Կոնստանդին Մելիք-Շահնազարյան (Տմբլաչի Խաչան)․ կյանքն ու ստեղծագործական գործունեությունը

History

Աշխատությունը նվիրված է XVII–XIX դարերում Արցախում գոյություն ունեցած հայկական մելիքությունների, մելիքական իշխանության համակարգի և նշանավոր մելիքական տների պատմության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մելիքությունների ձևավորման, նրանց քաղաքական և վարչական կառուցվածքի, ժառանգական իշխանության առանձնահատկությունների, տարածքային սահմանների և ներքին կառավարման մեխանիզմների վրա։ Ուսումնասիրվում է մելիքների դերը Արցախի հայ բնակչության հասարակական, քաղաքական և տնտեսական կյանքում, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը տարածաշրջանի անվտանգության ապահովման, ռազմական ուժերի կազմակերպման և տեղական ինքնակառավարման պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Արցախի հայտնի մելիքական տների ծագմանը, նրանց միջև ձևավորված ազգակցական և քաղաքական հարաբերություններին, իշխանության փոխանցման սկզբունքներին ու տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ունեցած ազդեցությանը։ Դիտարկվում են Խամսայի մելիքությունների գործունեությունը և նրանց փոխհարաբերությունները հարևան քաղաքական ուժերի ու տիրապետությունների հետ։ Կարևորվում է մելիքների դերը հայկական պետական և իշխանական ավանդույթների պահպանման գործում այն պայմաններում, երբ տարածաշրջանը գտնվում էր խոշոր տերությունների քաղաքական և ռազմական շահերի բախման կենտրոնում։ Անդրադարձ է կատարվում Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և հետագայում Ռուսական կայսրության քաղաքականության ազդեցությանը Արցախի մելիքությունների դրության վրա, ինչպես նաև մելիքների դիվանագիտական կապերին և արտաքին աջակցություն ձեռք բերելու փորձերին։ Ուսումնասիրվում են նաև ազատագրական պայքարի հետ կապված գործընթացները, մելիքական տների մասնակցությունը քաղաքական ծրագրերի ձևավորմանը և տարածաշրջանի հայկական բնակչության ինքնուրույնության պահպանմանն ուղղված գործունեությունը։ Մելիքությունների պատմությունը ներկայացվում է նաև սոցիալ-տնտեսական և մշակութային տեսանկյունից՝ լուսաբանելով նրանց հարաբերությունները գյուղական համայնքների, հոգևոր կենտրոնների, եկեղեցական կառույցների և հասարակության տարբեր շերտերի հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում մելիքական տների ազդեցությանը եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների և այլ կառույցների պահպանման ու զարգացման գործում։ XVII–XIX դարերի քաղաքական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել մելիքական իշխանության աստիճանական վերափոխմանը և դրա պատմական դերի փոփոխությանը՝ հատկապես տարածաշրջանում ռուսական քաղաքական ազդեցության ուժեղացման պայմաններում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Արցախի պատմության, հայկական իշխանական տների, ազատագրական շարժումների և Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական և կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կազմակերպման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձեռնարկատիրության տնտեսական էությունը, դրա հիմնական ձևերը, գործառույթները և նշանակությունը շուկայական տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ընդլայնման ու տնտեսական աճի ապահովման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության ձեռնարկատիրական միջավայրի առանձնահատկություններին, փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեությանը, գործարար նախաձեռնությունների իրականացման պայմաններին և ձեռնարկատիրության զարգացման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոններին։ Վերլուծվում են ձեռնարկատիրական գործունեության իրավական կարգավորման, հարկային քաղաքականության, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության, ներդրումների ներգրավման և մրցակցային միջավայրի ձևավորման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման, արտադրական կարողությունների զարգացման և գործարար ռիսկերի նվազեցման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են պետական աջակցության ծրագրերի, ձեռնարկատիրական կրթության, ֆինանսավորման մեխանիզմների և գործարար ենթակառուցվածքների զարգացման նշանակությունը ձեռնարկատիրական ակտիվության խթանման համար։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի կիրառման, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման, տարածաշրջանային տնտեսական անհամաչափությունների մեղմման և ձեռնարկատիրության կայուն զարգացման հեռանկարներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, բիզնեսի կառավարման, ձեռնարկատիրության, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության գործարար միջավայրի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների էլեկտրոնային, կուլոնյան և թունելային բնութագրերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են նանոմասշտաբային համակարգերում լիցքակիրների վարքի առանձնահատկությունները, քվանտային սահմանափակման ազդեցությունը, էլեկտրոնային էներգետիկ մակարդակների ձևավորումը և փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունում դիտարկվում են կուլոնյան փոխազդեցությունների դերը, էլեկտրոնների լիցքային հատկությունները, ինչպես նաև թունելային անցումների մեխանիզմները տարբեր տեսակի կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում։ Ներկայացվում են մոդելավորման տեսական մոտեցումներ, հաշվարկային մեթոդներ և ֆիզիկական մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել նանոհամակարգերի հաղորդականությունը, էլեկտրոնային վիճակները և քվանտային երևույթների դրսևորումները։ Աշխատության արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն նանոէլեկտրոնիկայի, քվանտային սարքերի, նոր սերնդի կիսահաղորդչային տարրերի և բարձր տեխնոլոգիական համակարգերի մշակման համար։

Pedagogy

Այս գիրքը նվիրված է հիմնական դպրոցի 5-8-րդ դասարաններում աշխարհագրության ուսուցման արդյունավետության բարձրացման միջոցների և մեթոդների համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով ժամանակակից կրթական գործընթացի կազմակերպման կարևոր սկզբունքները։ Աշխատանքում քննարկվում են աշխարհագրական գիտելիքների փոխանցման արդյունավետ եղանակները, ուսուցման մեթոդները, դասավանդման նորարարական մոտեցումները և սովորողների ճանաչողական ակտիվության զարգացման միջոցները։ Գրքում ներկայացվում են մանկավարժական փորձի, ուսուցման կազմակերպման և կրթական տեխնոլոգիաների կիրառման առանձնահատկություններ, որոնք նպաստում են տարածական մտածողության, հետազոտական հմտությունների և բնաշխարհագրական գիտելիքների ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթական ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և դպրոցական ուսուցման մեթոդաբանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի ժամանակակից ռելիեֆի ձևաբանական առանձնահատկությունների և երկրակեղևի խորքային երկրաբանական կառուցվածքի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցությունների բացահայտմանը՝ նորագույն տեկտոնական շարժումների և երկրադինամիկական գործընթացների ուսումնասիրության նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում ռելիեֆը դիտարկվում է որպես երկրակեղևում ընթացող երկարատև և ժամանակակից տեկտոնական գործընթացների արտահայտման կարևոր ցուցիչ, որի կառուցվածքի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առանձին տարածքների բարձրացման, իջեցման, ճեղքավորման և ձևախախտման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում լեռնաշղթաների, միջլեռնային գոգավորությունների, գետահովիտների, սարավանդների և այլ խոշոր գեոմորֆոլոգիական միավորների տարածական դիրքն ու դրանց հարաբերակցությունը խորքային բեկվածքների և երկրակեղևի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետ։ Հետազոտության հիմնական մեթոդներից կարող են լինել գեոմորֆոլոգիական և մորֆոմետրիկ վերլուծությունը, երկրաբանական ու տեկտոնական քարտեզների համադրումը, երկրաֆիզիկական տվյալների մեկնաբանությունը, թվային ռելիեֆային մոդելների մշակումը, հեռազննման տվյալների վերլուծությունը և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Մորֆոմետրիկ մեթոդներով հնարավոր է ուսումնասիրել բարձրությունների, լանջերի թեքությունների, գետային ցանցի և ռելիեֆի մասնատվածության տարածական փոփոխությունները՝ դրանք համադրելով տեկտոնական կառուցվածքների դիրքի հետ։ Երկրաֆիզիկական տվյալների՝ մասնավորապես սեյսմաբանական, գրավիմետրական և այլ չափումների մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու երկրակեղևի խորքային կառուցվածքի մասին և այն համեմատելու մակերևութային ձևերի տարածման օրինաչափությունների հետ։ Կառուցվածքային-երկրաբանական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են ակտիվ և հնարավոր ակտիվ բեկվածքային համակարգերը, դրանց ուղղությունները և փոխհարաբերությունները ռելիեֆի խոշոր տարրերի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նորագույն երկրաբանական ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած շարժումների տարածական տարբերությունների գնահատմանը և ժամանակակից լանդշաֆտում դրանց արտահայտման հատկանիշների բացահայտմանը։ Տարբեր տվյալների համալիր համադրումը կարող է օգտագործվել նորագույն տեկտոնական շրջանացման, երկրակեղևի ակտիվ հատվածների առանձնացման և ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների ճշգրտման համար։ Հետազոտությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն սեյսմատեկտոնական ուսումնասիրությունների և երկրաբանական վտանգների գնահատման համար՝ նպաստելով Հայաստանի տարածքի ռելիեֆի զարգացման ու խորքային երկրաբանական կառուցվածքի փոխկապակցվածության առավել ամբողջական բացահայտմանը։