Нелинейная поляризационная спектроскопия некоторые аспекты нелинейной динамики статистически упорядоченных сред

Informatics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է սահմանային պայմանների փոփոխության դեպքում օպտիմալ կառավարման խնդիրներում որակի ֆունկցիոնալի գնահատման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել, թե ինչպես են կառավարվող համակարգի սահմանային պայմանների փոփոխությունները ազդում օպտիմալ լուծման, համակարգի վարքագծի և որակի ֆունկցիոնալի արժեքի վրա։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են օպտիմալ կառավարման մաթեմատիկական մոդելներ, որոնցում անհրաժեշտ է ընտրել կառավարման այնպիսի ռազմավարություն, որը համակարգի համար ապահովում է նախապես սահմանված չափանիշի լավագույն արժեքը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով համակարգի դինամիկան, սահմանափակումները և սահմանային պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում որակի ֆունկցիոնալի կառուցվածքին, դրա փոփոխության գնահատմանը և օպտիմալ կառավարման խնդրի լուծման կայունությանը սահմանային պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել վարիացիոն հաշվի, դիֆերենցիալ հավասարումների, օպտիմալացման և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ ուսումնասիրելու տարբեր պայմաններում օպտիմալ կառավարման լուծումների վարքագիծը։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն համակարգերի համար, որոնց սկզբնական կամ սահմանային պայմանները կարող են փոփոխվել և որոնց արդյունավետ կառավարումը պահանջում է արագ ու ճշգրիտ հարմարեցում նոր պայմաններին։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել բարդ դինամիկ համակարգերի կառավարման, տեխնիկական գործընթացների օպտիմալացման, մաթեմատիկական մոդելավորման և որոշումների կայացման խնդիրներում՝ գնահատելով սահմանային պայմանների փոփոխությունների ազդեցությունը համակարգի արդյունավետության և օպտիմալության վրա։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստորգետնյա տարածությունների հաշվառման, գրանցման և կադաստրային տեղեկատվության համակարգված վարման կազմակերպական ու մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ստորգետնյա տարածքների՝ որպես տարածական և անշարժ գույքային համակարգի առանձնահատուկ բաղադրիչների նույնականացման, նկարագրման, չափագրման և համապատասխան տեղեկատվական համակարգերում արտացոլման սկզբունքների վրա։ Քննության են առնվում ստորգետնյա կառույցների, հաղորդակցուղիների, ինժեներական ցանցերի, թունելների, ստորգետնյա կայանատեղիների, պահեստային և տեխնիկական տարածքների ու այլ օբյեկտների կադաստրային հաշվառման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ նման օբյեկտների դիրքը և սահմանները հնարավոր չէ ամբողջությամբ ներկայացնել միայն հողամասերի ավանդական երկչափ կադաստրային նկարագրությամբ, ինչի պատճառով կարևորվում են տարածական տվյալների և եռաչափ ներկայացման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են ստորգետնյա օբյեկտների տարածական կոորդինատների, խորության, ծավալի, սահմանների, գործառնական նշանակության և վերգետնյա անշարժ գույքի հետ դրանց փոխկապակցվածության վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման ու համակարգման սկզբունքները։ Կարևորվում են գեոդեզիական չափագրումների, քարտեզագրական նյութերի, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և թվային տվյալների բազաների կիրառման հնարավորությունները՝ կադաստրային տեղեկատվության ճշգրտության և հասանելիության բարձրացման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ստորգետնյա տարածքների նկատմամբ սեփականության, օգտագործման և այլ գույքային իրավունքների գրանցման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև տարբեր պետական և համայնքային մարմինների միջև տեղեկատվության փոխանակման ու կառավարման համակարգման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է գործող իրավական և ինստիտուցիոնալ միջավայրը, բացահայտվում են կադաստրի կազմակերպման ընթացքում առաջացող տեխնիկական, իրավական և տեղեկատվական խնդիրները։ Առանձին նշանակություն է տրվում միասնական տվյալների համակարգի ձևավորմանը, որը կարող է նվազեցնել տարբեր ենթակառուցվածքների վերաբերյալ տեղեկատվության անհամապատասխանությունները և նպաստել տարածքային պլանավորման արդյունավետությանը։ Ստորգետնյա տարածքների ամբողջական հաշվառումը դիտարկվում է նաև քաղաքաշինության, շինարարության, ենթակառուցվածքների կառավարման և տարածքների անվտանգ օգտագործման տեսանկյունից։ Հատկապես խիտ կառուցապատված քաղաքային միջավայրերում ստորգետնյա տարածքների վերաբերյալ ճշգրիտ տվյալների առկայությունը կարևոր նշանակություն ունի նոր նախագծերի մշակման, ինժեներական ցանցերի պահպանման և տարածքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել կադաստրային համակարգի կատարելագործման, ժամանակակից տարածական տեխնոլոգիաների ներդրման և ստորգետնյա օբյեկտների վերաբերյալ միասնական ու արդիական տեղեկատվական բազայի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կադաստրի, գեոդեզիայի, հողաշինարարության, քաղաքաշինության, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և անշարժ գույքի կառավարման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայկական համայնքների, կրթության, գիտության և մշակույթի զարգացմանն ուղղված բարեգործական ու հասարակական ծրագրերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կազմակերպության ստեղծման նպատակները, գործունեության հիմնական ուղղությունները և հայության տարբեր հատվածներին տրամադրված աջակցության ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական կրթական հաստատությունների, դպրոցների, մշակութային կենտրոնների, գիտական ծրագրերի և հրատարակչական նախաձեռնությունների ֆինանսավորմանն ու զարգացմանը։ Վերլուծվում է կրթաթոշակների և կրթական այլ ծրագրերի նշանակությունը երիտասարդների մասնագիտական պատրաստվածության, բարձրագույն կրթության և գիտական գործունեության խթանման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում հայագիտական ուսումնասիրությունների, հայոց լեզվի, գրականության, պատմության և մշակութային ժառանգության պահպանման ու տարածմանն ուղղված նախաձեռնություններին։ Քննարկվում է նաև հայկական սփյուռքի տարբեր համայնքներում իրականացված ծրագրերի դերը ազգային ինքնության, լեզվի և մշակութային կապերի պահպանման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի և սփյուռքի կրթական, գիտական ու մշակութային կառույցների հետ համագործակցության ձևերը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում ծրագրային առաջնահերթությունների փոփոխությունները։ Կարևորվում է բարեգործական գործունեության ազդեցության գնահատումը ոչ միայն նյութական աջակցության, այլև երկարաժամկետ կրթական, գիտական և մշակութային զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու միջազգային բարեգործական կառույցի և հայկական համայնքների միջև ձևավորված համագործակցության առանձնահատկությունների, իրականացված նախաձեռնությունների և դրանց պատմական նշանակության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, սփյուռքագիտության, բարեգործության պատմության, կրթության և մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Literature

Երվանդ Օտյան հուշագրական ստեղծագործությունը վերաբերում է նրա կյանքի և փորձառության այն հատվածներին, որտեղ անձնական հիշողությունները միախառնվում են պատմական իրադարձությունների, հասարակական կյանքի և գրողի դիտարկումների հետ։ Նրա հուշագրական էջերում առանձնանում է սուր երգիծական մտածողությունը, որով նա նկարագրում է ոչ միայն մարդկանց վարքագիծը և սոցիալական միջավայրը, այլ նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային մթնոլորտը՝ հաճախ օգտագործելով հեգնանք, սարկազմ և ճշգրիտ դիտողականություն։ Հուշերում նա անդրադառնում է իր ապրած դժվարություններին, հատկապես Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների ճգնաժամերին, տեղահանումներին և պատերազմական իրականությանը, որոնց միջով անցնելիս ձևավորվել է նրա աշխարհընկալումը որպես գրողի և հրապարակախոսի։ Միաժամանակ այդ գրությունները արժեքավոր են նաև որպես փաստագրական աղբյուր, քանի որ պարունակում են վկայություններ տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղի, մարդկանց հարաբերությունների և քաղաքական իրադարձությունների մասին՝ ներկայացված անձնական փորձի տեսանկյունից։ Նրա հուշագրությունը չի սահմանափակվում զուտ հիշողությունների շարադրանքով, այլ դառնում է գեղարվեստական վերլուծություն, որտեղ իրականությունը վերածվում է երգիծական պատումի և սոցիալական քննադատության միջոցի։

History

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի կեսերից մինչև XIX դարի 60-ական թվականները Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում ձևավորված և ազդեցիկ դիրք զբաղեցրած հայ ամիրայական դասի պատմության, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսական հզորության և ազգային կյանքում ունեցած նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են հայ ամիրայության առաջացման պատմական նախադրյալները, սոցիալական կազմի ձևավորումը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները և օսմանյան պետական համակարգում հայ մեծահարուստների ու ազդեցիկ գործիչների զբաղեցրած դիրքերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամիրայական դասի ներկայացուցիչների՝ պետական ֆինանսների կառավարման, հարկահավաքության, դրամափոխության, առևտրի, արդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտներում ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև սուլթանական արքունիքի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հաստատած հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ամիրայական նշանավոր գերդաստանների գործունեությանը, նրանց տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանը, հասարակական հեղինակության ձևավորմանը և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման գործընթացներում ունեցած մասնակցությանը։ Քննարկվում են Տատյանների, Պալյանների, Տյուզյանների և այլ ազդեցիկ ընտանիքների գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց ներդրումը պետական ու հասարակական հաստատությունների զարգացման, ճարտարապետության, շինարարության, ֆինանսական համակարգի և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևորվում է ամիրայության և Հայ առաքելական եկեղեցու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքարանի գործունեության, եկեղեցական կառավարման, հոգևոր առաջնորդների ընտրության և համայնքային որոշումների ընդունման գործընթացներում ամիրաների ունեցած ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ամիրայական դասի բարեգործական և կրթամշակութային նախաձեռնություններին, դպրոցների, եկեղեցիների, հիվանդանոցների, տպարանների և հասարակական նշանակության այլ հաստատությունների հիմնադրման ու հովանավորման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրվում են ամիրաների գործունեության կապերը հայ ազգային լուսավորական շարժման, կրթության տարածման, գրատպության զարգացման և արևմտահայ հասարակական մտքի ձևավորման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ամիրայական դասի և հայ հասարակության մյուս սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, համայնքային իշխանության շուրջ առաջացած հակասությունները, պահպանողական և բարեփոխական ուժերի միջև գաղափարական պայքարը, ինչպես նաև ազգային կառավարման համակարգի ժողովրդավարացման պահանջների աստիճանական ուժեղացումը։ Դիտարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Թանզիմաթի բարեփոխումների ազդեցությունը հայ համայնքի ներքին կյանքի վրա, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները և ամիրայական դասի ավանդական իշխանության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը։ Կարևորվում են 1850-1860-ական թվականներին արևմտահայ ազգային-հասարակական շարժումների ակտիվացումը, 1860 թվականի Ազգային սահմանադրության ընդունումը և 1863 թվականին դրա հաստատումը օսմանյան իշխանությունների կողմից՝ որպես հայ համայնքի կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր հանգրվաններ։ Քննարկվում են այդ փոփոխությունների հետևանքով ամիրայական դասի քաղաքական ու հասարակական ազդեցության նվազումը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների ձևավորումը և համայնքային կառավարման նոր սկզբունքների հաստատումը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև հայ ամիրայության ներքին կառուցվածքին, տնտեսական շահերի և ազգային պարտավորությունների փոխհարաբերություններին, օսմանյան իշխանությունների հետ համագործակցության առանձնահատկություններին և այդ համագործակցության պատմական հետևանքներին։ Ամիրայական դասի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն հայ համայնքի ներքին պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության տնտեսական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների զարգացման լայն համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի հայ մեծահարուստ վերնախավի պատմական դերակատարության, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ազգային հաստատությունների կայացման և XIX դարի հասարակական վերափոխումների մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների ուսումնասիրության և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, մշակութաբանների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև արևմտահայության պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի մշակութային ժառանգությամբ և հայ ազգային-հասարակական կյանքի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Sociology

Այս քրեստոմատիան ներկայացնում է առօրեականության սոցիոլոգիայի հիմնական մոտեցումներն ու տեսական աղբյուրները՝ հավաքելով տարբեր հեղինակների աշխատություններից ընտրված տեքստեր, որոնք ուսումնասիրում են առօրյա կյանքի սոցիալական կառուցվածքը։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես են սովորական գործողությունները, վարքագծերը և փոխհարաբերությունները ձևավորում հասարակական իրականությունը՝ հաճախ աննկատ, բայց խորքային ազդեցություն ունենալով սոցիալական համակարգերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում առօրյա կյանքի «ինքնըստինքյան հասկանալի» երևույթներին՝ լեզվին, սովորություններին, սոցիալական դերերին և ինստիտուցիոնալ վարքագծին։ Նյութում ներկայացվում են նաև տարբեր սոցիոլոգիական դպրոցների մոտեցումները՝ ֆենոմենոլոգիական, ինթերակցիոնիստական և կառուցվածքային տեսություններ, որոնք բացատրում են առօրեական փորձի սոցիալական իմաստները։ Քրեստոմատիան համադրում է տեսական և վերլուծական տեքստերը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով խորապես հասկանալ առօրյա կյանքի սոցիոլոգիական նշանակությունը և դրա դերը հասարակության ձևավորման գործընթացում։