Հեղինակային հայեցակարգը և սուրբգրային կանոնը հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ

Literature

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ռափայել Պատկանյանի արձակ ժառանգության այն հատվածի ուսումնասիրությանը, որն առնչվում է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի կյանքին, կենցաղին և հասարակական հարաբերություններին։ Քննության են առնվում պատմվածքների թեմատիկ շրջանակը, սյուժետային կառուցվածքը, կերպարների համակարգը և հեղինակի գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային ու ընտանեկան միջավայրի պատկերմանը, մարդկային փոխհարաբերություններին, բարքերին, սովորույթներին և ժամանակի հասարակական խնդիրների գրական արտացոլմանը։ Վերլուծվում են կերպարների խոսքային բնութագրերը, երգիծական ու հումորային տարրերը, պատմողական եղանակները և լեզվաոճական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է նաև Նոր Նախիջևանի միջավայրի դերը ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղարվեստական համակարգի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու գրողի արձակի առանձնահատկությունների և նրա ստեղծագործություններում համայնքային կյանքի արտացոլման մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, մշակութաբանության և նորնախիջևանահայության մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Նյութում ներկայացվում են իրական թվերի համակարգը, հաջորդականությունների և ֆունկցիաների ընդհանուր հատկությունները, սահմանների տեսությունը և շարունակականության գաղափարը։ Այս բաժինները կազմում են մաթեմատիկական անալիզի տեսական հիմքը և կարևոր են հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Դասագրքում մեծ ուշադրություն է դարձվում նաև մեկ փոփոխականի ֆունկցիաների ուսումնասիրությանը, դրանց վարքագծի վերլուծությանը և հիմնական հատկություններին։ Տեսական նյութը ուղեկցվում է բազմաթիվ օրինակներով և վարժություններով, որոնք նպաստում են ուսանողների տրամաբանական մտածողության և մաթեմատիկական հմտությունների զարգացմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Ամիր Փազվարիի դուբեյթիների լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով դրանց բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, հնչյունական և ձևաբանական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է բանաստեղծական տեքստերի լեզուն՝ հաշվի առնելով դրանց ժողովրդական, բարբառային և գրական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական խոսվածքի ազդեցությանը, բառերի ու քերականական ձևերի գործածությանը, արտահայտչական միջոցներին և լեզվական այն առանձնահատկություններին, որոնք տարբերակում են այս ստեղծագործությունները պարսկերենի գրական այլ դրսևորումներից։ Դուբեյթիների լեզվական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բացահայտելու հեղինակի ստեղծագործական լեզվի բնորոշ գծերը, այլև պատկերացում կազմելու Իրանի հյուսիսային շրջանների լեզվական ու մշակութային միջավայրի, բանավոր ավանդույթի և ժողովրդական պոեզիայի զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել իրանագետների, լեզվաբանների, պարսից գրականության և բարբառագիտության մասնագետների, բանագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է դեղաբույսերի վերաբերյալ ընտրված գրականության համակարգված հանձնարարական ցանկ՝ նախատեսված թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ներառված նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու բուժական նշանակություն ունեցող բույսերի բազմազանությանը, դրանց ճանաչման հիմնական հատկանիշներին, տարածվածությանը, կենսաբանական առանձնահատկություններին և կիրառության վերաբերյալ գրականությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուսաբանական տեղեկատուներին, դեղաբույսերի ուսումնասիրմանը նվիրված գիտահանրամատչելի աշխատություններին և համապատասխան մասնագիտական հրատարակություններին։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ դասավորությունը նպաստում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը և ընթերցողի ինքնուրույն ուսումնասիրության կազմակերպմանը։ Ցանկը կարող է ընդգրկել ինչպես առանձին բուսատեսակներին, այնպես էլ դրանց հավաքման, պահպանման, քիմիական կազմի և ավանդական կիրառության վերաբերյալ գրականություն։ Հրատարակությունը միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական և կրթական գործառույթ՝ ուղղորդելով ընթերցողին դեպի թեմայի վերաբերյալ առավել համապատասխան աղբյուրները։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբանությամբ, դեղաբույսերի ուսումնասիրությամբ, դեղագիտությամբ և ժողովրդական բժշկության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ինչպես նաև գրադարանային ու մատենագիտական ոլորտի մասնագետների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճավազանի բնական լանդշաֆտների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ մարդու տնտեսական գործունեության և մարդածին տարբեր գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի բնական լանդշաֆտների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց տարածքային կառուցվածքը, բնական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը և էկոլոգիական վիճակը։ Վերլուծվում են բնակավայրերի ընդլայնման, գյուղատնտեսական հողօգտագործման, արոտավայրերի շահագործման, արդյունաբերական գործունեության, ճանապարհաշինության, զբոսաշրջության և բնական ռեսուրսների օգտագործման հնարավոր ազդեցությունները լանդշաֆտային համակարգերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողածածկույթի, բուսականության, ջրային ռեսուրսների և բնական էկոհամակարգերի կառուցվածքային ու գործառական փոփոխություններին։ Դիտարկվում են հողերի դեգրադացման, էրոզիոն գործընթացների, բուսածածկույթի փոփոխության և բնական տարածքների մասնատման պատճառներն ու հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում է մարդածին ծանրաբեռնվածության տարածական տարբերակումը և դրա ազդեցությունը լճավազանի առանձին լանդշաֆտային համալիրների կայունության վրա։ Կարևորվում են բնական և մարդածին գործընթացների փոխազդեցության գնահատումը, լանդշաֆտների փոփոխությունների աստիճանի որոշումը և առավել խոցելի տարածքների առանձնացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարածքների էկոլոգիական վիճակի բարելավման, խախտված լանդշաֆտների վերականգնման, բնապահպանական կառավարման և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Սևանա լճավազանի տարածքային պլանավորման և բնապահպանական միջոցառումների գիտական հիմնավորմանը՝ համատեղելով տնտեսական գործունեության պահանջները բնական միջավայրի պահպանության հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության, լանդշաֆտագիտության, բնապահպանության, բնական ռեսուրսների կառավարման և տարածքային պլանավորման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան արվեստում Աստվածամոր պատկերների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրությամբ «Աստվածամայրը մանկան հետ» հորինվածքի պատկերագրական առանձնահատկություններին, զարգացման փուլերին և գեղարվեստական դրսևորումներին։ Հետազոտության կենտրոնում Աստվածամոր և Մանկան կերպարների փոխհարաբերությունն է, դրանց դիրքը, ժեստերը, հագուստը, դեմքի արտահայտությունները, խորհրդանշական մանրամասները և հորինվածքի ընդհանուր կառուցվածքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել Աստվածամոր կերպարի ձևավորման աստվածաբանական և գեղարվեստական հիմքերը, վաղ քրիստոնեական շրջանից մինչև զարգացած և ուշ միջնադար դրա պատկերագրական փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների հայ արվեստի հուշարձաններում թեմայի տեղայնացման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ նույն թեման կարող է ներկայացվել տարբեր պատկերագրական տիպերով՝ նստած կամ կանգնած Աստվածամայր, Մանկան գրկում կամ կողքին, տարբեր դիրքերով և փոխհարաբերություններով, ինչը թույլ է տալիս հետևել պատկերագրական կանոնների և գեղարվեստական մտածողության փոփոխությանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հայկական ձեռագիր մատյանների մանրանկարները, որմնանկարները, եկեղեցական քանդակագործության նմուշները, սրբապատկերները և կիրառական արվեստի առանձին ստեղծագործություններ։ Առանձին կարևորություն ունի մանրանկարչության նյութը, քանի որ ձեռագրերում Աստվածամոր կերպարը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես կրոնական թեմայի պատկերում, այլև որպես բարդ խորհրդանշական համակարգի բաղադրիչ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր դարաշրջանների և գեղարվեստական դպրոցների ստեղծագործություններ՝ բացահայտելու համար հորինվածքի կառուցվածքային, ոճական և պատկերագրական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուշադրություն կարող է դարձվել նաև Աստվածամոր կերպարի հետ կապված խորհրդանիշներին՝ գույնին, թագին, լուսապսակին, աստղերին, Մանկան դիրքին, գրքին կամ այլ առարկաներին, որոնք կարող են արտահայտել աստվածաբանական որոշակի գաղափարներ։ «Աստվածամայրը մանկան հետ» հորինվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մայրության, աստվածային և մարդկային բնությունների միասնության, Քրիստոսի մարմնավորման և փրկագործության գաղափարների գեղարվեստական արտահայտությունը։ Միաժամանակ Աստվածամոր կերպարը հայ միջնադարյան արվեստում կարող է դիտարկվել նաև ազգային գեղարվեստական ավանդույթի տեսանկյունից, քանի որ ընդհանուր քրիստոնեական պատկերագրական սկզբունքները հայկական արվեստում հաճախ ստացել են տեղական ոճական և մշակութային առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պատկերագրական աղբյուրների և գեղարվեստական փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը։ Կարող են քննվել բյուզանդական, արևելաքրիստոնեական և հարևան մշակութային ավանդույթների հետ առնչությունները՝ պարզելու համար, թե ինչպես են ընդհանուր պատկերագրական տիպերը ներթափանցել հայկական արվեստ և ինչպես են վերափոխվել տեղական ստեղծագործական միջավայրում։ Միաժամանակ կարող են առանձնացվել այն հատկանիշները, որոնք բնորոշ են հենց հայկական պատկերագրական ավանդույթին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին հուշարձանների ժամանակագրական և ոճական համեմատություն՝ հնարավորություն տալով հետևելու հորինվածքի աստիճանական փոփոխություններին։ Կարևոր է ոչ միայն արտաքին ձևերի նկարագրությունը, այլև դրանց իմաստային բովանդակության բացահայտումը, քանի որ միջնադարյան արվեստում պատկերագրական յուրաքանչյուր մանրամասն հաճախ ունի աստվածաբանական կամ խորհրդանշական նշանակություն։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է պատկերագրական, ոճաբանական, պատմամշակութային և աստվածաբանական մոտեցումները՝ Աստվածամոր կերպարի համակողմանի ուսումնասիրության նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայ միջնադարյան կերպարվեստի զարգացման օրինաչափությունների, քրիստոնեական պատկերագրության տեղական առանձնահատկությունների և հայկական մշակութային ժառանգության ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, միջնադարյան արվեստի և մանրանկարչության մասնագետներին, հոգևոր մշակույթի հետազոտողներին, ինչպես նաև հայ արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։