Քրիստոնյայի ուղեցույցը

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում «Ֆիզիկական կուլտուրա» առարկայի ծրագրով նախատեսված ընտրովի նյութի դասավանդման և դրա կատարելագործման մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այնպիսի մանկավարժական և մեթոդական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան ընտրովի ուսումնական նյութը համապատասխանեցնել սովորողների տարիքային, ֆիզիկական և անհատական առանձնահատկություններին և միաժամանակ բարձրացնել դասերի արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ֆիզիկական դաստիարակության նպատակներն ու խնդիրները, դպրոցականների շարժողական կարողությունների զարգացման առանձնահատկությունները և ուսումնական գործընթացում ընտրովի նյութի ճիշտ ընտրության նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ֆիզիկական վարժությունների, մարզաձևերի և շարժողական գործողությունների ուսուցման կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով սովորողների պատրաստվածության մակարդակը, հետաքրքրությունները և առողջական ու ֆիզիկական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դասի կառուցվածքը, ուսուցման հաջորդականությունը, վարժությունների կրկնությունների և ծանրաբեռնվածության չափաբաժինը, ինչպես նաև հանգստի և վերականգնման ճիշտ կազմակերպումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսուցման այնպիսի մեթոդների կիրառմանը, ինչպիսիք են ցուցադրումը, բացատրությունը, գործնական վարժանքը, խաղային և մրցակցային մեթոդները, անհատական և խմբային աշխատանքը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ընտրովի նյութի միջոցով աշակերտների արագության, ուժի, ճկունության, դիմացկունության, ճարպկության և շարժումների կոորդինացման զարգացման հնարավորություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սովորողների մոտ ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ կայուն հետաքրքրության ձևավորումը, քանի որ ֆիզիկական կուլտուրայի դասերի արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն շարժողական արդյունքներով, այլև առողջ ապրելակերպի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմամբ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են մշակվել կամ փորձարկվել դասերի կազմակերպման տարբերակներ, որոնք թույլ են տալիս ավելի ճկուն կերպով կիրառել ծրագրի ընտրովի բաղադրիչը և այն համապատասխանեցնել կոնկրետ դասարանի կամ սովորողների խմբի կարիքներին։ Կարևոր է նաև ուսուցման արդյունքների գնահատումը՝ շարժողական թեստերի, դիտարկումների և այլ մանկավարժական չափումների միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզել առաջարկվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված մոտեցումները կարող են կիրառվել դպրոցական ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացում՝ դասերի բովանդակությունը կատարելագործելու, շարժողական ակտիվությունը բարձրացնելու և սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածությունը նպատակային զարգացնելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչներին, մարզիչներին, մանկավարժներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, մանկավարժական բուհերի ուսանողներին և դպրոցական սպորտի կազմակերպման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Religion

Աշխատությունն ընդգրկում է Կեսարիայի եպիսկոպոս Սուրբ Բարսեղ Մեծի աստվածաբանական ճառերը, որոնք նվիրված են աշխարհի արարչագործության աստվածաշնչյան պատմության մեկնաբանությանը։ Դրանց հիմքում ընկած է Ծննդոց գրքի այն հատվածը, որտեղ նկարագրվում է աշխարհի ստեղծումը վեց օրերի ընթացքում։ Հեղինակը հերթականությամբ անդրադառնում է արարչագործության տարբեր փուլերին՝ փորձելով բացահայտել բնության, երկնային մարմինների, ջրերի, ցամաքի, բույսերի և կենդանի էակների ստեղծման աստվածային իմաստն ու նշանակությունը։ Բնության երևույթների դիտարկումը միահյուսվում է Սուրբ Գրքի մեկնաբանությանը, աստվածաբանական դատողություններին և բարոյական խրատներին։ Սուրբ Բարսեղը ընթերցողին հրավիրում է բնության բազմազանության մեջ տեսնելու արարչի իմաստությունն ու զորությունը՝ միաժամանակ ընդգծելով մարդու պատասխանատվությունը ստեղծված աշխարհի նկատմամբ։ Ճառերի կարևոր առանձնահատկություններից է աստվածաշնչյան խոսքի պարզաբանումը՝ զուգակցված բնագիտական դիտարկումների և փիլիսոփայական մտորումների հետ։ Դրանք արտացոլում են վաղ քրիստոնեական մտածողության այն ավանդույթը, որտեղ աշխարհի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը դիտարկվում էր նաև որպես աստվածային կարգի ճանաչման ճանապարհ։ Գիրքը արժեքավոր է քրիստոնեական հայրաբանության, աստվածաշնչյան մեկնության, արարչագործության մասին եկեղեցական ուսմունքի և հին քրիստոնեական բնափիլիսոփայական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։

Law

Սա տեսական-իրավական գիտական աշխատություն է, որը նվիրված է իրավունքի գործառույթների ուսումնասիրությանը ժողովրդավարական իրավական պետության պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է իրավունքի դերը որպես հասարակական հարաբերությունների կարգավորման, պաշտպանության և զարգացման հիմնական մեխանիզմ, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը պետական իշխանության սահմանափակման և հասարակական կարգի ապահովման վրա։ Քննարկվում են իրավունքի հիմնական գործառույթները՝ կարգավորիչ, պաշտպանիչ, սոցիալական, գաղափարախոսական և կանխարգելիչ, դրանց փոխկապակցվածությունը և գործնական կիրառությունը իրավական պետության շրջանակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքի և ժողովրդավարության հարաբերությանը, օրենքի գերակայության սկզբունքին, մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին, ինչպես նաև իրավական համակարգի ինստիտուցիոնալ արդյունավետությանը։ Վերլուծվում են նաև իրավական մշակույթի և իրավագիտակցության դերը իրավունքի գործառույթների լիարժեք իրագործման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրավագիտության, սահմանադրական իրավունքի և պետության տեսության ոլորտներում՝ նպաստելով իրավական պետության տեսական հիմքերի խորացմանն ու զարգացմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության դրամական եկամուտների արդարացի բաշխման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Armenia-ի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են եկամուտների բաշխման մեխանիզմները, սոցիալական անհավասարության պատճառները և դրանց ազդեցությունը հասարակության տնտեսական կայունության ու բարեկեցության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է աշխատավարձերի կառուցվածքը, հարկային և սոցիալական փոխանցումների համակարգերը, զբաղվածության շուկայի առանձնահատկությունները և դրանց դերը եկամուտների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղքատության մակարդակի, սոցիալական շերտավորման և տարածաշրջանային անհավասարությունների խնդիրներին՝ ընդգծելով պետական քաղաքականության կարևորությունը սոցիալական արդարության ապահովման գործում։ Քննարկվում են նաև եկամուտների վերաբաշխման գործիքները՝ հարկային քաղաքականություն, սոցիալական ապահովության ծրագրեր և նպատակային աջակցման մեխանիզմներ։ Աշխատությունը ներկայացնում է առաջարկություններ սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման համար՝ ուղղված եկամուտների ավելի հավասարակշռված բաշխմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարձրացմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է աշխարհաբարի կանոնակարգման և այն հասարակության տարբեր խավերի համար ընդհանուր հաղորդակցական լեզու դարձնելու հարցին։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ իրականության լեզվական ու մշակութային կարևոր խնդիրներից մեկը՝ գրավոր և բանավոր հաղորդակցության համար մատչելի, միասնական ու գործածելի լեզվական ձևի անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը քննարկման է դնում աշխարհաբարի կարգավորման, լեզվական կանոնների մշակման և հասարակական լայն շրջանակներում դրա տարածման գաղափարը։ Այս հարցադրումը կապված է գրագիտության զարգացման, կրթության հասանելիության, մամուլի ու գրականության տարածման և ազգային հաղորդակցության ընդլայնման հետ։ Աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է ոչ միայն լեզվական առաջարկներով, այլև այն հասարակական մտահոգությամբ, որ լեզուն պետք է ծառայի մարդկանց փոխըմբռնմանը և չսահմանափակվի միայն կրթված կամ նեղ շրջանակների գործածությամբ։ Այն կարևոր նյութ է աշխարհաբարի ձևավորման ու զարգացման պատմության, հայերենի գրական նորմերի կայացման և լեզվական հասարակական քննարկումների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մտավոր միջավայրի մասին, որտեղ քննարկվում էին հայերենի արդիականացման, միասնականացման և հանրային կյանքում դրա դերի ընդլայնման ուղիները։

Geography

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեռնային տարածքների բնական և տեխնածին վտանգների առաջացման, զարգացման, տարածական բաշխման, կանխատեսման և կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հյուսիսային և հյուսիսարևելյան լեռնային շրջանների աշխարհագրական, երկրաբանական, բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում լեռնային երկրահամակարգերի կառուցվածքը, դրանց բաղադրիչների փոխազդեցությունը, բնական միջավայրի կայունության վրա ազդող գործոնները և մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լոռի-Փամբակի և Աղստև-Տավուշի տարածաշրջանների երկրաբանական կառուցվածքին, ռելիեֆի առանձնահատկություններին, կլիմայական պայմաններին, ջրագրական ցանցին, հողային և բուսական ծածկույթին, ինչպես նաև բնական գործընթացների ակտիվացման վրա դրանց ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են սողանքների, սելավների, քարաթափումների, հողային էրոզիայի, ջրհեղեղների, երկրաշարժերի և լեռնային տարածքներին բնորոշ այլ վտանգավոր երևույթների առաջացման նախադրյալները, զարգացման օրինաչափությունները և հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում են բնական վտանգների և տեխնածին ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, արդյունաբերական գործունեության, հանքարդյունաբերության, ճանապարհաշինության, անտառահատումների, հողօգտագործման փոփոխությունների և բնակավայրերի տարածական ընդարձակման ազդեցությունները լեռնային երկրահամակարգերի կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բնական միջավայրի խոցելիության գնահատման սկզբունքներին, վտանգավոր գործընթացների տարածական և ժամանակային փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը բնակչության անվտանգության, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսական տարածքների և տնտեսական գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնատեխնածին ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ ներառելով վտանգների նույնականացումը, դրանց առաջացման հավանականության գնահատումը, հնարավոր վնասների որոշումը և ռիսկի ենթակա տարածքների առանձնացումը։ Դիտարկվում են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, հեռահար զոնդավորման տվյալների, քարտեզագրական վերլուծության, մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ վտանգավոր բնական գործընթացների տարածական բաշխման բացահայտման և կանխատեսման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեռնային լանդշաֆտների մարդածին փոփոխությունների գնահատմանը, բնական ռեսուրսների օգտագործման հետևանքներին, էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման պատճառներին և երկրահամակարգերի դիմակայունության բարձրացման հնարավորություններին։ Քննության են առնվում ռիսկերի տարածքային տարբերակման, վտանգավոր գոտիների քարտեզագրման, բնակավայրերի և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների խոցելիության որոշման, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման գործընթացներում ռիսկերի հաշվառման սկզբունքները։ Կարևորվում են բնական և տեխնածին վտանգների մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմների կատարելագործումը, կանխարգելիչ ինժեներական և բնապահպանական միջոցառումների իրականացումը և արտակարգ իրավիճակների կառավարման արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները լեռնային տարածքների բնական գործընթացների ակտիվության վրա, տեղումների ռեժիմի փոփոխությունները, ջրային ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրները և լեռնային էկոհամակարգերի հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական անվտանգության ապահովման, տարածքային զարգացման ռազմավարությունների մշակման, բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման և ռիսկերի նվազեցմանն ուղղված կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պետական կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, բնապահպանական և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մարմինների համագործակցությանը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության և համայնքների պատրաստվածության բարձրացման հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի լեռնային տարածքների բնատեխնածին վտանգների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, ռիսկերի գնահատման և կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տարածքային անվտանգության բարձրացմանը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, երկրաբանների, գեոմորֆոլոգների, բնապահպանների, երկրահամակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, տարածքային պլանավորման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բնագիտական ու աշխարհագրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։