Մաշտոց. Հայ եկեղեցու ծիսական արարողությունների գիրք

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Ստեփան Դեմուրյանի գործունեության և նրա ներդրման ուսումնասիրությանը հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության զարգացման գործում։ Ստեփան Դեմուրյանը հայ երաժիշտ, խմբավար, կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, ազգագրագետ և մանկավարժ էր, որի գործունեությունը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայ ժողովրդական երաժշտության հավաքագրման, գրառման, տարածման և ուսումնասիրման պատմության մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նրա բանահավաքչական գործունեությունը, որի ընթացքում նա հավաքել և մշակել է հայ ժողովրդական երգերի բազմաթիվ նմուշներ՝ նպաստելով ժողովրդական երաժշտական ժառանգության պահպանմանը։ Նրա աշխատանքը հատկապես կարևոր է այն ժամանակաշրջանի համատեքստում, երբ հայ ժողովրդական երգերի համակարգված գրառումն ու տարածումը աստիճանաբար ձևավորվում էին որպես գիտական և մշակութային գործունեության առանձին ուղղություն։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի Դեմուրյանի կազմած «Քնար» երգարանը, որը 1907 թվականին հրատարակվել է Սանկտ Պետերբուրգում և ներկայացնում է հայ ազգային երգերի եվրոպական նոտագրությամբ վաղ կարևոր ժողովածուներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև նրա անտիպ և հետագայում հրատարակված ժողովրդական երգերի հավաքածուներին, որոնց հրապարակումն ու գիտական շրջանառության մեջ ընդգրկումը հնարավորություն են տվել նորովի գնահատել նրա բանահավաքչական ժառանգությունը։ Դեմուրյանի նյութերի հետագա հրատարակությունների շարքում ընդգրկվել է նաև «Հայ ժողովրդական երգեր և նվագներ» ժողովածուն, որը կարևոր աղբյուր է նրա ֆոլկլորագիտական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Դեմուրյանի ավանդը, սակայն, չի սահմանափակվել միայն ժողովրդական երգերի հավաքագրմամբ․ նա զբաղվել է նաև երաժշտական գործիքների, մուղամների և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի երաժշտական մշակույթի հարցերով, հանդես եկել երաժշտագիտական հոդվածներով և անդրադարձել երաժշտական կրթության խնդիրներին։ Կարևոր է նաև նրա մանկավարժական և խմբավարական գործունեությունը, որի միջոցով ժողովրդական երգը տարածվել է կրթական և համերգային միջավայրում։ Շուշիում նրա կազմակերպած քառաձայն երգչախմբային գործունեությունը և երաժշտության դասավանդումը նպաստել են երիտասարդության շրջանում հայկական երգարվեստի տարածմանը և երաժշտական կրթության զարգացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Դեմուրյանի գործունեությունը դիտարկել ոչ միայն որպես անհատական ստեղծագործական ժառանգություն, այլև որպես հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության ձևավորման գործընթացի կարևոր բաղադրիչ։ Նրա հավաքագրած, գրառած և մշակած նյութերը արժեքավոր են հայկական ժողովրդական երաժշտության մեղեդիական առանձնահատկությունների, տարբերակների, կատարողական ավանդույթների և տարածական դրսևորումների հետազոտության համար։ Դեմուրյանի ժառանգության ժամանակակից ուսումնասիրություններն ու հրատարակությունները շարունակում են կարևոր դեր ունենալ հայ երաժշտագիտական ֆոլկլորագիտության պատմության վերականգնման և այդ ոլորտի սկզբնավորման ու զարգացման փուլերի բացահայտման գործում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, ֆոլկլորագետներին, ազգագրագետներին, երաժշտության պատմաբաններին, կատարողներին, մանկավարժներին և հայկական ժողովրդական երաժշտական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Ռեդյարդ Քիփլինգի ստեղծագործական աշխարհում արևելյան և արևմտյան մշակութային ավանդույթների փոխազդեցության, փոխներթափանցման և գեղարվեստական համադրման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն բազմամշակութային միջավայրն է, որի շրջանակում եվրոպական գրական մտածողությունը հանդիպում է Հնդկաստանի բնաշխարհին, բանահյուսական պատկերացումներին, սոցիալական հարաբերություններին և ավանդական աշխարհընկալման տարրերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Արևելքի գեղարվեստական պատկերմանը՝ բնության, կենդանական աշխարհի, համայնքային հարաբերությունների, սովորույթների և բարոյական պատկերացումների միջոցով։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է արևմտյան գրական ավանդույթի ազդեցությունը պատմողական կառուցվածքի, կերպարակերտման, արկածային պատումի և դաստիարակչական գաղափարների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդու և բնության հարաբերության խնդիրը․ ջունգլին ներկայացվում է ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես յուրահատուկ սոցիալական ու խորհրդանշական աշխարհ՝ իր օրենքներով, արժեքներով և վարքականոնով։ Քննվում է գլխավոր հերոսի ինքնության ձևավորման գործընթացը երկու տարբեր աշխարհների սահմանագծում, նրա պատկանելության, օտարության, հարմարվելու և սեփական տեղը գտնելու խնդիրները։ Այդ տեսանկյունից մշակութային երկակիությունը դիտարկվում է որպես ստեղծագործության գաղափարական և գեղարվեստական կառուցվածքը ձևավորող կարևոր սկզբունք։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առասպելական, բանահյուսական և առակային տարրերի կիրառմանը, կենդանիների մարդակերպմանը և դրանց միջոցով մարդկային հասարակության հարաբերությունների ներկայացմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել արևելյան նյութի գեղարվեստական վերամշակումը արևմտյան հեղինակի աշխարհայացքի շրջանակում՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով գաղութային ժամանակաշրջանի մշակութային համատեքստին և դրա ազդեցությանը Արևելքի պատկերման ձևերի վրա։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տարբեր մշակույթների հանդիպումը կարող է արտահայտվել ինչպես փոխադարձ հարստացման ու երկխոսության, այնպես էլ հակադրությունների և մշակութային կարծրատիպերի միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համեմատական գրականագիտության, մշակութաբանության և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելով արևելյան ու արևմտյան ավանդույթների փոխհարաբերության դերը Քիփլինգի գեղարվեստական աշխարհի, կերպարային համակարգի և գաղափարական բազմաշերտության ձևավորման մեջ։

Religion

Այս կրոնաաստվածաբանական աշխատությունը ներկայացնում է քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթները՝ աստվածային վկայությունների, Սուրբ Գրքի ուսմունքների և քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար սկզբունքների համադրման միջոցով։ Ստեղծագործության հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել քրիստոնեական հավատի ճշմարտությունները, բացահայտել դրանց աստվածաբանական հիմքերը և ընթերցողին ծանոթացնել այն հոգևոր ու բարոյական սկզբունքներին, որոնց վրա հիմնված է քրիստոնեական աշխարհընկալումը։ Աշխատության գաղափարական առանցքում Աստծո հայտնության և աստվածային վկայության նշանակությունն է, որի միջոցով քրիստոնեական հավատքի ուսմունքները ներկայացվում են որպես աստվածային ճշմարտության արտահայտություն և մարդու հոգևոր կյանքի առաջնորդող հիմք։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սուրբ Գրքի հեղինակության, աստվածային հայտնության, հավատի և կրոնական գիտելիքի փոխհարաբերության հարցը։ Քրիստոնեական ուսմունքների ներկայացումը ներառում է աստվածաբանության հիմնարար ոլորտներին առնչվող գաղափարներ՝ Աստծո գոյության և բնության, Սուրբ Երրորդության խորհրդի, արարչագործության, մարդու հոգևոր էության, մեղքի և փրկագործության, Հիսուս Քրիստոսի տնօրինական առաքելության, Սուրբ Հոգու գործունեության, եկեղեցու նշանակության և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ։ Այս թեմաները քրիստոնեական վարդապետության կազմում փոխկապակցված են և միասին ներկայացնում են հավատքի ամբողջական համակարգը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև քրիստոնեական բարոյականության և հավատի գործնական դրսևորման ընդգծումը։ Հավատը դիտարկվում է ոչ միայն որպես որոշակի կրոնական ճշմարտությունների ընդունում, այլև որպես մարդու մտածողությունը, վարքը և կենսակերպը կարգավորող հոգևոր համոզմունք։ Այդ տեսանկյունից նշանակություն են ստանում պատվիրանների պահպանումը, աղոթքը, ապաշխարությունը, սերը մերձավորի նկատմամբ, ներողամտությունը, խոնարհությունը, գթասրտությունը և քրիստոնեական առաքինությունների զարգացումը։ Աստվածային վկայությունների համադրումը կարևոր է նաև քրիստոնեական ուսմունքների հիմնավորման տեսանկյունից, քանի որ տարբեր աստվածաբանական դրույթներ ներկայացվում են դրանց սուրբգրային հիմքերի հետ առնչությամբ։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն ծանոթանալու հավատքի առանձին սկզբունքներին, այլև հասկանալու դրանց ներքին կապը և ամբողջական վարդապետական նշանակությունը։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է քրիստոնեական դավանաբանական ու ուսուցողական գրականության ավանդույթին, որի բնորոշ առանձնահատկություններն են աստվածաբանական հասկացությունների բացատրությունը, սուրբգրային վկայությունների օգտագործումը, ուսմունքների համակարգված ներկայացումը և հավատքի ճշմարտությունների հիմնավորումը։ Շարադրանքի նման կառուցվածքը կարևոր նշանակություն ունի կրոնական կրթության համար, քանի որ օգնում է ձևավորելու քրիստոնեական գիտելիքների ամբողջական համակարգ և զարգացնելու աստվածաբանական մտածողությունը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի սկզբի հայ կրոնական գրականության և կրթական կյանքի ուսումնասիրության մեջ։ Շուշին այդ ժամանակաշրջանում աստիճանաբար ձևավորվում էր որպես արցախահայության հոգևոր, կրթական և մշակութային կարևոր կենտրոն։ Հայերեն կրոնական գրքերի հրատարակությունն ու տարածումը նպաստում էին քրիստոնեական կրթության ամրապնդմանը, հոգևոր գիտելիքների փոխանցմանը և ազգային մշակութային ինքնության պահպանմանը։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր էին կատարում հոգևորականների, ուսուցիչների և հավատացյալների կրթության գործում՝ ապահովելով քրիստոնեական վարդապետության մատչելի ներկայացումը և կրոնական գիտելիքների համակարգումը։ Այն նաև արտահայտում է հայ եկեղեցական ու մտավոր միջավայրում Սուրբ Գրքի ուսումնասիրության, աստվածաբանական հիմնավորման և քրիստոնեական ուսմունքների միասնական ընկալման կարևորությունը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ աստվածաբանական գրականության, քրիստոնեական դավանաբանության, կրոնական կրթության և Շուշիի 19-րդ դարի տպագրական ու մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում քրիստոնեական հավատքի հիմունքներով, աստվածաբանական մտքի պատմությամբ և հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ծանոթանալու քրիստոնեական աշխարհընկալման հիմնարար գաղափարներին և դրանց սուրբգրային հիմնավորումներին։

Economics

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ զարգացման հնարավոր ուղղությունները՝ կենտրոնանալով տնտեսության թվայնացման գործընթացների վրա։ Այն վերլուծում է, թե ինչպես են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, էլեկտրոնային կառավարման գործիքները և թվային տնտեսության զարգացումը փոխակերպում պետական ինստիտուտների կառուցվածքը, գործառույթները և արդյունավետությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է էլեկտրոնային կառավարությանը, տվյալների կառավարման համակարգերին, պետական ծառայությունների թվայնացմանը և դրանց ազդեցությանը վարչարարական գործընթացների թափանցիկության ու հաշվետվողականության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների մարտահրավերները՝ ներառյալ իրավական դաշտի հարմարվողականությունը, մարդկային ռեսուրսների կարողությունները և տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Նյութը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական վերլուծությունները՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել պետական կառավարման արդիականացման հնարավոր ուղիները թվային տնտեսության պայմաններում։ Այն օգտակար է պետական կառավարման, տնտեսագիտության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներով հետաքրքրվողների համար։

Agriculture

Աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր հրատարակված գրքերի տեղեկատվական ցանկ՝ նպատակ ունենալով համակարգել և ընթերցողներին հասանելի դարձնել տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած գիտական, արտադրական և ուսումնամեթոդական գրականությունը։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծության, անասնաբուծության, հողագիտության, ագրոտեխնիկայի, բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և մեքենայացման ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գյուղատնտեսական գիտության և պրակտիկայի արդի զարգացումները։ Նյութը ներկայացված է տեղեկատվական-մատենագիտական սկզբունքով՝ ապահովելով գրքերի հիմնական տվյալների համակարգված շարադրանք, ինչը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել մասնագիտական գրականության հոսքի մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները գիտական կամ կիրառական նպատակներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, հողի արդյունավետ օգտագործման և ագրարային ոլորտի կայուն զարգացման խնդիրներին անդրադարձող հրատարակություններին։ Այս տեղեկատուն ծառայում է որպես օգտակար գործիք գիտաշխատողների, գյուղատնտեսների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գիտական տեղեկատվության տարածմանը և գյուղատնտեսական գիտելիքների արդիականացմանը։

Economics

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության բանկային ծառայությունների ոլորտում նորամուծական գործընթացների ձևավորման, ներդրման և կարգավորման հիմնարար սկզբունքների համակողմանի ուսումնասիրություն։ Վերլուծվում են ֆինանսական համակարգում նորարարությունների դերը, թվային տեխնոլոգիաների կիրառման ազդեցությունը, բանկային ծառայությունների արդիականացման միտումները, ինչպես նաև ոլորտի զարգացման վրա ազդող իրավական, տնտեսական և կառավարման գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորարարական ռազմավարությունների մշակմանը, ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրմանը, հաճախորդամետ ծառայությունների կատարելագործմանը, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին և մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև միջազգային փորձը, թվայնացման գործընթացները, էլեկտրոնային բանկային ծառայությունների զարգացումը և դրանց կիրառման արդյունավետությունը Հայաստանի ֆինանսական համակարգում։ Ներկայացված վերլուծություններն ու եզրակացությունները կարող են օգտակար լինել բանկային ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են ֆինանսական նորարարությունների, բանկային կառավարման և ոլորտի կայուն զարգացման արդի մարտահրավերներով։