Ещё в разделе Литература

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Պարույր Սևակը և ժողովրդական բանահյուսությունը

    Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Պարույր Սևակի ստեղծագործության և հայկական ժողովրդական բանահյուսության փոխառնչությունների քննությանը՝ բացահայտելով ժողովրդական բանավոր մշակույթի ազդեցությունը նրա բանաստեղծական մտածողության, թեմատիկ համակարգի, լեզվի և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես է բանաստեղծը յուրացրել ժողովրդական ստեղծագործության ավանդույթները և դրանք վերափոխել ժամանակակից գրական խոսքի՝ պահպանելով ազգային մշակութային հիշողության հիմնական շերտերը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել ժողովրդական երգի, առածների, ասացվածքների, հեքիաթների, ավանդությունների, ժողովրդական պատկերների և բանավոր խոսքի այլ տարրերի ներկայությունը նրա ստեղծագործություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական լեզվամտածողության և Սևակի անհատական բանաստեղծական լեզվի փոխազդեցությանը, քանի որ ժողովրդական խոսքի պարզությունը, պատկերավորությունը, հնչերանգային ճկունությունը և իմաստային խտությունը հաճախ վերածվում են հեղինակի գեղարվեստական համակարգի կարևոր բաղադրիչների։ Կարևոր է նաև բանահյուսական կերպարների, խորհրդանիշների և թեմաների վերաիմաստավորման գործընթացը, որի միջոցով ավանդական նյութը ստանում է նոր գաղափարական և հոգեբանական նշանակություն։ Սևակի ստեղծագործություններում ժողովրդական մշակույթը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես թեմատիկ աղբյուր, այլև որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և ժողովրդի հավաքական փորձի արտահայտման միջոց։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժողովրդական երգարվեստի և բանաստեղծական ռիթմի փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են բանավոր ավանդույթի հնչերանգային և կառուցվածքային սկզբունքները ներգործում բանաստեղծական խոսքի կազմակերպման վրա։ Առանձին նշանակություն ունի ավանդական և ժամանակակից մտածողության համադրությունը․ Սևակը ժողովրդական մշակույթի նյութը չի կրկնում մեխանիկորեն, այլ այն վերածում է ժամանակակից մարդու խնդիրների, հասարակական փոփոխությունների, սիրո, հայրենիքի, հիշողության և մարդկային արժանապատվության մասին խոսելու միջոցի։ Այս տեսանկյունից բանահյուսությունը նրա ստեղծագործության մեջ դառնում է անցյալի և ներկայի միջև կապ ստեղծող կարևոր օղակ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ինչպես Սևակի պոեզիայի, այնպես էլ հայկական բանահյուսության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս միաժամանակ դիտարկել գրական և ժողովրդական մշակույթի փոխադարձ ազդեցության մեխանիզմները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ժողովրդական բանահյուսությունը Սևակի ստեղծագործական աշխարհի կարևոր հիմքերից է, որի միջոցով նա պահպանել, վերաիմաստավորել և նոր գեղարվեստական ձևով արտահայտել է ազգային մշակույթի հիշողությունն ու արժեքները։

    Обновлено. 2026-10-29
    Պարույր Սևակը և ժողովրդական բանահյուսությունը
    Онлайн

    Менеджмент

    Основы менеджмента

    В книге системно изложены базовые принципы и функции управления организацией. Рассматриваются основные элементы менеджмента: планирование, организация, мотивация и контроль, а также их взаимосвязь в управленческом процессе. Авторы подробно объясняют, как формируются управленческие решения, какие существуют подходы к лидерству и какие стили руководства наиболее эффективны в различных ситуациях. Большое внимание уделяется человеческому фактору и роли персонала в достижении целей организации. Также рассматриваются организационные структуры, коммуникации, групповая динамика и влияние внешней среды на деятельность предприятия. Книга сочетает теоретические основы с практическими примерами, что делает её удобной для изучения. В целом, это фундаментальный труд, который формирует целостное понимание менеджмента как науки и практики управления организациями.

    Обновлено. 2026-09-23
    Основы менеджмента
    Онлайн

    Культура

    Նոր Ջուղայի հայկական գրադարանների մասին

    Նոր Ջուղայի հայկական գրադարանների պատմությունը սերտորեն կապված է այդ գաղթօջախի՝ որպես 17-րդ դարից ձևավորված հայկական մշակութային կենտրոնի ընդհանուր զարգացումների հետ։ New Julfa-ը հիմնադրվեց 17-րդ դարի սկզբին և շուտով դարձավ ոչ միայն առևտրական, այլ նաև կրթամշակութային կարևոր օջախ, որտեղ գրքի մշակույթը, ձեռագրական ավանդույթները և տպագրությունը զարգացան համատեղ՝ ստեղծելով գրադարանային համակարգի հիմքերը։ Հատկապես կարևոր դեր է ունեցել եկեղեցական և վանական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են առաջին գրապահոցները՝ ձեռագրերի պահպանման և կրոնական-կրթական գրականության հավաքման նպատակով։ Դրան զուգահեռ՝ 17-րդ դարում տպագրության առաջացումը Նոր Ջուղայում նպաստեց գրքային ֆոնդի ընդլայնմանը և գիտելիքի տարածմանը, ինչը հետագայում դարձավ գրադարանների ձևավորման կարևոր հիմք։ 19-րդ դարում, կրթական հաստատությունների՝ դպրոցների և ուսումնական կենտրոնների զարգացման հետ մեկտեղ, գրադարանային գործառույթները սկսեցին ավելի կազմակերպված բնույթ ստանալ, ձևավորվեցին ուսումնական գրադարաններ, որոնք սպասարկում էին թե՛ աշակերտներին, թե՛ հոգևորականությանը և տեղական մտավորականությանը։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները նշում են, որ Նոր Ջուղայում կարելի է առանձնացնել գրադարանների մի քանի հիմնական հիմք՝ վանական գրադարան, կրթական հաստատություններին կից գրադարաններ և համայնքային կամ միութենական գրադարաններ, որոնք միասին ձևավորում են ամբողջական գրադարանային համակարգ՝ ներառելով նաև արժեքավոր ձեռագրեր և հայագիտական աշխատություններ։ Այս համակարգը ոչ միայն պահպանել է հայկական գրավոր ժառանգությունը, այլ նաև նպաստել է արևելահայ գրականության, լեզվաբանության և պատմագիտության զարգացմանը՝ Նոր Ջուղան դարձնելով հայկական մշակութային հիշողության կարևոր կենտրոններից մեկը։

    Обновлено. 2026-09-03
    Նոր Ջուղայի հայկական գրադարանների մասին
    Онлайн

    Биология

    Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժանգասնկերը

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում տարածված ժանգասնկերի (Pucciniales կարգ) կենսաբազմազանության, տարածման առանձնահատկությունների և բուսաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ժանգասնկերի տաքսոնոմիական դասակարգման հիմքերը, կենսացիկլերի առանձնահատկությունները և հյուրընկալ բույսերի հետ փոխազդեցության մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանի կլիմայական և էկոլոգիական պայմանների ազդեցությունը ժանգասնկերի տարածվածության վրա՝ ընդգծելով բարձր լեռնային գոտիների, անտառային և մարգագետնային էկոհամակարգերի դերը տեսակային կազմի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վրա ժանգասնկերի հարուցած հիվանդությունները, դրանց տնտեսական վնասները և պայքարի կենսաբանական ու քիմիական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորահայտ տեսակների նկարագրությանը, ֆլորիստիկ ուսումնասիրություններին և տարածաշրջանի միկոլոգիական բազմազանության պահպանման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է բուսաբանների, միկոլոգների, ագրոնոմների, էկոլոգների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի գիտական վերլուծություն ժանգասնկերի վերաբերյալ։

    Обновлено. 2026-09-19
    Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժանգասնկերը
    Онлайн

    Культура

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1984, Մարտ, թիվ 7)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է ՀԽՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած նոր գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն։ Այն նախատեսված է ընթերցողին, հետազոտողին, գրադարանավարին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտի մասնագետին համապատասխան թեմաներով նոր հրատարակությունների մասին արագ և կառուցակարգված տեղեկություն տրամադրելու համար։ Նյութի հիմնական արժեքը ոչ թե առանձին գրական կամ արվեստագիտական ստեղծագործությունների բովանդակային քննադատությունն է, այլ դրանց մատենագիտական գրանցումն ու տեղեկատու ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով պարզել, թե տվյալ ժամանակահատվածում ինչպիսի գրքեր, ժողովածուներ, ուսումնասիրություններ և այլ հրատարակություններ են լույս տեսել Հայաստանի մշակութային ու արվեստային կյանքի վերաբերյալ։ Այսպիսի ընթացիկ տեղեկատուները կարևոր դեր են ունեցել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության շրջանառության մեջ, քանի որ նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տվյալները մեկտեղելով՝ հեշտացրել են անհրաժեշտ աղբյուրների հայտնաբերումն ու հետագա օգտագործումը։ Հավաքված նյութը կարող է ընդգրկել Հայաստանի մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին և մշակութային հաստատությունների գործունեությանը վերաբերող գրականություն։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված դասավորությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել ըստ թեմայի, հեղինակի, հրատարակության տեսակի կամ այլ bibliographic չափանիշների և ընտրել հետազոտության համար անհրաժեշտ աղբյուրները։ Հրատարակության առանձնահատուկ նշանակությունն այն է, որ այն արտացոլում է ՀԽՍՀ մշակութային և արվեստագիտական մտքի ու հրատարակչական գործունեության որոշակի ժամանակահատվածը։ Այդ պատճառով այն կարող է արժեքավոր լինել ոչ միայն որպես գրականության որոնման օժանդակ միջոց, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի փաստագրական աղբյուր։ Մատենագիտական տեղեկատուների միջոցով հնարավոր է հետագայում ուսումնասիրել, թե որ թեմաներն են առավել ակտիվորեն լուսաբանվել, ինչպիսի աշխատություններ են հրատարակվել և ինչպես է ձևավորվել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական և հանրամատչելի գրականության շրջանակը։ Հրատարակության գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքում։ Այն կարող է օգտագործվել թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գրքային ֆոնդերի համալրման, գիտական աշխատանքների համար աղբյուրների որոնման, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության վերաբերյալ հետազոտությունների նախնական աղբյուրագիտական փուլում։ Նման նյութերը նաև հնարավորություն են տալիս հետազոտողին հետևելու հրատարակչական ընթացքին՝ առանց առանձին-առանձին տարբեր գրադարանային կատալոգներ կամ պարբերականներ ուսումնասիրելու անհրաժեշտության։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, մշակութաբաններին, գրադարանագետներին և Խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես իր ժամանակի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության փաստագրական քարտեզ, որն ամփոփում է համապատասխան թեմաներով հրատարակված նյութերի մասին մատենագիտական տվյալները և ստեղծում է դրանց հայտնաբերման, դասակարգման ու հետագա գիտական օգտագործման հարմար հիմք։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1984, Մարտ, թիվ 7)
    Онлайн

    История

    Արտակ Մովսիսյան

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում գրավոր մշակույթի ձևավորման, զարգացման և պատմական շարունակականության ուսումնասիրությանը՝ մինչև Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայոց այբուբենի ստեղծումը։ Հեղինակը հետազոտում է հին Հայաստանի գրավոր հաղորդակցության պատմական ակունքները՝ անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչպիսի գրային համակարգեր են գոյություն ունեցել և կիրառվել Հայկական լեռնաշխարհում տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչ նշանակություն են ունեցել դրանք պետական կառավարման, կրոնական կյանքի, տնտեսական հարաբերությունների և մշակութային փոխանակումների համար։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակներից է բացահայտել, որ հայոց գրերի ստեղծումը մեկուսացված պատմական իրադարձություն չէր, այլ տեղի ունեցավ Հայկական լեռնաշխարհում երկարատև պատմամշակութային գործընթացների, գրավոր հաղորդակցության ավանդույթների և տարածաշրջանային քաղաքակրթությունների հետ փոխազդեցության համատեքստում։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում Վանի թագավորության՝ Բիայնիլիի կամ Ուրարտուի գրային համակարգին, սեպագիր արձանագրություններին և դրանցում պահպանված պատմական տեղեկություններին։ Ուրարտական սեպագրությունը դիտարկվում է որպես Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն գրավոր մշակույթի կարևորագույն վկայություններից մեկը, որի միջոցով արձանագրվել են պետական գործունեության, արքայական իշխանության, ռազմական արշավանքների, շինարարական աշխատանքների, տնտեսական կազմակերպման և կրոնական պատկերացումների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Հեղինակը կարևորում է նաև տարածաշրջանում կիրառված այլ գրային համակարգերի ուսումնասիրությունը՝ անդրադառնալով արամեական, հունական և հարակից մշակութային միջավայրերից հայտնի գրավոր ավանդույթներին, արձանագրություններին ու վիմագրական հուշարձաններին։ Այս նյութերի համադրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հին Հայաստանի բազմալեզու և բազմամշակութային գրավոր միջավայրի, հարևան քաղաքակրթությունների հետ ունեցած կապերի և գրավոր հաղորդակցության տարբեր ոլորտներում կիրառման մասին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնագիտական գտածոներին, արձանագրություններին, կնիքներին, գրավոր հուշարձաններին և այլ նյութական վկայություններին, որոնք կարևոր աղբյուր են հին Հայաստանի պատմության ու մշակույթի վերակազմության համար։ Դրանց ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել գրի գործնական նշանակությունը՝ որպես պետական իշխանության ամրապնդման, վարչական կառավարման, կրոնական ծեսերի, սեփականության գրանցման և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման միջոց։ Աշխատության առանցքային հարցերից մեկը նախամաշտոցյան շրջանում հայկական գրի գոյության խնդրի գիտական քննությունն է։ Հեղինակը անդրադառնում է այդ հարցի շուրջ ձևավորված պատմագիտական և հայագիտական տեսակետներին, ներկայացնում գրավոր աղբյուրների ու պատմական վկայությունների նշանակությունը և քննարկում այն փաստարկները, որոնք օգտագործվում են նախամաշտոցյան հայկական գրային համակարգերի գոյության կամ դրանց բնույթի վերաբերյալ գիտական բանավեճերում։ Այս խնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ անհրաժեշտ է տարբերակել պատմականորեն հաստատված գրային համակարգերի առկայությունը, դրանց լեզվական պատկանելության հարցը և հայոց ազգային այբուբենի ստեղծումից առաջ հայկական ինքնուրույն գրի հնարավոր գոյության վերաբերյալ վարկածները։ Աշխատությունը կարևորում է նաև գրավոր և բանավոր մշակույթների փոխհարաբերությունը՝ ցույց տալով, որ գրի տարածվածության սահմանափակ լինելը չի նշանակում մշակութային հիշողության կամ գիտելիքի փոխանցման բացակայություն։ Հին Հայաստանում բանավոր ավանդույթները, առասպելները, պատմական հիշողությունը, կրոնական պատկերացումները և հասարակական գիտելիքը կարող էին պահպանվել ու փոխանցվել սերունդներին նաև բանավոր ճանապարհով՝ զուգահեռաբար գոյություն ունենալով գրավոր հաղորդակցության տարբեր ձևերի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի քրիստոնեության ընդունումից հետո ձևավորված նոր մշակութային միջավայրի ուսումնասիրությունը, քանի որ քրիստոնեական վարդապետության տարածումը, եկեղեցական կյանքի կազմակերպումը, Սուրբ Գրքի թարգմանության անհրաժեշտությունը և կրթության զարգացման պահանջը նոր պայմաններ ստեղծեցին ազգային գրային համակարգի ձևավորման համար։ Այս համատեքստում Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայոց այբուբենի ստեղծումը ներկայացվում է որպես հայ ժողովրդի պատմության վճռորոշ մշակութային իրադարձություն, որը հնարավորություն տվեց զարգացնելու հայալեզու գրականությունը, թարգմանական գործունեությունը, կրթությունը, պատմագրությունը և աստվածաբանական միտքը։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ հայոց գրերի ստեղծման նշանակությունը լիարժեք հասկանալու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել դրան նախորդած պատմական միջավայրը, գրավոր հաղորդակցության փորձը և Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքակրթական կապերը։ Գիտական առումով աշխատությունն առանձնանում է պատմական, հնագիտական, լեզվաբանական և վիմագրագիտական նյութերի համադրմամբ, ինչպես նաև գրավոր մշակույթի հարցերի նկատմամբ համալիր մոտեցմամբ։ Հեղինակը գրային համակարգերի ուսումնասիրությունը կապում է քաղաքական պատմության, կրոնական պատկերացումների, պետականության զարգացման և հասարակական հարաբերությունների հետ՝ գրավոր մշակույթը ներկայացնելով որպես քաղաքակրթության զարգացման կարևորագույն ցուցիչ։ Աշխատությունն ունի նշանակալի պատմամշակութային արժեք, քանի որ ընդլայնում է պատկերացումները Հայաստանի հնագույն անցյալի, նրա մշակութային ժառանգության և Առաջավոր Ասիայի քաղաքակրթությունների համակարգում ունեցած տեղի մասին։ Այն նպաստում է նաև հայոց գրերի պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով ոչ միայն այբուբենի ստեղծման հայտնի պատմական իրադարձության, այլև դրան նախորդած երկարատև մշակութային գործընթացների վրա։ Գիրքը կարևոր գիտական և ճանաչողական նշանակություն ունի հայագետների, պատմաբանների, հնագետների, լեզվաբանների, վիմագրագետների, արևելագետների և մշակութաբանների համար, ինչպես նաև օգտակար է հին Հայաստանի պատմությամբ, հայոց գրերի ծագմամբ և գրավոր ժառանգության զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս վերարժևորելու Հայաստանի հնագույն գրավոր մշակույթի տեղն ու դերը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության և համաշխարհային քաղաքակրթական ժառանգության համատեքստում։

    Обновлено. 2026-11-17
    Արտակ Մովսիսյան