Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Լևոն Բաշալյանը արևմտահայ 80-ականների գրական շարժման համապատկերում
Աշխատությունը նվիրված է Լևոն Բաշալյանի գրական, հրապարակախոսական և խմբագրական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ XIX դարի 80-ական թվականներին արևմտահայ գրականության մեջ ձևավորված իրապաշտական շարժման ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորումն է, նրա մասնակցությունը նոր գրական սկզբունքների հաստատմանը և այն գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունները, որոնցով նրա արձակը կապվում է ժամանակաշրջանի արևմտահայ գրական զարգացումների հետ։ 80-ականների իրապաշտական շարժումը համախմբել էր մի շարք նշանավոր գրողների ու մտավորականների, այդ թվում՝ Արփիար Արփիարյանին, Գրիգոր Զոհրապին, Տիգրան Կամսարականին, Մելքոն Կյուրճյանին և Լևոն Բաշալյանին, իսկ «Արևելք», «Մասիս» և հետագայում «Հայրենիք» պարբերականները կարևոր հարթակ էին նոր գրական մտածողության տարածման համար։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում գրողի արձակին, նրա պատմվածքներին, նորավեպերին, պատկերներին և հրապարակախոսական ժառանգությանը՝ բացահայտելով իրական կյանքի դիտարկման, հասարակական միջավայրի պատկերման և մարդու առօրյա խնդիրների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործական մեթոդի կարևոր հատկանիշներից է դիտողականությունը և կյանքի բազմակողմանի պատկերման ձգտումը, որը բնորոշ էր արևմտահայ իրապաշտական արձակի զարգացման այդ փուլին։ Քննության են առնվում կերպարների հոգեբանական նկարագրությունը, սոցիալական միջավայրի դերը, հասարակ մարդու ճակատագիրը, քաղաքային կյանքի պատկերները, բարոյական հակասությունները և անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունները։ Միաժամանակ վերլուծվում է գրողի լեզուն ու ոճը, պատմողական եղանակը, մանրամասների ընտրությունը և փոքր արձակ ժանրերի կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև նրա գործունեությունը արևմտահայ մամուլում, քանի որ Բաշալյանը ոչ միայն ստեղծագործող էր, այլև ակտիվ խմբագիր ու հրապարակագիր, որը մասնակցում էր ժամանակի գրական կյանքի կազմակերպմանը և նոր սերնդի ձևավորմանը։ Գրողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել արևմտահայ իրապաշտական արձակի ձևավորման, գրական մամուլի նշանակության և XIX դարավերջի արևմտահայ մտավոր ու մշակութային կյանքի զարգացման մասին։
Updated: 2026-09-29
History
Հայ ժողովրդի պատմության քրեստոմատիա. հատոր 1
Հայ ժողովրդի պատմության քրեստոմատիա. Հատոր 1-ը աղբյուրագիտական և ուսումնական բնույթի ժողովածու է, որը ներառում է հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ ամենակարևոր սկզբնաղբյուրներից ընտրված տեքստերի համակարգված հավաքածուն՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին անմիջականորեն ծանոթացնել պատմական վկայություններին, փաստաթղթերին և պատմիչների աշխատություններին, աշխատությունում ներկայացված նյութերը ընդգրկում են հայոց պատմության վաղ շրջանից մինչև միջնադար ընկած ժամանակահատվածը՝ ներառելով ինչպես հայկական, այնպես էլ օտար հեղինակների վկայություններ, որոնք վերաբերում են Հայաստանի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և ռազմական պատմությանը, քրեստոմատիան միաժամանակ ուղեկցվում է գիտական մեկնաբանություններով և բացատրական նյութերով, որոնք օգնում են հասկանալ տեքստերի պատմական համատեքստը և դրանց աղբյուրագիտական արժեքը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական իրադարձությունների բազմակողմանի ընկալմանը և տարբեր աղբյուրների համեմատական վերլուծությանը, աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր ուսումնական ձեռնարկ պատմաբանների, ուսանողների և հայագիտությամբ հետաքրքրվողների համար՝ զարգացնելով աղբյուրների հետ աշխատելու հմտությունները և պատմական մտածողությունը։
Updated: 2026-09-20
Geography
Մարմարա ծովի, Սպիտակ ծովի նեղուցի և Սև ծովի նեղուցի քարտեզը
Աշխարհագրական-քարտեզագրական բնույթի այս աշխատանքը ներկայացնում է Մարմարա ծովի, Սպիտակ ծովի նեղուցի և Սև ծովի նեղուցի աշխարհագրական պատկերը՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով ծովային տարածքների և դրանք միմյանց կապող կարևոր ջրային ուղիների վրա։ Այն առնչվում է Միջերկրական և Սև ծովերի ավազանների միջև հաղորդակցության աշխարհագրությանը, մասնավորապես՝ Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցների տարածաշրջանին, որն առանձնահատուկ նշանակություն ունի Եվրոպայի և Ասիայի միջև ծովային կապերի տեսանկյունից։ Աշխատանքի հիմնական արժեքը տարածական կողմնորոշման և աշխարհագրական տեղեկությունների ներկայացման մեջ է․ նման քարտեզագրական նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել ծովերի ու նեղուցների փոխադարձ դիրքի, դրանց աշխարհագրական առանձնահատկությունների և հաղորդակցական նշանակության մասին։ Այն կարևոր է նաև պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհագրական գիտելիքների, տեղանունների գործածության և քարտեզագրական պատկերացումների որոշակի շերտ։ Նյութը կարող է հետաքրքրել քարտեզագրության, պատմական աշխարհագրության, ծովային ճանապարհների և Օսմանյան կայսրության աշխարհագրական տարածքի ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին՝ ծառայելով որպես սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունեցող տեսողական փաստաթուղթ։
Updated: 2026-11-16
History
Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի արձանագրություն, նիստ 1
Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի առաջին նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովական գործունեության սկզբնական փուլի գրավոր փաստագրությունը։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի, ազգային ներկայացուցչական մարմինների և ինքնակառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու ժողովի աշխատանքի կազմակերպման ձևերին, նիստի ընթացքում հարցերի ներկայացմանն ու քննարկմանը, մասնակիցների տեսակետների արտահայտման և պաշտոնական գրանցման ընթացակարգերին։ Առաջին նիստի արձանագրությունը կարևոր նշանակություն ունի ժողովի գործունեության հետագա ընթացքը ուսումնասիրելու համար, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես հիմք հաջորդ նիստերի փաստաթղթերի հետ համեմատության համար։ Նյութը արժեքավոր է ազգային կառավարման ավանդույթների, համայնքային խնդիրների քննարկման մեխանիզմների և ներկայացուցչական հաստատությունների գործառույթների հետազոտության տեսանկյունից։ Այն նաև պահպանում է ժամանակաշրջանի պաշտոնական հայերենի, վարչական բառապաշարի և ժողովական գրագրության առանձնահատկությունները։ Փաստաթուղթը կարևոր վկայություն է հայոց ազգային ինքնակառավարման, համայնքային վարչական հարաբերությունների և 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-03
Linguistics
Նոր այբբենարան
Աշխատությունը հայոց լեզվի սկզբնական ուսուցման համար նախատեսված այբբենարան է, որի հիմնական նպատակը սովորողներին հայկական գրերի համակարգին ծանոթացնելն ու ընթերցանության առաջին հմտությունները ձևավորելն է։ Այն պատկանում է ուսումնական այն հրատարակությունների շարքին, որոնք նախատեսված են երեխաների և գրագիտություն ձեռք բերել սկսող անձանց համար՝ օգնելով նրանց աստիճանաբար յուրացնել հայերեն տառերը, դրանց անվանումներն ու հնչյունային արժեքները, ինչպես նաև հասկանալ գրային նշանների և արտասանության փոխհարաբերությունը։ Այբբենարանի ուսուցողական նշանակությունը պայմանավորված է գրագիտության հիմքերի համակարգված ներկայացմամբ․ տառերի ճանաչումից սովորողը կարող է անցնել դրանց համադրմանը, վանկերի կազմությանը և պարզ բառերի ընթերցմանը՝ ձևավորելով գրավոր խոսքի ընկալման նախնական կարողություններ։ Այսպիսի ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել մայրենի լեզվի ուսուցման տարածման, դպրոցական կրթության կազմակերպման և հայերեն կարդալու ու գրելու հմտությունների զարգացման գործում։ Դրանք նպաստել են նաև հայոց լեզվի պահպանմանն ու սերունդներին փոխանցմանը՝ հատկապես կրթական հաստատությունների և հայկական համայնքների միջավայրում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժական գրականության և տպագիր այբբենարանների պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես գրագիտության տարածմանն ուղղված ուսումնական նյութի օրինակ։ Այն արժեքավոր է հայոց լեզվի դասավանդման ավանդույթների, սկզբնական կրթության մեթոդների և հայալեզու տպագիր ուսումնական գրքի զարգացման ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-11-10
Religion
Խորհրդածություններ քրիստոնեական Սուրբ եկեղեցու շնորհների, նշանների և խորհուրդների մասին՝ նրա ուղղափառ զավակների համար
Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական Սուրբ եկեղեցու հոգևոր էության, աստվածաբանական հիմքերի, շնորհների, նշանների և խորհուրդների մեկնաբանությանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատքի հիմնարար դրույթներին և եկեղեցական կյանքի կարևորագույն հասկացություններին։ Գրքի բովանդակության առանցքում եկեղեցու՝ որպես հավատացյալների հոգևոր միության և աստվածային շնորհների փոխանցման միջավայրի ընկալումն է, ինչպես նաև այն խորհրդանշական ու ծիսական երևույթների բացատրությունը, որոնց միջոցով արտահայտվում և պահպանվում են քրիստոնեական հավատքի սկզբունքները։ Աշխատությունն անդրադառնում է եկեղեցական խորհուրդների նշանակությանը, դրանց հոգևոր և դավանաբանական իմաստին, ինչպես նաև քրիստոնեական ավանդության մեջ ընդունված նշանների ու խորհրդանիշների դերին՝ օգնելով հասկանալ դրանց կապը հավատքի, պաշտամունքի և հավատացյալի ներքին կյանքի հետ։ Շարադրանքը կրում է ուսուցողական և դաստիարակչական բնույթ․ այն նախատեսված է ուղղափառ քրիստոնեական դավանանքի հետևորդներին կրոնական գիտելիքներ հաղորդելու, նրանց հավատքը գիտակցված դարձնելու և եկեղեցական ավանդույթների նկատմամբ հարգանք ձևավորելու համար։ Հատկապես կարևոր է երկի կրթական ուղղվածությունը, քանի որ այն բարդ աստվածաբանական գաղափարները ներկայացնում է կրոնական ուսուցման նպատակին համապատասխան՝ նպաստելով քրիստոնեական աշխարհայացքի, բարոյական գիտակցության և հոգևոր արժեքների ձևավորմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ եկեղեցական մտքի, կրոնական կրթության և քրիստոնեական աստվածաբանության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է եկեղեցու ուսմունքը մատչելի և համակարգված ձևով ներկայացնելու, հավատացյալների շրջանում դավանաբանական գիտելիքները տարածելու և սերունդների հոգևոր դաստիարակությունն ապահովելու ձգտումը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրոնական գրականության և եկեղեցագիտության ուսումնասիրողների, այնպես էլ հայ մշակութային ու կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-11-14