Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Հայոց ազգակցական համակարգը : (XIX դ. երկրորդ կես – XX դ. սկիզբ)
Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին կազմակերպված հայերի ազգակցական կապերը, ընտանիքի ձևերը և համայնքային հարաբերությունները XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբը՝ հատկապես ավանդական գյուղական միջավայրում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածքը Ընտանիք, տոհմ, գերդաստան և նրանց փոխհարաբերությունները։ Ընտանիքի տեսակները Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց անցումային ձևերը։ Ավանդական հարաբերություններ Ամուսնություն, խնամիական կապեր, կնքահայրություն և սոցիալական պարտավորություններ։ Հասարակական դերեր և հեղինակություն Տան ավագների, տղամարդկանց և կանանց սոցիալական դիրքը։ Սոցիալական վերահսկողություն Համայնքի ներսում վարքի կարգավորում ավանդույթների և նորմերի միջոցով։ Փոփոխություններ ժամանակի ընթացքում Արդիականացման ազդեցությունը ավանդական ազգակցական համակարգի վրա։
Updated: 2026-09-18
Medicine
Выбор метода хирургической коррекции гипоспадии зависимости от составных элементов порока
Այս աշխատությունը նվիրված է հիպոսպադիայի վիրաբուժական ուղղման մեթոդի ընտրության ուսումնասիրությանը՝ կախված արատի կառուցվածքային բաղադրիչներից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հիպոսպադիայի տարբեր ձևերը՝ ըստ միզուկի բացվածքի տեղակայման, առնանդամի կորության աստիճանի, նախամաշկի զարգացման առանձնահատկությունների և հարակից հյուսվածքային փոփոխությունների։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են այդ անատոմիական գործոնները պայմանավորում վիրահատական մոտեցման ընտրությունը՝ միափուլ կամ բազմափուլ վերականգնողական միջամտություններ, ինչպես նաև տարբեր տեխնիկական մեթոդների կիրառելիությունը։
Updated: 2026-09-20
Religion
Գ. քարոզ՝ Շամախու եկեղեցում
Հրատարակությունը ներկայացնում է Շամախու եկեղեցում արտասանված քարոզի տպագիր բնագիրը։ Այն պատկանում է քրիստոնեական քարոզչական գրականության ժանրին, որի նպատակն է հավատացյալներին փոխանցել հոգևոր և բարոյական պատգամներ, ամրապնդել քրիստոնեական հավատքը և խրախուսել ավետարանական սկզբունքներով առաջնորդվող կյանքը։ Եկեղեցական քարոզը կարևոր դեր է ունեցել Հայ առաքելական եկեղեցու հոգևոր և կրթական գործունեության մեջ՝ ծառայելով Սուրբ Գրքի դրույթների մեկնաբանմանը, կրոնական գիտելիքների տարածմանը և համայնքի բարոյական դաստիարակությանը։ Այսպիսի խոսքերում սովորաբար անդրադարձ է կատարվում հավատի, սիրո, ողորմածության, ապաշխարության, ներողամտության, արդարության և քրիստոնեական պարտականությունների թեմաներին։ Շամախու եկեղեցու հետ կապված այս հրատարակությունը նաև վկայում է տարածաշրջանի հայ եկեղեցական կյանքի և քարոզչական ավանդույթի մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, XIX դարի հոգևոր գրականությամբ, քարոզչության ժանրով և հայ համայնքների կրոնական ու մշակութային կյանքով զբաղվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես եկեղեցական խոսքի և հոգևոր մտքի տարածման պատմական տպագիր վկայություն։
Updated: 2026-10-30
Religion
Խրատների թանգարան, հատոր Ա
Գիրքը խրատական և դաստիարակչական բնույթի ժողովածու է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել բարոյական վարքի, հոգևոր կատարելագործման և քրիստոնեական արժեքների վերաբերյալ ուսուցողական մտքեր ու խորհուրդներ։ Խրատական գրականությունը հայ հոգևոր և կրթական ավանդույթում կարևոր տեղ է զբաղեցրել՝ ծառայելով որպես անհատի բարոյական դաստիարակության, առաքինությունների ձևավորման և կյանքի տարբեր իրավիճակներում ճիշտ կողմնորոշվելու միջոց։ Նման ժողովածուներում սովորաբար կարևորվում են ազնվությունը, համեստությունը, արդարությունը, աշխատասիրությունը, համբերությունը, գթասրտությունը և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվությունը։ Խրատները կարող են ընթերցողին ուղղորդել ինքնաքննության, սեփական վարքի գնահատման և անձնական պարտականությունների գիտակցման՝ ընդգծելով մարդու ներաշխարհի, մտադրությունների և գործերի փոխկապակցվածությունը։ Քրիստոնեական դաստիարակության տեսանկյունից բարոյական կատարելագործումը դիտարկվում է որպես հոգևոր կյանքի կարևոր բաղադրիչ, իսկ ուսուցողական խոսքը՝ որպես հավատքի սկզբունքները առօրյա վարքի հետ կապելու միջոց։ Ժողովածուի բազմահատոր կառուցվածքը ցույց է տալիս նյութի համակարգված ներկայացման ձգտումը և հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես ավելի ընդգրկուն խրատական աշխատության առաջին մաս։ Նման գրքերը կարևոր դեր են ունեցել հոգևոր կրթության, ընթերցանության մշակույթի և բարոյական պատկերացումների փոխանցման գործում՝ հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ կրոնական հաստատությունները նաև կրթական ու մշակութային կենտրոններ էին։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ կրոնական գրականության պատմությամբ, քրիստոնեական բարոյագիտությամբ, հոգևոր դաստիարակության ավանդույթներով և հայերեն խրատական արձակի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին։
Updated: 2026-10-26
Mathematics
Определение временного профилятерагерцового импульса нелинейно-оптическим кросс- корреляционным методом
Աշխատությունը նվիրված է տերահերցային ճառագայթման իմպուլսների ժամանակային բնութագրերի որոշման և դրանց հետազոտման ոչ գծային օպտիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տերահերցային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների ֆիզիկական հատկությունները, կարճատև իմպուլսների ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց ժամանակային կառուցվածքի ճշգրիտ չափման նշանակությունը ժամանակակից օպտիկայում ու ֆոտոնիկայում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային օպտիկական խաչաձև կորելյացիայի մեթոդին, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տերահերցային իմպուլսի և հղումային օպտիկական իմպուլսի փոխազդեցության ժամանակային կախվածությունը։ Դիտարկվում են ոչ գծային օպտիկական միջավայրերում հաճախությունների փոխակերպման գործընթացները, իմպուլսների ժամանակային համընկնման պայմանները և գրանցվող ազդանշանի ձևավորման ֆիզիկական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում են չափման համակարգի զգայունության, ժամանակային լուծաչափի, օպտիկական իմպուլսների տևողության և ոչ գծային միջավայրի հատկությունների ազդեցությունները փորձարարական արդյունքների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում խաչաձև կորելյացիոն ազդանշանի մշակմանը, ժամանակային պրոֆիլի վերականգնման սկզբունքներին և չափումների հնարավոր անորոշությունների գնահատմանը։ Կարևորվում են փորձարարական սարքավորումների օպտիմալացման, ազդանշանի և աղմուկի հարաբերակցության բարելավման ու կարճատև ճառագայթային գործընթացների ճշգրիտ բնութագրման հարցերը։ Դիտարկվում են մեթոդի կիրառման հնարավորությունները տերահերցային սպեկտրոսկոպիայում, գերարագ օպտիկական չափումներում, նյութերի հետազոտություններում և ֆոտոնային սարքերի մշակման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, ոչ գծային օպտիկայի մասնագետների, ֆոտոնիկայի հետազոտողների, լազերային տեխնոլոգիաների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-13
Finance
Մտավոր կապիտալի հաշվառումը և դրա ազդեցությունը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա
Գիտական աշխատանքը նվիրված է մտավոր կապիտալի հաշվառման առանձնահատկությունների և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության հիմնական ցուցանիշների վրա։ Ժամանակակից տնտեսության պայմաններում կազմակերպության արժեքն ու մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ակտիվներով, այլև գիտելիքով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով, նորարարական կարողություններով, տեխնոլոգիաներով և գործարար կապերով։ Այս ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջությունը ձևավորում է մտավոր կապիտալը, որի արդյունավետ կառավարումն ու գնահատումը կարող են էական նշանակություն ունենալ կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացման համար։ Աշխատանքի շրջանակում մտավոր կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված բաղադրիչների համակարգ, որի հիմնական տարրերից են մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալը։ Մարդկային կապիտալը ներառում է աշխատակիցների գիտելիքները, մասնագիտական հմտությունները, փորձը, ստեղծագործական կարողությունները և կազմակերպության զարգացմանը նպաստող անհատական ներուժը։ Կառուցվածքային կապիտալը կապված է կազմակերպության ներքին գործընթացների, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների բազաների, կազմակերպական գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և այլ համակարգերի հետ, որոնք պահպանվում են կազմակերպության ներսում։ Հարաբերական կապիտալը ներառում է հաճախորդների, մատակարարների, գործընկերների և այլ շահակիցների հետ ձևավորված հարաբերությունները, ապրանքանիշի հեղինակությունը և շուկայական կապերը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է մտավոր կապիտալի հաշվառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական հաշվապահական համակարգերը հաճախ սահմանափակ հնարավորություններ ունեն կազմակերպության կողմից ստեղծվող կամ օգտագործվող ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջական արտացոլման համար, քանի որ դրանց մի մասը դժվար է հստակ չափել և գնահատել դրամական արտահայտությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մտավոր կապիտալի նույնականացման, գնահատման, չափման և կառավարչական հաշվետվություններում ներկայացման մեթոդները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մտավոր կապիտալի գնահատման տարբեր մոտեցումներ և ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել ոչ նյութական ռեսուրսների զարգացման մակարդակը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների հետ։ Այդպիսի ցուցանիշները կարող են վերաբերել աշխատակիցների արտադրողականությանը, նորարարական ակտիվությանը, գիտելիքի ստեղծմանը, հաճախորդների պահպանմանը, ապրանքանիշի արժեքին և այլ գործոնների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մտավոր կապիտալի ազդեցությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Արդյունավետ օգտագործվող գիտելիքը և մասնագիտական ներուժը կարող են նպաստել արտադրողականության, շահութաբերության, եկամուտների և մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր արտադրանքի կամ ծառայությունների ստեղծմանը։ Միաժամանակ մտավոր կապիտալի թերի կառավարումը կարող է հանգեցնել գիտելիքի կորստի, աշխատակիցների բարձր շրջանառության, նորարարական ներուժի նվազման և կազմակերպության շուկայական դիրքերի թուլացման։ Կարևոր է նաև մտավոր կապիտալի և կազմակերպության շուկայական արժեքի փոխհարաբերությունը։ Որոշ դեպքերում կազմակերպության շուկայական արժեքը կարող է էապես գերազանցել հաշվապահական հաշվեկշռում արտացոլված զուտ ակտիվների արժեքը, և այդ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել ոչ նյութական ռեսուրսների ու ապագա տնտեսական օգուտների ակնկալիքների հետ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել մտավոր կապիտալի հաշվառման և կառավարման կատարելագործման առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են ներառել համապատասխան ցուցանիշների համակարգի ձևավորում, աշխատակիցների գիտելիքի և հմտությունների զարգացման գնահատում, կազմակերպական գիտելիքի պահպանման մեխանիզմների ստեղծում, նորարարությունների խթանում և կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում ոչ նյութական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն օգտագործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը մտավոր կապիտալը դիտարկում է որպես կազմակերպության տնտեսական արդյունավետության և երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր ռեսուրս։ Դրա հաշվառման և գնահատման մեխանիզմների կատարելագործումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կազմակերպության իրական ներուժի մասին, բացահայտելու զարգացման չօգտագործված հնարավորությունները և ավելի հիմնավորված գնահատելու մտավոր ռեսուրսների ազդեցությունը ֆինանսական ու տնտեսական արդյունքների վրա։
Updated: 2026-08-29