Հոգևոր զենք, որը բաղկացած է երեք մասից

History

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ամենանշանակալի իրադարձություններից մեկին՝ հինգերորդ դարում տեղի ունեցած Վարդանանց պատերազմին, որը դարձավ հայրենիքի, քրիստոնեական հավատքի և ազգային ինքնության պահպանման համար մղված պայքարի խորհրդանիշ։ Պատմական շարադրանքի կենտրոնում Ավարայրի ճակատամարտն է, Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորած ապստամբությունը և հայ ժողովրդի դիմադրությունը Սասանյան Պարսկաստանի կրոնական ու քաղաքական ճնշումներին։ Երկում ներկայացվում են պատերազմի նախադրյալները, ժամանակի քաղաքական իրավիճակը, հայ նախարարների ու հոգևորականների դիրքորոշումները, ժողովրդի միասնականության ձգտումը և ազատության ու հավատի պաշտպանության համար կատարված զոհողությունները։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես ռազմական բախումների հաջորդականություն, այլև որպես բարոյական ու հոգևոր ընտրության դրսևորում, որտեղ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հավատարմությունը սեփական համոզմունքներին, հայրենասիրությունը, անձնազոհությունը, քաջությունը և ազգային արժանապատվությունը։ Հեղինակի պատմողական ոճին բնորոշ են հուզական արտահայտչականությունը, գաղափարական ընդգծվածությունը և հերոսական կերպարների վառ ներկայացումը, ինչի շնորհիվ պատմական պատումը ձեռք է բերում նաև գրական ու դաստիարակչական արժեք։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Վարդան Մամիկոնյանի և նրա զինակիցների կերպարներին, որոնք մարմնավորում են հայրենիքի ու հավատքի պաշտպանության գաղափարը և դարձել են հայ ազգային հիշողության կարևոր խորհրդանիշներ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի պատմության, քրիստոնեական ինքնության ձևավորման, ազգային դիմադրության ավանդույթների և հայ պատմագրական մտքի ուսումնասիրության համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ճանաչելու Վարդանանց պատերազմի պատմական ու գաղափարական նշանակությունը, հասկանալու այդ իրադարձության ազդեցությունը հայ հասարակական գիտակցության վրա և գնահատելու այն որպես ազգային միասնության, ազատասիրության ու հոգևոր տոկունության բացառիկ օրինակ։

Literature

Ժողովածուն ներկայացնում է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի ժողովրդական բանավոր ժառանգության կարևոր նմուշներ՝ ընդգրկելով առածներ, ասացվածքներ և զրույցներ։ Այս նյութերը ձևավորվել և փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ արտացոլելով համայնքի կենսափորձը, աշխարհայացքը, բարոյական պատկերացումները, կենցաղը և հասարակական հարաբերությունները։ Առածներն ու ասացվածքները ժողովրդական իմաստության խտացված արտահայտություններ են, որոնց միջոցով փոխանցվում են կյանքի վերաբերյալ դիտարկումներ, խրատներ և գնահատականներ։ Դրանք կարող են անդրադառնալ ընտանիքին, աշխատանքին, ընկերությանը, ազնվությանը, մարդկային բնավորությանը, փոխօգնությանը և առօրյա կյանքի տարբեր իրավիճակներին։ Զրույցները լրացնում են այս պատկերը՝ պահպանելով համայնքում տարածված պատմությունները, հիշողությունները, հումորը և ավանդական պատկերացումները։ Ժողովածուի առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նրա տեղային բնույթով․ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Նոր Նախիջևանի հայերի լեզվական առանձնահատկությունները, խոսքի դարձվածքները, ժողովրդական մտածողությունն ու մշակութային ինքնությունը։ Հավաքված բանահյուսական նյութերը կարևոր աղբյուր են հայ ժողովրդական բանահյուսության, ազգագրության և սփյուռքահայ համայնքների պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Դրանք նպաստում են նաև բանավոր ավանդույթների պահպանմանն ու հետագա սերունդներին փոխանցմանը:

Medicine

Այս աշխատության վերնագիրը մատնանշում է երիտասարդների առողջությանն առնչվող խնդիրների, մասնավորապես՝ սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների թեման։ Այն պատկանում է բժշկական և առողջապահական գրականության այն շրջանակին, որը նպատակ ունի ուշադրություն հրավիրելու հիվանդությունների առաջացման, տարածման, հնարավոր հետևանքների և կանխարգելման կարևորության վրա։ Վերնագրի առաջին մասը՝ «Երիտասարդների գերեզմաններ», փոխաբերականորեն ընդգծում է հիվանդությունների հնարավոր ծանր հետևանքները և առողջության պահպանման անհրաժեշտությունը, իսկ երկրորդ մասը հստակեցնում է հիմնական բժշկական թեման։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել առողջապահական տեղեկությունների տարածման, հասարակության իրազեկվածության բարձրացման և անձնական հիգիենայի ու կանխարգելիչ վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի բժշկական մտքի և հանրային առողջապահության պատմության ուսումնասիրության համար, հատկապես՝ սեռական առողջության խնդիրների վերաբերյալ հասարակական վերաբերմունքի և բժշկական գիտելիքների տարածման տեսանկյունից։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանի հայերեն հրատարակություններում ներկայացվում առողջությանը սպառնացող հիվանդությունները և դրանց կանխարգելման կարևորությունը։

Journalism

Գոհար Ջուլհակյան-ի կողմից կազմված «Տարեգիրք (զանգվածային լրատվամիջոցների արձագանքները) 2009» ժողովածուն փաստագրական-մամլոային բնույթի աղբյուրային հավաքածու է, որը ամփոփում է տվյալ տարվա ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքները, հոդվածները, մեկնաբանությունները և տեղեկատվական նյութերը՝ կապված հասարակական, քաղաքական, մշակութային և սոցիալական կարևոր իրադարձությունների հետ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել տեղեկատվական դաշտի ընդհանուր պատկերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր լրատվամիջոցներ արձագանքել ժամանակի ընթացիկ գործընթացներին, ինչ թեմաներ են գերակշռել հանրային օրակարգում և ինչպես է ձևավորվել հասարակական կարծիքը մամուլի միջոցով։ Ժողովածուն ունի փաստագրական արժեք, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին վերականգնել տվյալ տարվա տեղեկատվական միջավայրը, համեմատել տարբեր աղբյուրների մոտեցումները և ուսումնասիրել մեդիայի ազդեցությունը հասարակական ընկալումների վրա։ Նյութերը համակարգված են թեմատիկ և ժամանակագրական սկզբունքներով, ինչը հեշտացնում է դրանց վերլուծական օգտագործումը թե՛ լրագրության, թե՛ սոցիոլոգիայի և թե՛ քաղաքական հետազոտությունների ոլորտներում։

Other Subjects

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գիտելիքի, ուսման և մտավոր զարգացման կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին հաղորդակից դարձնել մարդկային ճանաչողության տարբեր ոլորտներին և ընդլայնել նրա ընդհանուր մտահորիզոնը։ Վերնագրում արտահայտված «գիտելիքների ճեմարան» հասկացությունը խորհրդանշում է բազմակողմանի կրթության մի յուրօրինակ միջավայր, որտեղ տարբեր բնագավառների գիտելիքները միավորվում են՝ նպաստելով մարդու մտավոր կարողությունների զարգացմանը, աշխարհաճանաչողության խորացմանը և բանական դատողության ձևավորմանը։ Աշխատության ընդհանուր բնույթը կապվում է լուսավորական կրթական մտածողության այն սկզբունքի հետ, ըստ որի՝ գիտելիքը մարդու անձնական կատարելագործման, հասարակական առաջընթացի և քաղաքակրթության զարգացման հիմնական պայմաններից է։ Գիտելիքների ձեռքբերումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին տեղեկությունների կուտակում, այլև որպես մտածելու, համեմատելու, վերլուծելու, եզրակացություններ կատարելու և իրականությունը գիտակցաբար ընկալելու կարողության զարգացում։ Այս մոտեցմամբ կրթությունը դառնում է անհատի ամբողջական ձևավորման կարևորագույն միջոց։ Աշխատության վերնագրային գաղափարն ընդգրկում է գիտելիքի տարբեր ոլորտների փոխկապակցվածության սկզբունքը։ Մարդկային ճանաչողությունը չի սահմանափակվում մեկ գիտակարգով, քանի որ բնության, հասարակության, մարդու և տիեզերքի մասին պատկերացումները փոխլրացնում են միմյանց և միասին ձևավորում ամբողջական աշխարհայացք։ Գիտելիքների բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու բնական երևույթները, պատմական իրադարձությունները, մարդկային հասարակությունների զարգացումը, բարոյական արժեքները և մշակութային ժառանգությունը։ Այսպիսի կրթական մոտեցումը կարևորում է ինչպես փաստական տեղեկությունների յուրացումը, այնպես էլ դրանց միջև տրամաբանական կապերի բացահայտումը։ Աշխատության գաղափարական նշանակությունը կարելի է դիտարկել նաև գիտության և բանականության արժևորման տեսանկյունից։ Գիտելիքը ներկայացվում է որպես նախապաշարմունքներից ազատվելու, իրականությունը ճիշտ գնահատելու և հիմնավորված դատողություններ կատարելու միջոց։ Կրթված անհատը պետք է կարողանա տարբերել հավաստի տեղեկությունը սխալ պատկերացումներից, քննադատաբար մոտենալ ստացված գիտելիքին և ինքնուրույն ձևավորել իր համոզմունքները։ Այս սկզբունքները հատկապես կարևոր էին նոր շրջանի եվրոպական լուսավորական մտածողության համար, որի ազդեցությունը մեծ դեր ունեցավ 19-րդ դարի հայ կրթական ու մտավոր կյանքի զարգացման գործում։ Մտավոր զարգացումը դիտարկվում էր որպես ոչ միայն անհատական, այլև ազգային նշանակության խնդիր, քանի որ կրթված հասարակությունը կարող էր ավելի արդյունավետ պահպանել իր մշակութային ժառանգությունը, զարգացնել լեզուն և մասնակցել համաշխարհային գիտության ու մշակույթի առաջընթացին։ Գրական-կրթական առումով աշխատությունը հետաքրքիր է որպես գիտելիքների համակարգման և ընթերցողի ընդհանուր կրթությանն ուղղված հրատարակություն։ Նման բնույթի գրքերը կարևոր տեղ էին զբաղեցնում 18-19-րդ դարերի կրթական գրականության մեջ՝ ձգտելով ընթերցողին ներկայացնել բազմաբնույթ գիտելիքներ մատչելի և ուսուցողական ձևով։ Դրանց առանձնահատկությունն այն էր, որ գիտելիքի փոխանցումը զուգակցվում էր դաստիարակչական նպատակների հետ. ընթերցողը պետք է ոչ միայն տեղեկացված դառնար, այլև զարգացներ հետաքրքրասիրություն, մտավոր ինքնուրույնություն, աշխատասիրություն և գիտելիքի նկատմամբ շարունակական ձգտում։ «Ճեմարան» հասկացությունը նաև խորհրդանշում է կրթության կազմակերպված ու հետևողական բնույթը՝ գիտելիքի աստիճանական յուրացումից մինչև ինքնուրույն դատողության և ընդհանրացման կարողության ձևավորում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է 19-րդ դարի սկզբի հայ լուսավորական մտքի և Մխիթարյան միաբանության կրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում գործող Մխիթարյան միաբանությունը հայ ժողովրդի մտավոր և մշակութային կյանքում առանձնահատուկ դեր է ունեցել՝ նպաստելով հայերեն գիտական, ուսումնական, պատմագիտական, լեզվաբանական, կրոնական և գեղարվեստական գրականության զարգացմանը։ Միաբանության անդամները կարևորում էին հայ ընթերցողին համաշխարհային գիտական ու մշակութային նվաճումներին հաղորդակից դարձնելը և հայերենը ժամանակակից գիտելիքի արտահայտման ու տարածման լեզու դարձնելը։ Այս նպատակով նրանք ստեղծում և հրատարակում էին կրթական նշանակություն ունեցող աշխատություններ, մշակում գիտական եզրաբանություն և խթանում տարբեր գիտակարգերի ուսումնասիրությունը։ Նման հրատարակությունները նպաստում էին հայ կրթական միջավայրի ընդլայնմանը և ազգային մտավոր կյանքի կապի ամրապնդմանը եվրոպական լուսավորական ավանդույթների հետ։ Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ Սուրբ Ղազարի տպագրական գործունեությունը հայ գրքի պատմության մեջ կարևոր դեր է կատարել՝ ապահովելով հայերեն գրականության տարածումը ոչ միայն Եվրոպայում, այլև աշխարհի տարբեր հայ համայնքներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմությամբ, Մխիթարյան միաբանության մատենագրական ժառանգությամբ, հայ լուսավորական շարժմամբ, կրթության պատմությամբ և 19-րդ դարի գիտահանրամատչելի գրականությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Այն արժեքավոր է նաև որպես ժամանակաշրջանի կրթական առաջնահերթությունների, գիտելիքի տարածման գաղափարների և հայ մտավորականության աշխարհայացքային ձգտումների ուսումնասիրման նյութ։ Ընթերցողական առումով հրատարակության կարևորությունը պայմանավորված է կրթության համապարփակ ընկալմամբ և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրության խթանման գաղափարով։ Այն արտահայտում է այն համոզմունքը, որ մարդու զարգացումը պահանջում է շարունակական ուսում, բազմակողմանի հետաքրքրություններ և մտավոր ինքնակատարելագործում։ Աշխատության մշակութային արժեքը նաև հայերեն գիտելիքահեն գրականության զարգացման պատմական ընթացքը ներկայացնելու մեջ է. այն վկայում է այն ձգտման մասին, որով հայ կրթական ու հրատարակչական գործիչները փորձում էին ընթերցողին ներգրավել համամարդկային գիտելիքի աշխարհ՝ միաժամանակ ամրապնդելով մայրենի լեզվի և ազգային կրթական մշակույթի դիրքերը։

Other Subjects

Հեղինակ Ա. Ն. Զոհրաբյանը գրքում ներկայացնում է բույսերի կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական հիմնական գործընթացները՝ ընդգրկելով նյութափոխանակությունը, ֆերմենտային ակտիվությունը, ֆոտոսինթեզը, շնչառությունը, ջրի և հանքային նյութերի փոխանակությունը, ինչպես նաև աճի հորմոնալ կարգավորումը։ Աշխատությունը կառուցված է որպես գործնական լաբորատոր պարապմունքների համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր թեմայի համար տրված են փորձերի նպատակները, անհրաժեշտ սարքավորումներն ու նյութերը, աշխատանքի քայլային ընթացքը և արդյունքների վերլուծության մեթոդաբանությունը։ Գրքում մանրամասն բացատրվում է կենսաքիմիական մեթոդների կիրառումը բույսերի ֆիզիոլոգիական վիճակի գնահատման համար՝ ներառյալ պիգմենտների որոշումը, շաքարների և սպիտակուցների վերլուծությունը, ֆերմենտների ակտիվության չափումը և այլ փորձարարական մոտեցումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված տվյալների գիտական մեկնաբանությանը և դրանց կապին բույսերի աճի ու զարգացման գործընթացների հետ, ինչը նպաստում է տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և հետազոտական կարողությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսական, կենսաբանական և ագրոնոմիական ուղղությունների ուսանողների, ինչպես նաև հետազոտական լաբորատորիաների աշխատակիցների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի գործնական կիրառությունների ոլորտում։