More in Political Science

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Pedagogy

    Հայաստանի ազգաբնակչության ֆիզկուլտուրային կրթվածության ձևավորման սոցիալ-մանկավարժական պայմանները

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնակչության ֆիզկուլտուրային կրթվածության ձևավորման սոցիալ-մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ ֆիզիկական դաստիարակության, առողջ ապրելակերպի և հասարակության ֆիզիկական կուլտուրայի զարգացման համատեքստում։ Դիտարկվում են ֆիզկուլտուրային կրթվածության էությունը, կառուցվածքային բաղադրիչները, ձևավորման օրինաչափությունները և դրանց վրա ազդող սոցիալական, կրթական ու մշակութային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիզիկական կուլտուրայի վերաբերյալ գիտելիքների, շարժողական կարողությունների, առողջության պահպանման հմտությունների և ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Քննարկվում են ընտանիքի, հանրակրթական և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, մարզական կազմակերպությունների ու հասարակական միջավայրի դերը բնակչության ֆիզկուլտուրային կրթության զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում տարիքային և սոցիալական տարբեր խմբերի ֆիզիկական դաստիարակության առանձնահատկություններին, ֆիզիկական ակտիվության խթանման մանկավարժական մեթոդներին և առողջ ապրելակերպի մշակույթի տարածման հնարավորություններին։ Կարևորվում են ֆիզկուլտուրային կրթության շարունակականությունը, բնակչության տարբեր խմբերի համար մարզական և առողջարարական գործունեության մատչելիությունը, ինչպես նաև կրթական ծրագրերի ու հասարակական նախաձեռնությունների փոխգործակցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել Հայաստանում ֆիզիկական կուլտուրայի զարգացման սոցիալ-մանկավարժական հիմքերի կատարելագործմանը, բնակչության առողջապահական գիտելիքների ընդլայնմանը և ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, մարզիչների, սոցիոլոգների, հանրային առողջության հետազոտողների, կրթության կազմակերպիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-11
    Հայաստանի ազգաբնակչության ֆիզկուլտուրային կրթվածության ձևավորման սոցիալ-մանկավարժական պայմանները
    Online

    Economics

    Ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների տեղափոխումը ՀՀ մաքսային սահմանով

    Ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների տեղափոխումը Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանով կարգավորվում է մաքսային օրենսդրությամբ և նպատակ ունի ապահովել պետության տնտեսական անվտանգությունը, հարկերի և տուրքերի ճիշտ հավաքագրումը, ինչպես նաև վերահսկել ներմուծվող ու արտահանվող ապրանքների շրջանառությունը։ Այս գործընթացը ներառում է մաքսային հայտարարագրում, փաստաթղթերի ներկայացում, ապրանքների դասակարգում ըստ մաքսային կոդերի, արժեքի գնահատում և համապատասխան տուրքերի վճարում։ Տրանսպորտային միջոցների դեպքում իրականացվում է նաև դրանց տեխնիկական տվյալների, ծագման երկրի, սեփականության իրավունքի և ներմուծման նպատակի ստուգում։ Մաքսային հսկողությունը կարող է ներառել զննություն, սկանավորում և ռիսկերի վերլուծություն՝ անօրինական տեղափոխումները կանխելու համար։ ՀՀ-ում այս գործընթացը իրականացվում է Մաքսային ծառայության կողմից՝ միջազգային կանոններին համապատասխան, մասնավորապես Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային օրենսգրքի շրջանակներում։ Կարևոր դեր ունեն նաև արտոնությունները և սահմանափակումները, օրինակ՝ որոշ ապրանքների համար կիրառվում են զրոյական կամ նվազեցված տուրքեր, իսկ որոշների համար՝ հատուկ թույլտվություններ կամ արգելքներ։ Ընդհանուր առմամբ, մաքսային սահմանով տեղափոխման համակարգը ապահովում է արտաքին առևտրի կարգավորումը, պետական եկամուտների ձևավորումը և տնտեսական անվտանգության պահպանումը։

    Updated: 2026-10-23
    Ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների տեղափոխումը ՀՀ մաքսային սահմանով
    Online

    Religion

    Սրբազան պատմության համառոտ շարադրանք՝ հայերեն-ռուսերեն համառոտ բառարանով

    Աշխատությունը սրբազան պատմության ուսուցման համար նախատեսված կրթական ձեռնարկ է, որն աստվածաշնչյան պատմությունների համառոտ ներկայացումը համադրում է հայերեն-ռուսերեն բացատրական բառարանի հետ՝ ծառայելով միաժամանակ կրոնական գիտելիքների տարածմանը և լեզվական կրթության զարգացմանը։ Գրքի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Աստվածաշնչի կարևորագույն իրադարձություններին, քրիստոնեական հավատքի ձևավորման պատմությանը և աստվածային հայտնության հիմնական դրվագներին՝ ապահովելով նաև երկլեզու բառապաշարի յուրացման հնարավորություն։ Սրբազան պատմության շարադրանքը հիմնված է Հին և Նոր Կտակարանների բովանդակության վրա և ընդգրկում է մարդկության արարչագործության, առաջին մարդկանց կյանքի, նահապետների պատմությունների, աստվածային պատվիրանների, Իսրայելի ժողովրդի պատմական ընթացքի, մարգարեների գործունեության և Հիսուս Քրիստոսի կյանքի ու փրկագործության հետ կապված կարևոր իրադարձությունները։ Հին Կտակարանի պատմական նյութի միջոցով ներկայացվում են աշխարհի ստեղծման, մարդու արարման, մեղանչման և փրկության անհրաժեշտության, Նոյի, Աբրահամի, Իսահակի, Հակոբի, Հովսեփի և Մովսեսի պատմությունները, ինչպես նաև ընտրյալ ժողովրդի կրոնական ու պատմական ուղին։ Այս պատմությունները բացահայտում են աստվածային նախախնամության, հավատարմության, հնազանդության, արդարության և Աստծո ու մարդու միջև ուխտի գաղափարները։ Նոր Կտակարանի բաժինը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան, քարոզչության, հրաշքների, առակների, չարչարանքների, խաչելության և հարության, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության ու քրիստոնեության տարածման վրա։ Այս իրադարձությունների միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար սկզբունքները՝ սերը, ներողամտությունը, գթասրտությունը, խոնարհությունը, հավատը և հոգևոր փրկության գաղափարը։ Սրբազան պատմության ուսուցողական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ կրոնական ճշմարտությունները ներկայացվում են պատմական իրադարձությունների և աստվածաշնչյան կերպարների օրինակով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին ճանաչելու քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման հիմքերը։ Գրքի առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է հայերեն-ռուսերեն համառոտ բառարանի առկայությամբ, որը ներառում է աշխատության մեջ օգտագործված բառերի ռուսերեն համարժեքները։ Այս բառարանը լրացնում է պատմական ու կրոնական նյութը լեզվական ուսուցման բաղադրիչով՝ նպաստելով հայերեն և ռուսերեն բառապաշարների համադրմանը, նոր հասկացությունների յուրացմանը և երկու լեզուներով ընթերցանության ու թարգմանության հմտությունների զարգացմանը։ Բառարանային հավելվածը հատկապես կարևոր է ուսումնական միջավայրում, քանի որ հնարավորություն է տալիս սովորողներին ոչ միայն հասկանալու աստվածաշնչյան պատմությունների բովանդակությունը, այլև յուրացնելու դրանցում հանդիպող կրոնական, պատմական և ընդհանուր գործածության բառապաշարը։ Այսպիսով, աշխատությունը միավորում է պատմական, կրոնական և լեզվական կրթության խնդիրները՝ հանդես գալով որպես բազմակողմանի ուսումնական ձեռնարկ։ Գրական և մեթոդական առումով այն պատկանում է սրբազան պատմության դասագրքերի ավանդույթին, որտեղ աստվածաշնչյան նյութը ներկայացվում է համառոտ, հաջորդական և ուսուցողական շարադրանքով՝ հարմարեցված սովորողների կրթական պահանջներին։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի տասնիններորդ դարի հայ կրթական մտքի և հայ-ռուսական մշակութային ու լեզվական կապերի պատմության մեջ։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը հայագիտության, լեզվական կրթության և ազգային մշակույթի պահպանման կարևոր կենտրոններից էր, որի գործունեությունը նպաստում էր հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծմանն ու տարածմանը։ Այս աշխատության հրատարակությունը վկայում է ճեմարանի կրթական ծրագրերում կրոնական գիտելիքների և ռուսերենի ուսուցման համադրման կարևորության մասին։ Այն արտացոլում է ժամանակաշրջանի կրթական պահանջները, երբ հայ երիտասարդության համար անհրաժեշտ էր դառնում ոչ միայն ազգային հոգևոր ու գրական ժառանգության իմացությունը, այլև ռուսերեն լեզվով կրթական և մշակութային միջավայրում հաղորդակցվելու կարողությունը։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայ կրոնական և ուսումնական գրականության, աստվածաշնչյան պատմության դասավանդման, հայերեն-ռուսերեն բառարանագրության և Լազարյան ճեմարանի կրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, լեզվաբաններին, մանկավարժներին, պատմաբաններին և հայ-ռուսական կրթամշակութային կապերով զբաղվող հետազոտողներին։

    Updated: 2026-11-11
    Սրբազան պատմության համառոտ շարադրանք՝ հայերեն-ռուսերեն համառոտ բառարանով
    Online

    History

    Опыт истории династии Сасанидов по сведениям, сообщаемым армянскими писателями

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սասանյանների դինաստիայի պատմության ուսումնասիրությանը՝ հայ հեղինակների և պատմագիրների հաղորդած տեղեկությունների հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել Սասանյան Իրանի քաղաքական, ռազմական և հասարակական պատմության տարբեր դրվագները՝ դրանք դիտարկելով հայկական գրավոր աղբյուրների տեսանկյունից։ Հայ պատմիչների երկերը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն, քանի որ Հայաստանը երկար ժամանակ գտնվել է Սասանյան Իրանի հետ սերտ քաղաքական, ռազմական և մշակութային փոխհարաբերությունների մեջ, իսկ այդ հարաբերություններն իրենց արտացոլումն են գտել հայկական պատմագրության մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Սասանյան արքաների իշխանության ժամանակաշրջանները, արտաքին քաղաքականությունը, պատերազմները, Հայաստանի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունը, հայ-իրանական հարաբերությունները և տարածաշրջանային կարևոր իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների համադրմանը, դրանց պատմական արժեքի գնահատմանը և հնարավոր հակասությունների կամ տարբեր մեկնաբանությունների բացահայտմանը։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն վերականգնել Սասանյան պետության պատմության առանձին էջերը, այլև հասկանալ, թե ինչպես էին այդ իրադարձությունները ընկալվում և ներկայացվում հայկական պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ և իրանական պատմական ավանդույթների փոխհարաբերությանը, պատմական հիշողության ձևավորմանը և միջնադարյան հեղինակների կողմից քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Սասանյան ժամանակաշրջանի պատմության, հայ-իրանական հարաբերությունների և հայկական պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, իրանագետներին, աղբյուրագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-13
    Опыт истории династии Сасанидов по сведениям, сообщаемым армянскими писателями
    Online

    Philosophy

    Փիլիսոփայության դասագիրք

    Ն. Ռուսինյանի աշխատությունը նախատեսված է փիլիսոփայական գիտելիքների ուսուցման և հիմնարար գաղափարների համակարգված ներկայացման համար։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել փիլիսոփայության առարկային, մտածողության հիմնական խնդիրներին և այն հարցադրումներին, որոնց միջոցով մարդը փորձում է հասկանալ աշխարհը, բնությունը, հասարակությունը և սեփական գոյությունը։ Փիլիսոփայական կրթության կարևոր բաղադրիչներն են տրամաբանությունը՝ որպես ճիշտ դատողության և փաստարկման միջոց, իմացաբանությունը՝ որպես գիտելիքի բնույթի ու ճանաչողության սահմանների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև բարոյագիտությունը՝ որպես մարդկային վարքի, արժեքների և պատասխանատվության քննություն։ Դասագրքային շարադրանքը նպաստում է վերացական գաղափարների ըմբռնմանը, քննադատական մտածողության զարգացմանը և տարբեր տեսակետների համադրմանը։ 19-րդ դարի հայ կրթական ու հասարակական միջավայրում փիլիսոփայության դասավանդումը կարևոր նշանակություն ուներ նոր գիտելիքների յուրացման, մտավոր ինքնուրույնության ձևավորման և հասարակական մտքի զարգացման համար։ Ն. Ռուսինյանը, լինելով արևմտահայ մտավորական և հասարակական գործիչ, կապված էր կրթական ու բարենորոգչական շարժումների հետ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ փիլիսոփայական և կրթական մտքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

    Updated: 2026-11-05
    Փիլիսոփայության դասագիրք
    Online

    Literature

    Արցախը XIX դարի հայ գրականության մեջ

    Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ գրականության մեջ Արցախի պատմական, մշակութային և գեղարվեստական կերպավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրական ստեղծագործություններն ու հեղինակային մոտեցումներն են, որոնց միջոցով տարածաշրջանը ներկայացվել է որպես պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի, բնաշխարհի և հասարակական կյանքի նշանակալի տարածք։ Քննվում է, թե արձակ, չափածո, հրապարակախոսական և հուշագրական բնույթի տարբեր գործերում ինչպես են արտացոլվել տեղական բնակավայրերը, բնությունը, պատմական հուշարձանները, ավանդությունները, հասարակական հարաբերությունները և մարդկանց կենցաղը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կերպարի ձևավորման միջոցներին՝ բնապատկերային նկարագրություններին, պատմական հիշողության վերաիմաստավորմանը, ժողովրդական բանահյուսության տարրերի կիրառմանը և հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների դրսևորմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե դարի տարբեր փուլերում ինչպես է փոփոխվել տարածաշրջանի ընկալումն ու ներկայացումը և ինչպիսի կապեր են ձևավորվել պատմական իրականության ու գեղարվեստական մեկնաբանության միջև։ Կարևորվում է նաև գրականության և բանահյուսության փոխազդեցությունը, քանի որ ժողովրդական ավանդությունները, պատմական զրույցները, երգերն ու տեղական մշակութային հիշողությունը կարող էին դառնալ գրական ստեղծագործությունների պատկերային և թեմատիկ աղբյուր։ Հետազոտության մեջ տարածաշրջանային թեմատիկան դիտարկվում է XIX դարի հայ գրականության ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ այն կապելով պատմական վեպի, ճանապարհորդական գրականության, հայրենագիտական արձակի և ազգային թեմատիկայով պոեզիայի զարգացման հետ։ Գրական նյութի համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու կրկնվող կերպարները, խորհրդանշական պատկերները և տարածության գեղարվեստական ընկալման առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ գրական ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի մշակութային պատկերացումները պահպանող աղբյուրներ՝ անհրաժեշտ տարբերակմամբ գեղարվեստական պատկերման և պատմական փաստի միջև։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է XIX դարի հայ գրականության տարածական ու պատմամշակութային շերտերի առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը և բացահայտում է Արցախի թեմայի տեղը տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական գրական ու մշակութային մտածողության մեջ։

    Updated: 2026-09-25
    Արցախը XIX դարի հայ գրականության մեջ