Մաթեմատիկական անալիզի խնդրագիրք տնտեսագետների համար. Մաս I

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է որոճող կենդանիների խշխշան պալարի կանխարգելման առանձնահատուկ միջոցների մշակմանը և դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հիվանդության տարածմանն ու առաջացմանը նպաստող գործոնները, դրա համաճարակաբանական առանձնահատկությունները և կենդանիների առողջության ու անասնապահական տնտեսությունների արդյունավետության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումների գիտական հիմնավորմանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը և Հայաստանի բնակլիմայական ու անասնապահական պայմաններին համապատասխան մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել կենդանիների հիվանդության նկատմամբ դիմադրողականության բարձրացման, վարակի տարածման սահմանափակման, անասնաբուժական հսկողության կատարելագործման և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման տարբեր ուղղություններ։ Կարևորվում է նաև տնտեսություններում կիրառվող սանիտարահիգիենիկ և անասնաբուժական միջոցառումների համալիրը, որի նպատակն է նվազեցնել հիվանդության առաջացման և տարածման հավանականությունը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել հանրապետության պայմաններում որոճող կենդանիների հիվանդությունների կանխարգելման առավել արդյունավետ համակարգերի ձևավորմանը, կենդանիների առողջության պահպանմանը և անասնապահության տնտեսական կորուստների նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել անասնաբույժներին, անասնաբուժական ոլորտի հետազոտողներին, անասնապահական տնտեսությունների մասնագետներին, գյուղատնտեսական բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է հողային միջավայրում ընթացող կենսաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և ֆերմենտային ակտիվության՝ որպես հողի մշակվածության, կենսաբանական վիճակի ու բերրիության գնահատման ցուցանիշի կիրառման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողում առկա ֆերմենտների գործունեությունն է, որոնք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը, հումուսի ձևավորման գործընթացներին և բույսերի սննդառության համար կարևոր տարրերի կենսաերկրաքիմիական շրջանառությանը։ Քննվում է տարբեր ֆերմենտային համակարգերի ակտիվության կապը հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով գնահատել, թե գյուղատնտեսական օգտագործման և հողի մշակման տարբեր պայմաններն ինչպես են անդրադառնում հողային կենսաբանական գործընթացների ինտենսիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հողի օրգանական նյութի պարունակության, խոնավության, թթվայնության, սննդատարրերի առկայության և մանրէաբանական ակտիվության ու ֆերմենտների գործունեության փոխկապակցվածությանը։ Հողերի կուլտուրականացումը դիտարկվում է որպես երկարատև ագրոտեխնիկական ազդեցությունների արդյունքում հողի հատկությունների նպատակային փոփոխության գործընթաց, որի ընթացքում կարող են փոխվել ինչպես բերրիության ցուցանիշները, այնպես էլ կենսաբանական ակտիվության մակարդակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աստիճանի մշակվածություն ունեցող հողերի ֆերմենտային ցուցանիշները՝ պարզելու դրանց տեղեկատվական արժեքը հողի ընդհանուր վիճակի գնահատման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն գաղափարը, որ կենսաքիմիական ցուցանիշները կարող են լրացնել հողի գնահատման ավանդական ֆիզիկաքիմիական չափորոշիչները՝ ավելի ամբողջական պատկերացում տալով հողային համակարգում ընթացող կենդանի գործընթացների մասին։ Ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հողերի երկարատև գյուղատնտեսական օգտագործման հետևանքների, բերրիության փոփոխությունների և մշակման արդյունավետության գնահատման համար։ Միաժամանակ դիտարկվում է նման կենսաբանական ցուցանիշների կիրառելիությունը հողերի համեմատական բնութագրման և դրանց վիճակի մոնիթորինգի ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոքիմիայի, հողի կենսաքիմիայի և հողային մանրէաբանության մոտեցումները՝ ֆերմենտային ակտիվությունը դիտարկելով որպես հողի մշակվածության ու կենսաբանական բերրիության գնահատման կարևոր ցուցանիշ։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում պալեոլիթյան ժամանակաշրջանի մարդաբանական, մշակութաբանական և գործիքային ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այն բնապատմական և մշակութային պայմանները, որոնցում ձևավորվել են առաջին մարդաբնակ համայնքները։ Նյութում վերլուծվում են պալեոլիթյան քարե գործիքների տեսակները, տեխնոլոգիաները, ապրելակերպի և սննդի վաստակները, ինչպես նաև բնակավայրերի տարածական դասավորությունը և շրջակա միջավայրի ազդեցությունը մարդաբնակների սոցիալ-տնտեսական գործունեության վրա։ Աշխատությունը ուշադրություն է դարձնում վաղ մարդաբնակների հմտությունների, մշակութային նորարարությունների և գործիքների առաջադիմության դինամիկային՝ համադրելով հնագիտական և պալեոէկոլոգիական տվյալները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում պալեոլիթյան բնակավայրերի ուսումնասիրմանը որպես տարածաշրջանային և միջազգային համեմատական ուսումնասիրությունների աղբյուր, ինչը թույլ է տալիս ձևավորել առավել ամբողջական պատկեր՝ մարդու զարգացման վաղ փուլերի վերաբերյալ Հայաստանում։ Նյութը կարևոր է պատմաբանների, հնագետների, պալեոանտրոպոլոգների և մշակութաբանական հետազոտողների համար՝ նպաստելով վաղ մարդու կյանքի և գործունեության հասկացմանը։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է հեռավար ուսուցման համակարգերի ստեղծման տեսական և գործնական հիմքերին, ինչպես նաև դրանց ֆունկցիոնալ պարամետրերի ուսումնասիրությանը և գնահատմանը։ Գրքում ներկայացվում են էլեկտրոնային ուսուցման հարթակների կառուցվածքային մոդելները, տեղեկատվական ենթահամակարգերի կազմակերպման սկզբունքները և ուսումնական գործընթացի թվայնացման տեխնոլոգիական լուծումները։ Հեղինակը վերլուծում է ուսուցման կառավարման համակարգերի (LMS) հիմնական բաղադրիչները՝ օգտատերերի կառավարում, բովանդակության փոխանցում, թեստավորման և գնահատման մեխանիզմներ, ինչպես նաև ինտերակտիվության ապահովման միջոցներ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են համակարգերի արդյունավետության գնահատման չափանիշները՝ ներառյալ արագագործությունը, հուսալիությունը, հասանելիությունը, հարմարվողականությունը և օգտագործելիության մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական գործընթացի ավտոմատացման, հեռավար ուսուցման որակի բարձրացման և ուսանողների ներգրավվածության մեծացման տեխնոլոգիական լուծումներին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ծրագրավորողների, կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետների, դասախոսների և կրթության կառավարման ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով ժամանակակից էլեկտրոնային ուսուցման համակարգերի զարգացմանն ու արդյունավետության բարձրացմանը։

History

Աշխատությունը հայ ժողովրդին նվիրված պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայերի ծագումը, պատմական զարգացումը, ազգային ինքնությունը, մշակույթը և հասարակական կյանքը՝ տարբեր ժամանակաշրջանների ու տարածաշրջանների համատեքստում։ Գիրքը ձգտում է ընթերցողին ամբողջական պատկերացում տալ հայ ժողովրդի ձևավորման և պատմական ճակատագրի մասին՝ անդրադառնալով Հայկական բարձրավանդակին, հայկական պետականության տարբեր փուլերին, օտար տիրապետությունների ժամանակաշրջաններին և սփյուռքի ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայերի ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմներին, հատկապես այն պայմաններում, երբ քաղաքական սահմանների փոփոխությունը և օտար իշխանությունների տիրապետությունը հաճախ հանգեցրել են հայկական բնակչության մասնատման։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննարկվել հայերի լեզուն, կրոնը, եկեղեցական ավանդույթները, գրականությունը, արվեստը, ճարտարապետությունը և կրթական մշակույթը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ու սերունդներին փոխանցման կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայ Առաքելական եկեղեցու դերին, որը դարերի ընթացքում հանդես է եկել ոչ միայն որպես կրոնական հաստատություն, այլև որպես համայնքային և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր կենտրոն։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև հայկական համայնքների տարածմանը Օսմանյան կայսրությունում, Ռուսական կայսրությունում, Մերձավոր Արևելքում և աշխարհի այլ տարածաշրջաններում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևավորվել հայկական սփյուռքի տարբեր կենտրոններ։ Հայերի տնտեսական և հասարակական գործունեությունը ներկայացվում է որպես պատմական զարգացման առանձին կարևոր ուղղություն՝ ընդգրկելով արհեստները, առևտուրը, քաղաքային կյանքը, կրթությունը և մտավոր գործունեությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրության մեջ կարող է անդրադարձ կատարվել 19-րդ դարի ազգային-քաղաքական շարժումներին, հայկական հարցի ձևավորմանը և Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների ու զանգվածային տեղահանությունների հետևանքներին։ Հայոց ցեղասպանության թեման այս պատմական պատկերի առանցքային հատվածներից է, քանի որ այն արմատապես փոխեց արևմտահայության ժողովրդագրական, սոցիալական և մշակութային վիճակը և դարձավ ժամանակակից հայկական սփյուռքի ձևավորման կարևոր գործոններից մեկը։ Աշխատությունը նաև կարող է դիտարկել ցեղասպանությունից հետո հայ համայնքների վերակազմավորման գործընթացը, մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրները և տարբեր երկրներում հայկական ինքնության շարունակականությունը։ Կարևոր է նաև ժամանակակից հայության բազմազանության ներկայացումը՝ Հայաստանի և սփյուռքի միջև գոյություն ունեցող պատմական, մշակութային և հասարակական կապերի տեսանկյունից։ Գիրքը հայերին ներկայացնում է ոչ միայն պատմական իրադարձությունների շրջանակում, այլև որպես մշակութային ինքնուրույնություն պահպանած ժողովուրդ, որի լեզուն, հիշողությունը, կրոնական ավանդույթները և մշակութային ժառանգությունը ձևավորվել են երկարատև ու բարդ պատմական գործընթացների արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է պատմական, մշակութային և ազգագրական դիտարկումները՝ ընթերցողին ներկայացնելով հայ ժողովրդի ծագման, պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և սփյուռքյան գոյության հիմնական առանձնահատկությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, ազգագրությամբ, հայկական մշակույթով և հայ ժողովրդի ժամանակակից ինքնության ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Journalism

Նյութը ներկայացնում է վառելիքի պահեստում տեղի ունեցած հզոր պայթյունի մասին լուր, որի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է առնվազն 20-ի։ Հաղորդագրության կենտրոնում աղետի զարգացումն է, մարդկային կորուստների չափը և պայթյունի հետևանքով ստեղծված արտակարգ իրավիճակը։ Նման դեպքերի լուսաբանման ժամանակ սովորաբար ներկայացվում են պայթյունի ենթադրյալ կամ հաստատված պատճառները, դեպքի վայրում իրականացվող փրկարարական և որոնողական աշխատանքները, տուժածների տեղափոխումը բուժհաստատություններ և տարածքի անվտանգության ապահովման ուղղությամբ ձեռնարկվող միջոցառումները։ Նյութը կարևորում է նաև այն հանգամանքը, որ վառելիքի պահեստներում տեղի ունեցող պայթյունները կարող են արագ վերածվել լայնածավալ հրդեհների՝ վտանգելով ինչպես աշխատակիցների, այնպես էլ հարակից բնակավայրերի բնակիչների կյանքը և առաջացնելով զգալի նյութական վնաս։ Լրատվական հաղորդագրության բնույթին համապատասխան՝ ուշադրություն է դարձվում զոհերի և վիրավորների թվի վերաբերյալ պաշտոնական տվյալներին, իշխանությունների հայտարարություններին և դեպքի հետաքննության ընթացքին։ Նման իրադարձությունների մասին տեղեկատվությունը կարող է հետագայում լրացվել նոր տվյալներով, քանի որ առաջին ժամերին զոհերի և տուժածների թվերը հաճախ նախնական են լինում։ Նյութը, հետևաբար, արտացոլում է խոշոր տեխնածին վթարի մարդկային և հասարակական հետևանքները՝ միաժամանակ ընդգծելով վառելիքի պահպանման, արդյունաբերական անվտանգության և արտակարգ իրավիճակների կառավարման կարևորությունը։