Իրավունքի կենսագործման տեսագործնական հիմնախնդիրները

Geography

Այս աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրում ծանր մետաղների տարածման հետ կապված հիմնական երկրաէկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ծանր մետաղների՝ հողի, ջրային համակարգերի և մթնոլորտի միջոցով տարածման գործընթացներն են, դրանց կուտակման օրինաչափությունները և շրջակա միջավայրի բնական բաղադրիչների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների հիմնական աղբյուրներին, որոնց թվում կարող են լինել արդյունաբերական արտադրությունը, հանքարդյունաբերությունը, մետաղների վերամշակումը, էներգետիկան, տրանսպորտը, գյուղատնտեսական գործունեությունը և կենցաղային թափոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպես են աղտոտիչները տեղափոխվում մի միջավայրից մյուսը, կուտակվում հողում և նստվածքներում, ներթափանցում ստորերկրյա ու մակերևութային ջրեր և ներառվում կենսաբանական շրջանառության մեջ։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է ծանր մետաղների կենսաբանական կուտակմանը և դրանց հնարավոր փոխանցմանը սննդային շղթաներով, ինչը կարող է ստեղծել էկոլոգիական և առողջապահական ռիսկեր։ Կարևոր ուղղություն է աղտոտված տարածքների էկոլոգիական գնահատումը, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործումը և վտանգավոր նյութերի տարածման կանխարգելումը։ Խնդիրների լուծման համատեքստում քննարկվում են արտադրական արտանետումների և թափոնների վերահսկումը, մաքրման և վերականգնման տեխնոլոգիաների կիրառումը, աղտոտված հողերի ռեկուլտիվացումը, ջրերի մաքրման մեթոդները, էկոլոգիական մոնիթորինգը և կանխարգելիչ բնապահպանական միջոցառումները։ Աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ ծանր մետաղներով աղտոտումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված երկրաէկոլոգիական գործընթաց, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն առանձին աղտոտման աղբյուրների վերահսկում, այլև ամբողջական մոտեցում՝ հիմնված տարածական գնահատման, մշտադիտարկման, ռիսկերի կառավարման և շրջակա միջավայրի վերականգնման վրա։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է ատամնային և դաստակային համակարգում փոխհատուցող և հարմարվողական արձագանքների ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ ատամների օրթոդոնտիկ տեղաշարժի պրոցեսում։ Նյութում վերլուծվում են ատամների տեղաշարժի ժամանակ առաջացող մկանային, լիգամենտային և ոսկրածինային ռեակցիաները, որոնք ապահովում են ֆունկցիոնալ հավասարակշռությունը և կանխարգելում կառուցվածքային վնասվածքները։ Աշխատությունը ընդգծում է փոխհատուցող համակարգերի դերը օրթոդոնտիկ միջամտությունների արդյունավետության բարձրացման, ատամների դիրքի պահպանման և հյուսվածքների առողջության պահպանման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրթոդոնտիկ ուժերի ինտենսիվության, ուղղության և կիրառման ժամկետի ազդեցությանը՝ հարմարվողական արձագանքների ձևավորման ժամանակ, ինչպես նաև կլինիկական և ռենտգենոլոգիական դիտարկումների դերի կարևորությանը։ Նյութը կարևոր է օրթոդոնտների, դենտալ հիգիենիկների և մանկական ու հասուն դենտալ համակարգերի հետազոտողների համար՝ նպաստելով բուժման պրոցեսի ավելի գիտական և կանխատեսելի կազմակերպմանը։

Pedagogy

Կրեդիտային համակարգի ներդրումը Հայաստանի Հանրապետությունում բարձրագույն կրթության ոլորտում իրականացված կարևոր բարեփոխումներից է, որը նպատակ ուներ կրթական գործընթացը համապատասխանեցնել եվրոպական չափանիշներին և ապահովել ուսանողների շարժունություն, ուսման ճկունություն և կրթության որակի բարձրացում։ Կրեդիտային համակարգը ուսանողի ուսումնական բեռը չափում է կրեդիտներով, որոնք արտահայտում են ուսանողի կողմից առարկայի յուրացման համար անհրաժեշտ աշխատանքային ծավալը։ Այս համակարգի ներդրումը ՀՀ-ում անմիջականորեն կապված է Բոլոնիայի գործընթացին միանալու հետ, որի նպատակն է ստեղծել միասնական եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածք։ Հայաստանը պաշտոնապես միացել է Բոլոնիայի գործընթացին 2005 թվականին՝ Բերգենի համաժողովում, ինչից հետո սկսվել են համակարգային փոփոխություններ կրթության ոլորտում։ 2005–2007 թվականների ազգային հաշվետվություններում արձանագրվել է, որ երկրում իրականացվել են կարևոր քայլեր՝ ուղղված երկաստիճան կրթական համակարգի (բակալավր և մագիստրոս) ներդրմանը, կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգի կիրառմանը (ECTS), ինչպես նաև ուսումնական ծրագրերի վերանայմանը։ Բոլոնիայի գործընթացի մոդելը հիմնված է բարձրագույն կրթության համադրելիության, որակի ապահովման և միջազգային համագործակցության վրա։ ՀՀ-ում իրականացված բարեփոխումները ներառել են նաև ուսանողների և դասախոսների շարժունության խթանումը, որակի ապահովման ներքին և արտաքին համակարգերի ստեղծումը, ինչպես նաև ուսումնական ծրագրերի արդիականացումը։ Կրեդիտային համակարգի ներդրումը հնարավորություն է տվել ուսանողներին ավելի ճկուն կերպով կազմակերպել իրենց ուսումը, ընտրել առարկաներ և տեղափոխվել այլ համալսարաններ՝ կրեդիտների ճանաչման միջոցով։ Չնայած հաջողություններին, գործընթացը ուղեկցվել է նաև որոշ դժվարություններով՝ կապված ուսումնական ծրագրերի հարմարեցման, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների և նոր մեթոդների ներդրման հետ։

Literature

Սոցիալ-հոգեբանական պատմվածք է, որտեղ հեղինակը կենտրոնանում է մարդկային հարաբերությունների, հատկապես եղբայրության գաղափարի և դրա իրական ու ձևական դրսևորումների վրա։ Գործում Նար-Դոսը բացահայտում է այն իրավիճակները, երբ արյունակցական կապը կամ «եղբայր» կոչումը չի համընկնում իրական հոգատարության, փոխօգնության և բարոյական պատասխանատվության հետ։ Ստեղծագործության հիմքում հաճախ դրվում են ընտանեկան կամ մոտիկ հարաբերությունների ներսում առաջացող հակասությունները՝ կապված շահի, նախանձի, սոցիալական պայմանների կամ բնավորությունների տարբերության հետ։ Հեղինակը հոգեբանական խորությամբ ներկայացնում է կերպարների ներքին պայքարը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մարդկային զգացմունքները՝ սերը, վիրավորանքը, պարտքը կամ հպարտությունը, ազդում նրանց որոշումների վրա։ Միաժամանակ գործը կրում է նաև բարոյական շեշտադրում՝ ընթերցողին ստիպելով խորհել իրական եղբայրության իմաստի մասին՝ որպես ոչ միայն կենսաբանական, այլ նաև բարոյական և մարդկային արժեք։ Լեզուն պարզ է, ռեալիստական և նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով հագեցած, ինչը բնորոշ է Նար-Դոսի ստեղծագործական ոճին։

Agriculture

Այս աշխատությունը նվիրված է խորդենու մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների և մելիորացված աղուտ-ալկալի հողերում դրա մշակության հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում խորդենու՝ որպես արժեքավոր եթերայուղատու մշակաբույսի, կենսաբանական և արտադրական առանձնահատկությունների համադրումն է Հայաստանի հողակլիմայական պայմանների, մասնավորապես աղակալված և ալկալիացած հողերի առանձնահատկությունների հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են խորդենու աճի և զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանները, հողի նախապատրաստումը, տնկանյութի ընտրությունը, տնկման ժամկետները, սնուցումը, ոռոգումը, միջշարային մշակությունը, բույսերի խնամքը և բերքահավաքի կազմակերպումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հողի ֆիզիկական և քիմիական հատկություններին, քանի որ աղուտ-ալկալի հողերը կարող են սահմանափակել մշակաբույսերի բնականոն աճն ու զարգացումը և պահանջում են համապատասխան մելիորատիվ ու ագրոտեխնիկական միջոցառումներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մելիորացված հողերի գյուղատնտեսական օգտագործման հեռանկարների գնահատումը։ Քննարկվում են հողի աղակալվածության և ալկալիության նվազեցման, դրա կառուցվածքի ու ջրաֆիզիկական հատկությունների բարելավման, սննդանյութերի մատչելիության բարձրացման և հողի բերրիության վերականգնման տարբեր մոտեցումներ։ Խորդենու մշակությունը դիտարկվում է նաև որպես բարելավված աղուտ-ալկալի հողերի արդյունավետ օգտագործման հնարավոր ուղղություն՝ հաշվի առնելով մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկությունները և արտադրական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ գնահատվում է տարբեր մելիորատիվ և ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությունը բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացվող բուսական հումքի որակի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու խորդենու մշակության առավել նպատակահարմար պայմանները և բացահայտելու այն միջոցառումները, որոնք կարող են նպաստել անբարենպաստ հողերի արդյունավետ օգտագործմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր է հողային ռեսուրսների պահպանման և գյուղատնտեսական շրջանառությունից դուրս մնացած կամ ցածր արտադրողականություն ունեցող հողերի արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ եթերայուղատու մշակաբույսերի արտադրության, հողերի մելիորացիայի, հողի բերրիության բարձրացման և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության մեծացման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմներին, հողագետներին, մելիորացիայի մասնագետներին, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 17-րդ դարի աշխարհաբար տպագիր գրքերի լեզվական առանձնահատկությունների քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գրավոր աշխարհաբարի ձևավորման վաղ փուլերը և դրա հարաբերությունը գրաբարական ավանդույթի հետ։ Նյութում վերլուծվում են այդ շրջանի տպագիր հրատարակություններում կիրառված բառապաշարի, ձևաբանության և շարահյուսության առանձնահատկությունները, որոնք արտացոլում են խոսակցական լեզվի աստիճանական ներթափանցումը գրավոր համակարգ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական շերտավորմանը, որտեղ գրաբարյան կառուցվածքներին զուգահեռ նկատվում են ժողովրդախոսակցական ձևեր, ինչպես նաև օտար լեզուներից՝ հատկապես թուրքերենից, պարսկերենից և լատիներենից փոխառությունների ազդեցությունը։ Քննարկվում է նաև տպագրական կենտրոնների՝ մասնավորապես եվրոպական հայկական տպարանների դերը լեզվի ստանդարտացման և գրավոր աշխարհաբարի զարգացման գործընթացում, որտեղ ձևավորվում են նոր լեզվական նորմերի նախադրյալներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ 17-րդ դարի տպագիր գրքերը կարևոր աղբյուր են հայերեն լեզվի պատմական զարգացման փուլերի վերականգնման համար՝ ցույց տալով անցումը միջնադարյան գրաբարից դեպի նոր ժամանակների աշխարհաբար գրավոր ձևեր։