Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1985, Մարտ, թիվ 3)
Այս մատենագիտական ընթացիկ տեղեկատուն նվիրված է Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Այն ընդգրկում է գիտական ուսումնասիրություններ, մենագրություններ, ժողովածուներ, հոդվածներ և տեղեկատու նյութեր՝ կապված երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության և ժողովրդական արվեստի զարգացման հետ։ Նյութերում արտացոլվում են մշակութային կյանքի արդի գործընթացները, արվեստագիտական հետազոտությունների արդյունքները և խորհրդային մշակութային քաղաքականության ուղղությունները։ Տեղեկատուն նախատեսված է մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գրադարանավարների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ ծառայելով որպես օժանդակ գործիք ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ արդի գրականության համակարգված որոնման և ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-04
Pedagogy
Նախադպրոցականի համագործակցային կարողությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանները
Աշխատանքը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների համագործակցային կարողությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպիսի կրթադաստիարակչական միջավայր, մեթոդներ և մանկավարժական մոտեցումներ են անհրաժեշտ երեխայի մոտ հասակակիցների և մեծահասակների հետ արդյունավետ համագործակցելու կարողությունների աստիճանական զարգացման համար։ Նախադպրոցական տարիքը կարևոր փուլ է երեխայի սոցիալականացման գործընթացում, քանի որ հենց այս շրջանում են ինտենսիվորեն զարգանում հաղորդակցման, փոխօգնության, համատեղ գործունեության, սեփական վարքի կարգավորման և խմբային հարաբերություններում ներգրավվելու հմտությունները։ Աշխատանքում համագործակցային կարողությունը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ անձնային և սոցիալական որակ, որը ներառում է ուրիշին լսելու և հասկանալու, սեփական կարծիքն արտահայտելու, ընդհանուր նպատակ ձևավորելու, պարտականություններ բաշխելու, պայմանավորվելու, փոխզիջումների գնալու, օգնություն առաջարկելու և ընդունելու, ինչպես նաև համատեղ գործունեության արդյունքի համար պատասխանատվություն կրելու կարողություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում այն մանկավարժական պայմանների բացահայտմանը, որոնք նպաստում են այդ կարողությունների բնական և նպատակաուղղված զարգացմանը։ Դրանց թվում կարող են ընդգրկվել համագործակցային խաղերի և խմբային առաջադրանքների կազմակերպումը, երեխայի նախաձեռնության խրախուսումը, փոխադարձ հարգանքի և վստահության վրա հիմնված հոգեբանական միջավայրի ստեղծումը, յուրաքանչյուր երեխայի անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը և մանկավարժի կողմից համագործակցային վարքի դրական օրինակների ցուցադրումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խաղային գործունեությունը, քանի որ խաղի ընթացքում երեխան սովորում է հաշվի առնել ուրիշների ցանկություններն ու հնարավորությունները, հետևել ընդհանուր կանոններին, լուծել առաջացող տարաձայնությունները և հասնել ընդհանուր արդյունքի։ Կարևորվում է նաև մանկավարժի դերը՝ որպես երեխաների փոխգործակցությունը կազմակերպող, ուղղորդող և անհրաժեշտության դեպքում աջակցող մասնագետի։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ընտանիքի և նախադպրոցական հաստատության համագործակցությանը, քանի որ երեխայի սոցիալական վարքի և հաղորդակցական փորձի ձևավորման համար կարևոր է տարբեր միջավայրերում միասնական պահանջների և մոտեցումների ապահովումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել նախադպրոցական կրթության գործընթացում համագործակցային գործունեության առավել արդյունավետ ձևերի ընտրության, համապատասխան մանկավարժական պայմանների ստեղծման և երեխաների սոցիալական հմտությունների նպատակային զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական մանկավարժներին, դաստիարակներին, կրթության հոգեբաններին, ուսուցիչներին, ծնողներին և վաղ մանկության զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-21
Economics
Միջազգային մարքեթինգային հետազոտություններ
Այս աշխատությունը նվիրված է միջազգային մարքեթինգային հետազոտությունների էությանը, մեթոդաբանությանը և կիրառմանը գլոբալ շուկաների պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ընկերությունները ուսումնասիրում արտաքին շուկաները՝ հասկանալու սպառողների վարքագիծը, պահանջարկի առանձնահատկությունները և մրցակցային միջավայրը տարբեր երկրներում։ Հեղինակը անդրադառնում է հետազոտությունների հիմնական տեսակներին՝ քանակական և որակական մեթոդներ, հարցումներ, հարցազրույցներ, դիտարկումներ և փորձարարական մոտեցումներ՝ բացատրելով դրանց կիրառման հնարավորությունները միջազգային համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակութային, տնտեսական, իրավական և տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությանը շուկայի ուսումնասիրությունների վրա, ինչպես նաև տվյալների հավաքագրման և վերլուծության ժամանակակից թվային գործիքներին։ Գրքում քննարկվում են նաև շուկաների սեգմենտավորման, նպատակային շուկայի ընտրության և դիրքավորման ռազմավարությունները՝ հիմնված հետազոտական արդյունքների վրա։ Վերլուծվում է միջազգային մարքեթինգային հետազոտությունների դերը բիզնեսի գլոբալացման, ռիսկերի նվազեցման և մրցունակության բարձրացման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, մարքեթինգի մասնագետների, միջազգային բիզնեսով զբաղվողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-23
Linguistics
Սեն-Ժոն Պերսի բանաստեղծությունների հայերեն թարգմանությունների լեզուն
Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիացի բանաստեղծ Սեն-Ժոն Պերսի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանություններում կիրառված լեզվական միջոցների, թարգմանական սկզբունքների և գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են հայերենում փոխանցվել հեղինակի բանաստեղծական մտածողությունը, պատկերային համակարգը, խոսքի ռիթմը և արտահայտչականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառընտրությանը, փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, պատկերավոր արտահայտությունների, դարձվածքների և բանաստեղծական այլ միջոցների վերարտադրմանը։ Ուսումնասիրվում են այն լեզվական լուծումները, որոնց միջոցով թարգմանիչները փորձել են պահպանել բնագրի իմաստային բազմաշերտությունը և միաժամանակ ստեղծել բնական ու գեղարվեստական արժեք ունեցող հայերեն խոսք։ Քննության են առնվում երկար և բարդ շարահյուսական կառույցների փոխանցման եղանակները, նախադասությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, բառերի դասավորությունը և հայերենի լեզվական հնարավորությունների կիրառումը բանաստեղծական ռիթմի ու հնչերանգի պահպանման նպատակով։ Կարևորվում է նաև հեղինակի ինքնատիպ բառապաշարի, մշակութային հասկացությունների և բնության, մարդու ու աշխարհի վերաբերյալ պատկերների հայերեն արտահայտման խնդիրը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել թարգմանության ընթացքում կատարված բառային կամ կառուցվածքային փոխակերպումները, իմաստային շեշտադրումների փոփոխությունները և թարգմանչական մեկնաբանության դերը վերջնական տեքստի ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայերենի գրական և ոճական միջոցների ընտրությանը, նոր բառային համադրությունների ստեղծմանը և բանաստեղծական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունների օգտագործմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆրանսիական բանաստեղծական լեզվի հայերեն վերարտադրության առանձնահատկությունները և բացահայտել տարբեր լեզվական համակարգերի միջև գեղարվեստական տեքստի փոխանցման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության, համեմատական գրականագիտության և հայոց լեզվի ոճաբանության համար՝ նպաստելով գեղարվեստական թարգմանության լեզվի և ֆրանս-հայկական գրական փոխառնչությունների առավել խորքային ուսումնասիրությանը։
Updated: 2026-09-29
Economics
Մարքեթինգի համալիրի և կառավարման կազմակերպական կառուցվածքների արդյունավետությունը ՀՀ սննդի արդյունաբերությունում
Աշխատությունը նվիրված է մարքեթինգի համալիրի և կառավարման կազմակերպական կառուցվածքների արդյունավետության ուսումնասիրությանը ՀՀ սննդի արդյունաբերության օրինակով՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի ձեռնարկությունների մրցունակության և զարգացման վրա ազդող հիմնական կառավարչական ու մարքեթինգային գործոնները։ Գրքում ուսումնասիրվում են մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, շուկայի ուսումնասիրության, սպառողների պահանջարկի բացահայտման, ապրանքային քաղաքականության, գնագոյացման, իրացման և առաջխաղացման գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարքեթինգի համալիրի առանձին բաղադրիչների փոխկապակցվածությանը և դրանց արդյունավետ կառավարման անհրաժեշտությանը՝ սննդի արդյունաբերության առանձնահատկությունները հաշվի առնելով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են նաև ձեռնարկությունների կառավարման կազմակերպական կառուցվածքները, դրանց ձևավորման սկզբունքները, կառավարչական լիազորությունների և պատասխանատվության բաշխումը, ստորաբաժանումների փոխգործակցությունը և կառավարման համակարգի ճկունությունը։ ՀՀ սննդի արդյունաբերության նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն խնդիրներն ու սահմանափակումները, որոնք կարող են նվազեցնել ձեռնարկությունների մարքեթինգային և կառավարչական գործունեության արդյունավետությունը, ինչպես նաև ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շուկայական միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու, սպառողների պահանջարկի արագ արձագանքման, արտադրանքի մրցունակության բարձրացման և ձեռնարկությունների կայուն զարգացման հարցերին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններում մարքեթինգային կառավարման կատարելագործման, կազմակերպական կառուցվածքների օպտիմալացման, շուկայական դիրքերի ամրապնդման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մարքեթինգի և կառավարման մասնագետներին, սննդի արդյունաբերության ոլորտի ղեկավարներին, տնտեսագետներին, ձեռնարկատերերին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-22
Biology
Գլյուտամինային, կրեատինային հավելումների և ճիշտ սննդակարգի ազդեցությունն ըմբիշների ֆիզիոլոգիակական որոշ ցուցանիշների վրա
Աշխատությունը նվիրված է գլյուտամինային և կրեատինային հավելումների, ինչպես նաև ճիշտ և հավասարակշռված սննդակարգի ազդեցության ուսումնասիրությանը ըմբիշների ֆիզիոլոգիական որոշ ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ըմբշամարտը բարձր ինտենսիվությամբ և զգալի ֆիզիկական ու հոգեբանական ծանրաբեռնվածությամբ մարզաձև է, որի ընթացքում մարզիկի օրգանիզմից պահանջվում են ուժ, արագություն, պայթունավտանգ հզորություն, դիմացկունություն, արագ վերականգնվելու ունակություն և մարմնի քաշի արդյունավետ կառավարում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է, թե մարզական սնուցման ճիշտ կազմակերպումը և սննդային հավելումների նպատակային կիրառությունն ինչպես կարող են անդրադառնալ մարզիկների ֆիզիկական աշխատունակության, էներգետիկ ապահովման, վերականգնման գործընթացների և մի շարք ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրեատինին՝ որպես մկանային էներգետիկ համակարգերում կարևոր դեր ունեցող միացության, որի հավելումը կարող է ուսումնասիրվել ուժային և կարճատև բարձր ինտենսիվության ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ մարզիկի հնարավորությունների տեսանկյունից։ Գլյուտամինի դեպքում կարող են ուսումնասիրվել դրա հնարավոր նշանակությունը վերականգնման գործընթացներում, ինտենսիվ մարզումներից հետո օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման և սննդային ապահովվածության համատեքստում։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ հավելումների ազդեցությունը նպատակահարմար է գնահատել ոչ թե սննդակարգից առանձին, այլ մարզիկի ընդհանուր սննդային և մարզումային ռեժիմի համատեքստում։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ճիշտ սննդակարգի կառուցվածքը՝ սպիտակուցների, ածխաջրերի և ճարպերի հավասարակշռությունը, բավարար հեղուկի և միկրոտարրերի ապահովումը, սննդի ընդունման ժամանակացույցը և էներգետիկ պահանջների համապատասխանեցումը մարզումների բնույթին։ Ըմբիշների համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև մարմնի քաշի վերահսկումը, քանի որ քաշային կարգերում հանդես գալու անհրաժեշտությունը կարող է հանգեցնել սննդակարգի կտրուկ սահմանափակումների կամ ջրազրկման ոչ ճիշտ մեթոդների կիրառման, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ աշխատունակության և վերականգնման վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել սրտանոթային և շնչառական համակարգերի աշխատանքի, սրտի հաճախության, արյան ճնշման, մարմնի կազմի, մկանային ուժի, ֆիզիկական աշխատունակության, հոգնածության և վերականգնման արագության հետ կապված ցուցանիշներ։ Ստացված տվյալների համեմատությունը տարբեր սննդային մոտեցումների կամ հավելումների կիրառման պայմաններում հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց հնարավոր արդյունավետությունը և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում մարզիկի սննդային ապահովումն առավել նպատակահարմար է։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մարզական ֆիզիոլոգներին, սպորտային բժիշկներին, սննդաբաններին, մարզիչներին, ըմբշամարտով զբաղվող մարզիկներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու սննդակարգի և սննդային հավելումների հնարավոր ազդեցությունը ըմբիշների օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա՝ շեշտադրելով գիտականորեն հիմնավորված սնուցման, անհատական մոտեցման, մարզումային ծանրաբեռնվածության ճիշտ կառավարման և անվտանգ վերականգնման կարևորությունը մարզական արդյունքների բարելավման գործընթացում։
Updated: 2026-09-21