի ոչ թե միայն նրա ներքին տարածքի, այլև փողոցի, բակի, հարակից շենքերի, տրանսպորտային և հետիոտնային կապերի համատեքստում։ Օրինակ՝ հասարակական նշանակության նոր գործառույթ ունեցող կառույցը կարող է պահանջել լրացուցիչ մուտքեր, բաց տարածքներ, տրանսպորտային հասանելիություն կամ հանրային ենթակառուցվածքներ։ Հետևաբար հարմարեցումը կարող է ազդել ոչ միայն մեկ շենքի, այլև ամբողջ թաղամասի քաղաքաշինական կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է չօգտագործվող կառույցների վերաօգտագործման տնտեսական նպատակահարմարությունը։ Նոր շենք կառուցելու և գոյություն ունեցող կառույցը վերականգնելու ծախսերը կարող են զգալիորեն տարբերվել՝ կախված շենքի վիճակից, կառուցվածքային համակարգից և պահանջվող միջամտության ծավալից։ Սակայն տնտեսական գնահատումը պետք է ներառի ոչ միայն շինարարական ծախսերը, այլև կառույցի պահպանման, էներգիայի սպառման, հետագա շահագործման և քաղաքային ենթակառուցվածքների վրա ազդեցության հարցերը։ Վերաօգտագործումը կարող է նաև պահպանել արդեն ձևավորված քաղաքային կապերը և կանխել տարածքների դատարկության կամ դեգրադացման խորացումը։ Բնապահպանական տեսանկյունից գոյություն ունեցող կառույցների հարմարեցումը նույնպես կարևոր առավելություններ կարող է ունենալ։ Նոր շինարարությունը պահանջում է մեծ քանակությամբ շինանյութեր և էներգետիկ ռեսուրսներ, մինչդեռ գոյություն ունեցող շենքի կառուցվածքային համակարգի պահպանումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել նյութերի նոր արտադրության և շինարարական թափոնների ծավալը։ Հետևաբար վերաօգտագործումը կարող է դիտարկվել նաև որպես կայուն քաղաքաշինության սկզբունքներին համապատասխան մոտեցում։ Երևանի համար սա հատկապես կարևոր է խիտ կառուցապատված և սահմանափակ տարածքային ռեսուրսներ ունեցող հատվածներում։ Հարմարեցման գործընթացում կարևոր է նաև նոր գործառույթի հասարակական նշանակությունը։ Չօգտագործվող կառույցները կարող են վերափոխվել մշակութային, կրթական, վարչական, հասարակական, ստեղծագործական, առևտրային կամ այլ նշանակության տարածքների՝ կախված տվյալ թաղամասի պահանջներից։ Առավել արդյունավետ են այն նախագծերը, որոնք ոչ միայն լուծում են շենքի ֆունկցիոնալ խնդիրը, այլև ստեղծում են նոր հանրային արժեք և ակտիվացնում շրջակա տարածքը։ Այս մոտեցումը կարող է նպաստել քաղաքային կյանքի աշխուժացմանը և previously unused տարածքների վերադարձին հասարակական շրջանառության մեջ։ Միաժամանակ հարմարեցման գործընթացը կարող է բախվել իրավական և սեփականության հետ կապված խնդիրների։ Չօգտագործվող շենքերի մի մասը կարող է ունենալ բարդ սեփականության կառուցվածք, սահմանափակումներ կամ պատմամշակութային պահպանության հատուկ կարգավիճակ։ Այդ հանգամանքները կարող են դժվարացնել վերակառուցման թույլտվությունների ստացումը և ներդրումային ծրագրերի իրականացումը։ Հետևաբար ճարտարապետական լուծումները պետք է համադրվեն իրավական և կառավարչական մեխանիզմների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Երևանի չօգտագործվող կառույցների հարմարեցումը բազմաբաղադրիչ խնդիր է, որը պահանջում է ճարտարապետական, քաղաքաշինական, տեխնիկական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործոնների համատեղ դիտարկում։ Նպատակահարմար հարմարեցման դեպքում նախկինում անգործուն կառույցը կարող է վերածվել ժամանակակից քաղաքային միջավայրի ակտիվ բաղադրիչի՝ միաժամանակ պահպանելով իր պատմական կամ ճարտարապետական արժեքը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս քաղաքային զարգացման գործընթացը կառուցել ոչ միայն նոր շինությունների ստեղծման, այլև արդեն գոյություն ունեցող տարածքների խելամիտ վերաօգտագործման սկզբունքի վրա։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 1950–1980-ական թվականների հայ բանաստեղծության զարգացման հիմնական միտումների, գեղարվեստական որոնումների և բանաստեղծական մտածողության փոփոխությունների գրականագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի պոեզիայի թեմատիկ, ժանրային, ոճական և պատկերային համակարգերի զարգացումն է՝ դիտարկված հասարակական ու մշակութային միջավայրի փոփոխությունների համատեքստում։ Քննվում է նախորդ գրական ավանդույթների շարունակականությունը և դրանց վերաիմաստավորումը նոր սերնդի հեղինակների ստեղծագործություններում, ինչպես նաև անհատական գեղարվեստական ոճերի ձևավորման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարդու ներաշխարհի, հայրենիքի, պատմական հիշողության, բնության, սիրո, ժամանակի, անհատի և հասարակության հարաբերությունների գեղարվեստական արտահայտման եղանակներին։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր փուլերում փոխվում բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքը, քնարական հերոսի կերպարը, պատկերային մտածողությունը և հեղինակային աշխարհընկալման արտահայտման ձևերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել դասական չափածոյի ավանդույթների և ազատ բանաստեղծական ձևերի հարաբերակցությունը, տաղաչափական որոնումները, լեզվական նորարարությունները, փոխաբերական համակարգի հարստացումը և խորհրդանշական մտածողության զարգացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազգային պատմության և մշակութային հիշողության թեմաների վերաիմաստավորումը, ինչպես նաև անհատական փորձառության և հասարակական իրականության հարաբերակցության խնդիրը։ Տարբեր սերունդների բանաստեղծների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրական զարգացման շարունակականությունն ու ներքին հակասությունները, նոր գեղագիտական սկզբունքների ձևավորումը և բանաստեղծական լեզվի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև համաշխարհային գրական գործընթացների և թարգմանական մշակույթի ազդեցությունը հայ պոեզիայի արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնման վրա։ Առանձին ուշադրության է արժանանում բանաստեղծական անհատականության խնդիրը, քանի որ ժամանակաշրջանի ընդհանուր գեղարվեստական միտումները տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում դրսևորվում են յուրահատուկ լեզվական, պատկերային և գաղափարական լուծումներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականության պատմության, պոետիկայի, ոճագիտության և համեմատական գրականագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բանաստեղծությունը որպես բազմաշերտ և շարունակաբար վերափոխվող գեղարվեստական համակարգ։

Law

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է սահմանադրականության երաշխավորումը որպես իրավական պետության հիմնական չափանիշներից մեկը, որը ապահովում է պետական իշխանության գործունեության սահմանափակումը օրենքով և մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը։ Աշխատանքում բացատրվում է, որ սահմանադրականությունը ենթադրում է պետական իշխանության կազմակերպում և իրականացում Սահմանադրության գերակայության սկզբունքի հիման վրա, որտեղ բոլոր պետական մարմինները, պաշտոնյաները և քաղաքացիները պարտավոր են գործել սահմանադրական նորմերին համապատասխան։ Ներկայացվում են իրավական պետության հիմնական հատկանիշները՝ օրենքի գերակայություն, իշխանությունների բաժանում, մարդու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանություն, դատական անկախություն և իրավական հավասարություն։ Ռեֆերատում անդրադարձ է կատարվում սահմանադրականության երաշխավորման մեխանիզմներին՝ սահմանադրական վերահսկողություն, Սահմանադրական դատարան, օրենսդրական և գործադիր իշխանությունների փոխզսպման և հակակշռման համակարգ, ինչպես նաև միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային իրավական համակարգի վրա։ Բացատրվում է նաև, որ սահմանադրականությունը ոչ միայն իրավական, այլ նաև քաղաքական և սոցիալական երևույթ է, որը նպաստում է ժողովրդավարության զարգացմանը և պետական կառավարման թափանցիկությանը։ Աշխատանքում ընդգծվում է, որ առանց սահմանադրականության երաշխավորման անհնար է ապահովել կայուն իրավական պետություն և քաղաքացիների իրավունքների իրական պաշտպանություն։

History

Ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմական և քաղաքական խնդիրների զարգացումը միջազգային հարաբերությունների համատեքստում՝ սկսած դրանց ձևավորման վաղ փուլերից մինչև 20-րդ դարի քաղաքական գործընթացները։ Հեղինակը՝ Էդուարդ Ս. Լիտլը, անդրադառնում է այն հանգամանքներին, որոնք պայմանավորեցին «Հայկական հարցի» առաջացումը Օսմանյան կայսրության ներսում, ինչպես նաև այն միջազգային քննարկումներին, որտեղ հայ ժողովրդի իրավունքների և ինքնորոշման խնդիրները դարձան դիվանագիտական օրակարգի մաս։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1877–1878 թթ. ռուս-թուրքական պատերազմի ավարտին և Բեռլինի կոնգրեսին, որտեղ «Հայկական հարցը» առաջին անգամ ձևակերպվեց որպես միջազգային խնդիր։ Գրքում քննարկվում են նաև նախորդ դարերի հայկական գործիչների և մտավորականների գործունեությունը, ովքեր եվրոպական արքունիքներին էին ներկայացնում հայ ժողովրդի վիճակը և փորձել էին ստանալ աջակցություն հայկական խնդիրների լուծման համար։ Հեղինակը վերլուծում է այն պատճառները, թե ինչու Սան-Ստեֆանոյի և Բեռլինի պայմանագրերը չարդարացրին հայ ժողովրդի սպասումները և ինչպես այդ գործընթացները ձևավորեցին երկարատև քաղաքական և դիվանագիտական պայքար, որը հայտնի է որպես «Հայկական հարց»։ Ընդհանուր առմամբ գիրքը դիտարկում է թեման ոչ միայն պատմական տեսանկյունից, այլ նաև միջազգային իրավունքի և մեծ տերությունների շահերի բախման շրջանակում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է հայկական հարցը դարձել կայսրությունների քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։

Other Subjects

Արվեստաբանական, պատմամշակութային և ձեռագրագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XVIII դարի հայկական կազմարարության Արցախ-Ուտիքի դպրոցի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայկական գրքի կազմարարության պատմական ավանդույթները, ձեռագիր մատյանների կազմերի պատրաստման և հարդարման մշակույթը, ինչպես նաև Արցախ-Ուտիքի տարածաշրջանի տեղը հայ գրքարվեստի զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XVIII դարում կիրառված կազմարարական նյութերին, տեխնիկական լուծումներին, կազմերի կառուցվածքային առանձնահատկություններին և զարդարվեստի արտահայտչամիջոցներին։ Վերլուծվում են կաշվե կազմերի գեղարվեստական մշակման, դրոշմազարդման, երկրաչափական և բուսական զարդանախշերի կիրառման, ինչպես նաև զարդահորինվածքների կառուցման հնարավոր առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են Արցախ-Ուտիքի կազմարարական դպրոցի կապերը հայկական ձեռագրական կենտրոնների, տեղական արհեստագործական ավանդույթների և ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պահպանված ձեռագրակազմերի համեմատական վերլուծությունը, դրանց ոճական դասակարգումը, վարպետների ստեղծագործական ձեռագրի բացահայտումը և տարածաշրջանային առանձնահատկությունների որոշման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում կազմարարության դերին ձեռագիր մատյանների պահպանության, գրքի գեղարվեստական ամբողջականության և հայկական նյութական մշակույթի ժառանգության փոխանցման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ արվեստի պատմության, ձեռագրագիտության, գրքարվեստի, կիրառական արվեստի, մշակութային ժառանգության պահպանության և XVIII դարի հայկական արհեստագործական ավանդույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։