Некоторые вопросы теории экситонных состояний и оптических свойств низкоразмерных полупроводниковых систем

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է սոցիալ-տնտեսական պայմանների և հղիության ու ծննդաբերության ընթացքի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը տվյալ տարածաշրջանում բնակվող կանանց շրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում այն սոցիալական, ժողովրդագրական և տնտեսական գործոններն են, որոնք կարող են առնչվել մայրական առողջության, հղիության ընթացքի և ծննդաբերության արդյունքների տարբերություններին։ Դիտարկվում են ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական վիճակը, կրթական մակարդակը, զբաղվածությունը, բնակության պայմանները, բժշկական ծառայությունների հասանելիությունը, սոցիալական աջակցությունը և առողջապահական տեղեկացվածությունը՝ որպես վերարտադրողական առողջության վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախածննդյան բժշկական հսկողության հասանելիության և կանոնավորության նշանակությանը, քանի որ ժամանակին իրականացվող մասնագիտական վերահսկումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հղիության ընթացքը և անհրաժեշտության դեպքում կազմակերպել համապատասխան բժշկական աջակցություն։ Քննվում է նաև սոցիալական միջավայրի և հոգեբանական ծանրաբեռնվածության հնարավոր կապը հղիության ընթացքի հետ՝ հաշվի առնելով, որ առողջական արդյունքները սովորաբար պայմանավորված են կենսաբանական, բժշկական և սոցիալական բազմաթիվ գործոնների համակցությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր սոցիալ-տնտեսական խմբերի տվյալները՝ պարզելու համար, թե արդյոք նկատվում են տարբերություններ հղիության հսկողության, ծննդաբերության ընթացքի և մայրական ու նորածնային առողջությունը բնութագրող ցուցանիշների միջև։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջապահական անհավասարությունների խնդիրը և այն հանգամանքների ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են սահմանափակել որակյալ բժշկական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընտանիքի և համայնքի աջակցության, առողջապահական կրթության և կանխարգելիչ ծառայությունների նշանակությանը։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել մայրական և վերարտադրողական առողջության խնդիրների առավել ամբողջական ընկալմանը՝ բժշկական ցուցանիշները դիտարկելով սոցիալական միջավայրի հետ փոխկապակցված։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկաբարձության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական ժողովրդագրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սոցիալ-տնտեսական պայմանների և մայրական առողջության ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերը։

Other Subjects

Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության, աշխարհագրության, հասարակական-քաղաքական կյանքի, հայ լեզվաբանության, գրականագիտության, արվեստի, Հայաստանի բնության, բնական ռեսուրսների, ժողովրդական տնտեսության, Հայաստանում ճշգրիտ գիտությունների զարգացման պատմության վերաբերյալ նոր գրքերի ցանկ Հրատ.՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի ինֆորմացիայի և մատենագիտության բաժին, Երևան, 1979, 12 էջ [src=123456789/12040] [dspace.nla.am]

Linguistics

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արդի հայերենում նոր բառերի ձևավորման բառակազմական օրինաչափությունների և կաղապարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից լեզվում առաջացող նորաբանությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կազմության միջոցներն ու բառակազմական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածանցման, բառաբարդման և բառակազմական այլ եղանակների միջոցով նոր բառային միավորների ստեղծմանը, ինչպես նաև արդեն գոյություն ունեցող կաղապարների արդյունավետությանը նոր բառապաշարի ձևավորման գործընթացում։ Վերլուծվում են տարբեր կառուցվածք ունեցող նորաբանությունների բաղադրիչները, դրանց իմաստային և ձևաբանական հարաբերությունները, ինչպես նաև նոր բառերի համապատասխանությունը հայերենի բառակազմական համակարգի օրինաչափություններին։ Քննարկվում են հասարակական, գիտական, տեխնոլոգիական և մշակութային զարգացումների ազդեցությամբ բառապաշարում տեղի ունեցող փոփոխությունները և նոր հասկացությունների անվանման լեզվական միջոցները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է արդի հայերենի բառապաշարի զարգացման միտումների, բառակազմական համակարգի գործուն մեխանիզմների և նորաբանությունների ձևավորման սկզբունքների բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտության, բառագիտության, բառակազմության, բառարանագրության և ժամանակակից լեզվական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ռոտավիրուսային վարակի տարածման համաճարակաբանական առանձնահատկությունների, հիվանդացության կառուցվածքի և բնակչության տարբեր խմբերում դրա դրսևորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վարակի տարածվածության, տարիքային և սեզոնային բաշխման, հիվանդացության փոփոխությունների և փոխանցման վրա ազդող գործոնների գնահատումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մանկական բնակչությանը, քանի որ ռոտավիրուսային վարակը հատկապես կարևոր համաճարակաբանական նշանակություն ունի փոքր տարիքի երեխաների շրջանում և կարող է լինել սուր աղիքային վարակների պատճառներից մեկը։ Քննվում են վարակի փոխանցման ընդհանուր մեխանիզմները, հիվանդության դեպքերի ժամանակային և տարածքային բաշխումը, ինչպես նաև բնակավայրերի, սոցիալական պայմանների, հիգիենիկ գործոնների և առողջապահական ծառայությունների հասանելիության հնարավոր նշանակությունը համաճարակային գործընթացի ձևավորման մեջ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր տարիների հիվանդացության տվյալները, դեպքերի տարիքային կառուցվածքը, տարվա եղանակների հետ կապված փոփոխությունները և առանձին տարածքների միջև դիտվող տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լաբորատոր ախտորոշման և համաճարակաբանական հսկողության նշանակությունը, քանի որ հիվանդության կլինիկական դրսևորումները կարող են նման լինել այլ աղիքային վարակների ախտանշաններին, իսկ հարուցիչի ճշգրիտ նույնականացումը կարևոր է հիվանդացության իրական պատկերի գնահատման համար։ Ուսումնասիրվում է նաև կանխարգելիչ միջոցառումների և պատվաստումների դերը բնակչության շրջանում հիվանդության բեռի նվազեցման համատեքստում՝ համաճարակաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները դիտարկելով առողջապահական միջամտությունների և այլ հնարավոր գործոնների հետ փոխկապակցված։ Հատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել հիվանդացության մշտադիտարկման համակարգի արդյունավետությանը, տվյալների հավաքագրման ու վերլուծության մեթոդներին և ռիսկի խմբերի առանձնացման հնարավորություններին։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են առողջապահական ռեսուրսների պլանավորման, կանխարգելման ծրագրերի գնահատման և վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման համակարգի կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համաճարակաբանության, վարակաբանության, լաբորատոր ախտորոշման և հանրային առողջության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ռոտավիրուսային վարակի տարածման օրինաչափությունների և կանխարգելման հնարավորությունների համակարգված գնահատում։

Linguistics

Աշխատությունը տարրական գրագիտության ուսուցման համար նախատեսված մանկավարժական ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակն է երեխաներին և գրաճանաչություն սովորողներին ծանոթացնել հայոց այբուբենին, տառերի ձևերին, հնչյունային արժեքներին և դրանց միջոցով բառեր ու պարզ արտահայտություններ կազմելու սկզբունքներին։ Այն նախատեսված է ուսուցման սկզբնական փուլում կիրառելու համար՝ որպես ընթերցանության և գրավոր խոսքի յուրացման առաջին ուղեցույց։ Գրքի բովանդակային հիմքը հայերեն տառերի ճանաչումն ու յուրացումն է, դրանց ճիշտ արտասանության և փոխկապակցման միջոցով վանկերի, բառերի ու նախադասությունների կազմության սկզբունքների ուսուցումը։ Այբբենական գիտելիքը ներկայացվում է որպես գրավոր լեզվի յուրացման հիմնարար աստիճան, որի վրա կառուցվում են հետագա ընթերցանության, գրելու և լեզվական գիտելիքների ձեռքբերման կարողությունները։ Ուսուցման գործընթացում կարևոր նշանակություն ունի տառերի տեսողական և հնչյունային ճանաչումը, դրանց տարբերակումը, հիշողության մեջ ամրապնդումը և գործնական կիրառությունը։ Այբուբենի յուրացումը հնարավորություն է տալիս սովորողին հասկանալու գրավոր խոսքի կառուցվածքը, ճանաչելու տառերի հաջորդականությունը և աստիճանաբար անցնելու առանձին նշանների ճանաչումից դեպի ամբողջական բառերի ու պարզ տեքստերի ընթերցում։ Աշխատության մանկավարժական նշանակությունը պայմանավորված է գրագիտության ձևավորման սկզբնական հմտությունների զարգացմանը նպաստելու նպատակով։ Այն ուղղված է ոչ միայն տառերի մեխանիկական մտապահմանը, այլև գրավոր խոսքի և բանավոր լեզվի միջև կապի գիտակցմանը, հնչյունների ու տառերի համապատասխանության ըմբռնմանը և ընթերցանության առաջին ինքնուրույն քայլերի ձևավորմանը։ Այբբենարանի համառոտ բնույթը համապատասխանում է տարրական ուսուցման պահանջներին՝ նյութը կենտրոնացնելով գրաճանաչության հիմնական բաղադրիչների վրա և հնարավորություն տալով այն կիրառելու ուսուցչի անմիջական ղեկավարությամբ կամ անհատական պարապմունքների ընթացքում։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է հայերեն նախնական գրագիտության ուսուցման ավանդական ձեռնարկների շարքին, որոնցում առաջնային նշանակություն ունեն տառերի ճանաչումը, դրանց ճիշտ արտասանությունը և ընթերցանության տարրական հմտությունների աստիճանական զարգացումը։ Նմանատիպ այբբենարանները կարևոր դեր են ունեցել հայոց լեզվի ուսուցման, գրավոր խոսքի տարածման և դպրոցական կրթության կազմակերպման գործում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից գիրքը նշանակալի է XIX դարի հայ կրթական կյանքի և հայերեն տարրական դասագրքերի զարգացման պատմության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում գրագիտության տարածումը դիտվում էր որպես անհատի կրթության, ազգային մշակույթի պահպանման և հասարակական առաջընթացի կարևոր պայման։ Մխիթարյան միաբանության կրթական ու հրատարակչական գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայերեն դպրոցական գրականության ստեղծմանն ու տարածմանը՝ ապահովելով հայոց լեզվի ուսուցման համար անհրաժեշտ գրքերի հրատարակությունը։ Նման ձեռնարկները կարևոր նշանակություն ունեին հայերենով տարրական կրթության կազմակերպման, գրավոր լեզվի ուսուցման միասնական սկզբունքների տարածման և մայրենի լեզվով գրագիտության զարգացման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ մանկավարժության պատմության, հայերեն այբբենարանների զարգացման, տարրական ուսուցման մեթոդների և XIX դարի հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, մանկավարժների, կրթության պատմաբանների և հայ հին տպագիր գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընթերցողական ու գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է հայերեն գրաճանաչության պատմական ավանդույթներին ծանոթանալու, տառուսուցման սկզբունքների զարգացման ընթացքը հասկանալու և հայ դպրոցական գրականության ձևավորման առանձնահատկություններն ուսումնասիրելու հնարավորությամբ։ Աշխատությունը վկայում է հայերեն գրագիտության տարածմանն ու մայրենի լեզվով տարրական կրթության ամրապնդմանն ուղղված XIX դարի կրթական ձգտումների մասին։

Sociology

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է կոռուպցիայի երևույթը անցումային հասարակություններում՝ վերլուծելով դրա ձևավորման պատճառները, դրսևորումները և սոցիալական հետևանքները։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են քաղաքական և տնտեսական համակարգերի վերափոխման փուլերում ինստիտուցիոնալ թուլությունները, վերահսկողության մեխանիզմների անկատարությունը և հասարակական արժեքային փոփոխությունները նպաստում կոռուպցիոն վարքագծերի տարածմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անցումային շրջանի սոցիալական դինամիկային՝ ներառյալ անհավասարության աճը, վստահության նվազումը պետական կառույցների նկատմամբ և հասարակական հարաբերությունների վերափոխումը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է հակակոռուպցիոն քաղաքականությունների արդյունավետությունը, իրավական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հասարակության դերը կոռուպցիայի սահմանափակման գործընթացում՝ ներկայացնելով համապարփակ սոցիոլոգիական և քաղաքական վերլուծություն։